Thủ quỹ giữ tiền mặt của công ty, chỉ thu và chi khi có phiếu thu, phiếu chi đã duyệt, ghi sổ quỹ ngay sau mỗi lần thu chi, kiểm kê tồn quỹ cuối ngày và đối chiếu với kế toán. Thủ quỹ không quyết định chi cho ai; thủ quỹ bảo đảm tiền đi ra đúng phiếu, đúng người, và tiền còn lại trong két đúng bằng số trên sổ.
Bản mô tả công việc dưới đây dành cho thủ quỹ ở doanh nghiệp có giao dịch tiền mặt thường xuyên: bán lẻ, nhà hàng, phân phối, xây dựng. Doanh nghiệp gần như chỉ chuyển khoản có thể giao phần quỹ cho kế toán thanh toán kiêm, nhưng vẫn nên giữ nguyên tắc người ghi sổ kế toán không cầm tiền.
Thủ quỹ để làm gì, báo cáo cho ai
Mục đích. Giữ an toàn tiền mặt và giấy tờ có giá; bảo đảm mọi đồng thu chi có chứng từ và được ghi sổ đúng ngày. Rủi ro lớn nhất của tiền mặt là chênh lệch không ai giải thích được, và thủ quỹ là người đầu tiên nhìn thấy chênh lệch đó.
Báo cáo cho. Kế toán trưởng về nghiệp vụ; ở công ty nhỏ là giám đốc. Thủ quỹ không nên báo cáo cho kế toán thanh toán, người lập phiếu chi, để giữ kiểm tra chéo.
Phối hợp. Kế toán thanh toán (phiếu chi, phiếu thu), kế toán tổng hợp (đối chiếu sổ quỹ với sổ kế toán), thu ngân các cửa hàng hoặc nhân viên giao hàng thu tiền (nộp quỹ), ngân hàng (nộp, rút tiền mặt).
Trách nhiệm vật chất. Thủ quỹ thường ký hợp đồng trách nhiệm với công ty. Theo khoản 2 Điều 129 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm mất tài sản được giao thì bồi thường một phần hoặc toàn bộ theo thời giá thị trường hoặc nội quy, và khi có hợp đồng trách nhiệm thì bồi thường theo hợp đồng đó; trường hợp thiên tai, hoả hoạn hay sự kiện khách quan không lường trước dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết thì không phải bồi thường. JD nên dẫn chiếu hợp đồng trách nhiệm thay vì viết lại mức bồi thường.
Một ngày làm việc của thủ quỹ và việc theo tuần, tháng
Đầu ngày: mở két cùng người được chỉ định nếu quy chế yêu cầu hai người; đếm lại tồn quỹ đầu ngày, khớp với số tồn cuối ngày hôm trước trên sổ quỹ.
Trong ngày: thu tiền nộp từ cửa hàng, nhân viên giao hàng, khách mua lẻ theo phiếu thu; chi tiền theo phiếu chi có đủ chữ ký người lập, kế toán trưởng và người duyệt; yêu cầu người nhận ký nhận và ghi rõ họ tên; ghi sổ quỹ ngay sau mỗi giao dịch, không dồn cuối ngày.
Cuối ngày: kiểm kê tồn quỹ theo từng mệnh giá; đối chiếu số đếm với số tồn trên sổ quỹ và với kế toán thanh toán; nộp tiền vượt định mức tồn quỹ vào ngân hàng hoặc cất két theo quy chế; khoá két, bàn giao chìa khoá theo quy định.
Hằng tuần: nộp, rút tiền mặt ngân hàng theo kế hoạch chi của kế toán thanh toán; báo cáo tồn quỹ cho kế toán trưởng.
Hằng tháng hoặc đột xuất: tham gia kiểm kê quỹ có biên bản cùng kế toán trưởng hoặc người được giao; ký sổ quỹ cuối tháng; giải trình mọi chênh lệch. Khi bàn giao quỹ do nghỉ phép hay thôi việc, lập biên bản bàn giao có đếm thực tế trước người nhận.
Ví dụ đối chiếu cuối ngày: sổ quỹ ghi tồn 48.350.000 đồng, đếm thực tế được 48.300.000 đồng. Thiếu 50.000 đồng, thủ quỹ lập biên bản ngay trong ngày, ghi số tiền, thời điểm phát hiện và các giao dịch trong ngày để rà; không bù tiền cá nhân cho khớp, vì như vậy che mất lỗi quy trình.
