Quản lý ca (còn gọi giám sát ca, ca trưởng) là người điều hành nhà hàng trong một ca: nhận ca, xếp người vào khu, giữ tốc độ phục vụ, xử lý phàn nàn và sự cố, duyệt các thay đổi trên hoá đơn trong hạn mức, rồi chốt ca và bàn giao. Quản lý ca không chịu trách nhiệm lãi lỗ cả tháng như quản lý nhà hàng; quản lý ca chịu trách nhiệm cho từng ca chạy trơn tru.
JD quản lý ca hay bị viết như bản thu nhỏ của JD quản lý nhà hàng, thành ra người được tuyển không rõ mình được quyết tới đâu. Phần dưới bắt đầu bằng ranh giới giữa hai vị trí, rồi tới dòng việc của một ca, mức duyệt, cách xếp ca đúng giờ nghỉ theo Bộ luật Lao động, yêu cầu, KPI, khác biệt theo quy mô, lỗi hay gặp và bản JD gọn.
Quản lý ca khác quản lý nhà hàng ở đâu
Viết ranh giới này ra trước tiên. Phần lớn mâu thuẫn giữa hai vị trí đến từ chỗ không ai ghi.
| Nội dung | Quản lý ca | Quản lý nhà hàng |
|---|---|---|
| Khung thời gian chịu trách nhiệm | Một ca, từ lúc nhận tới lúc bàn giao | Cả tháng, cả năm |
| Con số chính | Tốc độ phục vụ, phàn nàn, két khớp, ca đủ người | Doanh thu, chi phí nhân công, giá vốn, đánh giá khách |
| Người | Xếp người vào khu trong ca, đổi khu, gọi người hỗ trợ | Tuyển, lịch ca tuần, đánh giá, kỷ luật |
| Tiền | Duyệt huỷ món, giảm giá trong hạn mức; chứng kiến chốt két | Duyệt hạn mức cho quản lý ca, chi phí lớn, đối chiếu cuối tháng |
| Sự cố | Xử lý tại chỗ, ghi biên bản, báo cáo | Quyết định hướng xử lý dài hạn, làm việc với cơ quan chức năng nếu cần |
Quản lý ca báo cáo cho quản lý nhà hàng. Trong ca, phục vụ, thu ngân, pha chế, nhân viên giao hàng của quán nhận việc từ quản lý ca; bếp nhận việc từ bếp trưởng hoặc bếp chính ca, quản lý ca phối hợp với bếp qua khu ra món chứ không giao việc trực tiếp cho từng người bếp.
Dòng việc của một ca tối
Ví dụ nhà hàng món nướng 150 chỗ, ca tối 16 giờ đến 23 giờ, mười hai nhân viên sảnh.
- 16 giờ, nhận ca: đọc sổ giao ca từ ca trước (phàn nàn chưa xong, thiết bị hỏng, món hết); đếm người có mặt so với lịch, gọi người dự phòng nếu thiếu
- 16 giờ 15, họp đầu ca năm phút: phân khu, nhắc món hết và món của ngày, bàn đặt trước, tiệc; nêu một điểm cần sửa từ ca trước
- 16 giờ 30, đi kiểm: bàn ghế, bếp nướng, ga, nhà vệ sinh, khu đón khách theo bảng kiểm; kiểm két đầu ca cùng thu ngân
- 17 giờ 30 đến 21 giờ, giờ đông: đứng ở vị trí nhìn được sảnh và khu ra món; chuyển người từ khu vắng sang khu đông; ghé bàn có dấu hiệu chờ lâu; xử lý phàn nàn vượt quyền phục vụ; báo bếp khi phiếu dồn để điều chỉnh nhận khách
- Trong ca, xếp giờ nghỉ: cho từng người nghỉ giữa giờ theo thứ tự đã định, không để cả khu nghỉ cùng lúc
- 22 giờ, giảm người: cho bớt người về theo lịch khi khách thưa, giữ đủ người dọn
- 22 giờ 45, chốt ca: chứng kiến thu ngân chốt két và ký; kiểm khu đóng cửa: ga khoá, bếp tắt, tủ lạnh đóng; ghi sổ giao ca và báo cáo ca gửi quản lý nhà hàng
Báo cáo ca nên ngắn và cố định mẫu: số khách, doanh thu ca theo máy, số phàn nàn và cách xử lý, số món huỷ và lý do, sự cố, người vắng. Mẫu cố định giúp quản lý nhà hàng so ca này với ca khác trong vài giây.
Quyền hạn: mức duyệt cần ghi bằng con số
Ghi mức cụ thể của quán. Bảng dưới là khung, bạn điền con số.
| Việc | Quản lý ca tự duyệt | Phải trình quản lý nhà hàng |
|---|---|---|
| Huỷ món đã gọi chưa ra | Mọi trường hợp, ghi lý do | Không cần |
| Huỷ món đã ra, làm lại món | Khi món lỗi do quán, giá trị dưới [mức] | Giá trị từ [mức] trở lên |
| Giảm giá, tặng món cho khách phàn nàn | Tối đa [tỷ lệ hoặc số tiền] mỗi hoá đơn | Vượt mức hoặc hoàn tiền |
| Đổi khu, đổi ca trong ngày | Đổi trong ca, cho về sớm khi vắng | Thay đổi lịch tuần, gọi thêm người ngoài lịch |
| Chi tiền mặt từ két | Chi gấp dưới [mức], có phiếu | Từ [mức] trở lên |
| Từ chối phục vụ | Khách say, gây rối, đe doạ an toàn | Không cần, báo cáo sau |
| Tạm ngừng một khu, một món | Khi thiết bị hỏng, thiếu người, nguyên liệu không đạt | Đóng cửa sớm cả nhà hàng |
Không ghi mức duyệt thì có hai kết cục: quản lý ca không dám quyết gì và gọi điện cho quản lý nhà hàng cả buổi tối, hoặc quản lý ca quyết tuỳ hứng và cuối tháng mới lộ ra khoản giảm giá lớn.