Quyền hạn: được làm và không được làm
Danh sách hai cột dễ dán ngay cạnh két, cũng dễ dùng làm phụ lục hợp đồng trách nhiệm.
| Thủ quỹ được | Thủ quỹ không được |
|---|---|
| Từ chối chi khi phiếu chi thiếu chữ ký, sửa chữa, tẩy xoá hoặc số tiền bằng số và bằng chữ không khớp | Chi tiền khi chưa có phiếu, kể cả theo lời nhắn của cấp trên |
| Yêu cầu người nhận tiền xuất trình giấy tờ tùy thân hoặc giấy uỷ quyền khi nhận thay | Cho mượn tiền quỹ hoặc tạm ứng không qua phiếu |
| Đề nghị kiểm kê đột xuất khi nghi ngờ chênh lệch | Tự ghi sổ kế toán hoặc lập phiếu chi |
| Từ chối nhận tiền nghi giả, tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông, lập biên bản với người nộp | Để người khác mở két khi không có mặt mình hoặc người được uỷ quyền theo quy chế |
| Đề nghị trang bị két, camera, máy đếm tiền phù hợp | Giữ tiền cá nhân chung két với tiền công ty |
Cột bên phải quan trọng không kém cột bên trái. Một thủ quỹ chi tạm "để sáng mai bổ sung phiếu" là đã nhận về mình toàn bộ rủi ro, dù ý định là giúp đồng nghiệp.
Yêu cầu bắt buộc và ưu tiên
Thủ quỹ là vị trí cần độ tin cậy cao, nhưng độ tin cậy nên được kiểm bằng kinh nghiệm, tham chiếu và quy trình, không bằng tiêu chí cá nhân.
- Bắt buộc: tốt nghiệp trung cấp trở lên chuyên ngành kế toán, tài chính, ngân hàng hoặc đã làm thủ quỹ, thu ngân trưởng ít nhất một năm.
- Bắt buộc: đếm, phân loại tiền nhanh và chính xác; nhận biết tiền giả bằng các dấu hiệu cơ bản; dùng máy đếm tiền.
- Bắt buộc: ghi sổ quỹ đúng mẫu, cẩn thận, chữ số rõ; dùng bảng tính cơ bản.
- Bắt buộc: đồng ý ký hợp đồng trách nhiệm và tuân thủ quy chế quản lý quỹ của công ty.
- Ưu tiên: từng làm ở doanh nghiệp nhiều điểm thu tiền (chuỗi cửa hàng, nhà hàng); từng nộp, rút tiền với ngân hàng thường xuyên.
- Ưu tiên: có thư giới thiệu hoặc người tham chiếu từ nơi làm cũ ở vị trí cầm tiền.
Không ghi "nữ", "đã lập gia đình", "người địa phương" hay giới hạn tuổi. Rủi ro tiền mặt được giảm bằng phân quyền, kiểm kê đột xuất và hợp đồng trách nhiệm; những tiêu chí cá nhân kia không giảm được rủi ro nào và là câu phân biệt đối xử.
KPI gợi ý cho thủ quỹ
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Chênh lệch quỹ | Số lần và tổng giá trị chênh lệch giữa tiền đếm và sổ quỹ khi kiểm kê | Tháng |
| Ghi sổ đúng thời điểm | Số giao dịch ghi sổ ngay trong ngày chia tổng giao dịch, kiểm qua đối chiếu với kế toán thanh toán | Tuần |
| Tồn quỹ vượt định mức | Số ngày tiền mặt qua đêm vượt định mức quy chế | Tháng |
| Chi sai phiếu | Số lần chi khi phiếu chưa đủ chữ ký hoặc người nhận không đúng | Quý |
| Biên bản kiểm kê đột xuất đạt | Số lần kiểm kê đột xuất không có chênh lệch chia số lần kiểm kê | Quý |
Cách đọc chỉ số chênh lệch: một lần lệch 50.000 đồng do trả lại tiền thừa nhầm khác hẳn một lần lệch vài triệu không rõ lý do. Ghi cả số lần lẫn giá trị, kèm nguyên nhân đã xác định, để người đánh giá thấy được thủ quỹ có xử lý đúng quy trình hay không, thay vì chỉ nhìn một con số tổng.
Chênh lệch bằng không trong nhiều tháng liền là tốt, nhưng cũng nên được kiểm bằng kiểm kê đột xuất. Kiểm kê chỉ vào ngày cố định thì không phân biệt được quỹ khớp thật với quỹ được làm cho khớp vào đúng hôm kiểm.
Công ty nhỏ, công ty lớn và lỗi hay gặp khi viết JD
Ở một chuỗi ba quán cà phê, mỗi quán có thu ngân, cuối ca nộp tiền về thủ quỹ ở văn phòng. Việc nặng của thủ quỹ là nhận tiền nộp của ba quán, đếm trước mặt người nộp, đối chiếu với báo cáo doanh thu của máy bán hàng, và báo ngay quán nào lệch. Ở đây thủ quỹ thường kiêm luôn việc nộp ngân hàng hằng ngày. JD cần ghi giờ nhận tiền nộp, cách xử lý khi người nộp tới muộn và ai đi cùng khi mang tiền ra ngân hàng.
Ở doanh nghiệp lớn, tiền mặt có thể tập trung ở nhiều quỹ: quỹ văn phòng, quỹ công trường, quỹ chi nhánh. Thủ quỹ trung tâm quản lý định mức của từng quỹ con, nhận báo cáo và tổ chức kiểm kê luân phiên.
Lỗi viết JD hay gặp: "quản lý tiền mặt của công ty" quá chung, nên viết thành "thu chi theo phiếu đã duyệt, ghi sổ quỹ ngay sau mỗi giao dịch, kiểm kê và đối chiếu cuối ngày". "Chịu trách nhiệm mọi mất mát" viết quá rộng, nên dẫn chiếu hợp đồng trách nhiệm và quy chế quỹ. "Trung thực, thật thà" là tính từ không kiểm được; thay bằng quy trình kiểm kê đột xuất và yêu cầu tham chiếu.
Bản JD thủ quỹ gọn để chép
Thay phần trong ngoặc theo quy chế quỹ của doanh nghiệp bạn. Nếu thủ quỹ kiêm việc khác, thêm một dòng ghi rõ phần kiêm nhiệm và tỷ lệ thời gian ước tính, để việc đánh giá cuối năm không chỉ dựa vào phần quỹ.
- Chức danh: Thủ quỹ. Báo cáo cho: (kế toán trưởng hoặc giám đốc).
- Mục đích: tiền mặt an toàn, thu chi đúng phiếu đã duyệt, tồn quỹ khớp sổ.
- Thu, chi tiền mặt theo phiếu có đủ chữ ký; yêu cầu người nhận ký nhận.
- Ghi sổ quỹ ngay sau mỗi giao dịch; kiểm kê và đối chiếu với kế toán cuối mỗi ngày.
- Nộp, rút tiền ngân hàng theo kế hoạch; giữ tồn quỹ trong định mức (…).
- Tham gia kiểm kê định kỳ và đột xuất có biên bản; lập biên bản ngay khi có chênh lệch.
- Quyền: từ chối chi khi phiếu không hợp lệ; từ chối nhận tiền nghi giả; đề nghị kiểm kê đột xuất.
- Bắt buộc: kinh nghiệm thủ quỹ hoặc thu ngân trưởng; đếm và nhận biết tiền giả; ghi sổ cẩn thận; ký hợp đồng trách nhiệm.
- Ưu tiên: doanh nghiệp nhiều điểm thu tiền; có người tham chiếu.
- KPI gợi ý: chênh lệch quỹ, ghi sổ đúng thời điểm, tồn quỹ vượt định mức.
Câu hỏi thường gặp
Thủ quỹ có được kiêm kế toán không?
Không nên kiêm kế toán ghi sổ hoặc lập phiếu chi, vì người cầm tiền đồng thời ghi sổ thì không ai kiểm tra chéo. Ở công ty rất nhỏ buộc phải kiêm, chủ doanh nghiệp nên tự kiểm kê quỹ đột xuất và xem sao kê ngân hàng hằng tháng.
Thủ quỹ có phải ký hợp đồng trách nhiệm không?
Không bắt buộc với mọi doanh nghiệp, nhưng nên có. Bộ luật Lao động 2019 cho phép khi có hợp đồng trách nhiệm thì việc bồi thường do làm mất tài sản được giao thực hiện theo hợp đồng đó, giúp hai bên rõ phạm vi trách nhiệm ngay từ đầu.
Kiểm kê quỹ bao lâu một lần là đủ?
Thủ quỹ tự kiểm cuối mỗi ngày. Kiểm kê có biên bản cùng kế toán trưởng nên làm cuối tháng, cộng thêm vài lần đột xuất trong năm. Lần đột xuất có giá trị nhất vì không ai chuẩn bị trước.
Thủ quỹ phát hiện thiếu tiền thì làm gì?
Lập biên bản ngay, ghi số tiền, thời điểm và các giao dịch trong ngày, báo kế toán trưởng. Không tự bù tiền cá nhân cho khớp. Việc xác định nguyên nhân, lỗi và trách nhiệm làm theo quy chế công ty và quy định về trách nhiệm vật chất.
Có cần thủ quỹ khi công ty gần như không dùng tiền mặt?
Không cần một người toàn thời gian. Có thể giao phần quỹ nhỏ cho một người không làm kế toán ghi sổ, như hành chính, kèm định mức tồn quỹ thấp và kiểm kê hằng tháng. Ghi rõ phần kiêm nhiệm này trong JD của người được giao.