Xếp ca đúng luật: các điều cần biết
Quản lý ca thường là người trực tiếp cho nghỉ, cho về, gọi tăng ca. Vì vậy JD nên yêu cầu nắm một số điều cơ bản của Bộ luật Lao động 2019 và ghi chúng vào quy trình ca.
Điều 109: người làm từ 6 giờ trở lên trong một ngày được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục, làm ban đêm thì ít nhất 45 phút liên tục; làm theo ca liên tục từ 6 giờ trở lên thì thời gian nghỉ giữa giờ được tính vào giờ làm việc. Điều 110: người làm theo ca được nghỉ ít nhất 12 giờ trước khi chuyển sang ca khác, nghĩa là không xếp một người đóng ca tối tới 23 giờ rồi mở ca sáng 7 giờ hôm sau. Điều 111: mỗi tuần được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục. Điều 106: giờ làm việc ban đêm tính từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau, nên ca đóng cửa muộn có một phần là giờ đêm.
Về làm thêm giờ, Điều 107 yêu cầu phải được người lao động đồng ý cùng các giới hạn khác. Quản lý ca không nên giữ người ở lại quá giờ theo kiểu "ở lại dọn xong rồi về"; nếu cần thêm giờ, hỏi và ghi lại. JD có thể viết: "xếp giờ nghỉ giữa ca và giờ chuyển ca theo nội quy lao động và quy định của Bộ luật Lao động; mọi trường hợp giữ người quá giờ phải được người lao động đồng ý và ghi sổ".
Yêu cầu bắt buộc và ưu tiên
Quản lý ca thường được đề bạt từ phục vụ, thu ngân hoặc pha chế lâu năm. Yêu cầu nên phản ánh điều đó.
- Bắt buộc: ít nhất một năm làm ở sảnh nhà hàng, quán ăn hoặc quán cà phê, đã làm qua ít nhất hai vị trí (phục vụ, thu ngân, pha chế, đón khách)
- Bắt buộc: xử lý được phàn nàn của khách bằng lời nói bình tĩnh, ghi biên bản đầy đủ
- Bắt buộc: dùng thành thạo máy bán hàng, đọc báo cáo ca, chứng kiến chốt két
- Bắt buộc: làm ca tối, cuối tuần, ngày lễ; có mặt sớm hơn giờ ca để nhận ca
- Ưu tiên: đã từng làm trưởng khu hoặc thay quản lý ca; từng huấn luyện người mới
- Ưu tiên: có kiến thức sơ cứu, phòng cháy chữa cháy cơ bản; đã tham gia tập huấn theo quy định hiện hành của cơ sở
Không đưa giới tính, độ tuổi hay tình trạng hôn nhân vào yêu cầu. Nếu lo người quản lý ca không đi được ca khuya, hãy ghi rõ khung giờ ca và để ứng viên tự cân nhắc; quyết định thay họ bằng một yêu cầu về giới tính là phân biệt đối xử theo khoản 8 Điều 3 và Điều 8 Bộ luật Lao động 2019.
KPI gợi ý cho quản lý ca
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Tính theo ca do người đó phụ trách.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Phàn nàn trên trăm bàn | Số phàn nàn ghi sổ trong các ca phụ trách chia số bàn phục vụ, nhân trăm | Hằng tháng |
| Phàn nàn xử lý xong trong ca | Số phàn nàn khách rời quán đã được xử lý xong chia tổng phàn nàn | Hằng tháng |
| Giá trị huỷ món và giảm giá | Tổng giá trị huỷ món, giảm giá do người đó duyệt chia doanh thu các ca phụ trách | Hằng tháng |
| Ca chốt két khớp | Số ca phụ trách không lệch két sau khi kiểm lại | Hằng tháng |
| Đủ người theo lịch | Số ca có đủ người ở mọi khu tại giờ đông (sau khi gọi dự phòng) | Hằng tháng |
| Báo cáo ca đúng hạn | Số báo cáo ca gửi trong vòng ba mươi phút sau chốt ca | Hằng tháng |
Đặt mục tiêu thấp cho giá trị huỷ món và giảm giá là cần nhưng đừng đặt bằng không. Một quản lý ca không bao giờ tặng gì cho khách bị phục vụ sai có thể đang để khách bỏ đi mà không quay lại.
Quy mô khác nhau, lỗi hay gặp và bản JD gọn
Quán nhỏ. Thường không có quản lý ca riêng; chủ quán hoặc một nhân viên lâu năm cầm ca. Nếu bạn giao ca cho nhân viên, vẫn nên có bản JD ngắn ghi rõ quyền duyệt huỷ món và quyền chi từ két, vì đó là chỗ dễ có chuyện nhất khi chủ không có mặt.
Nhà hàng lớn, chuỗi. Có quản lý ca riêng cho sảnh, đôi khi có thêm ca trưởng bếp. JD cần ghi quan hệ ngang hàng với ca trưởng bếp và quy trình báo cáo lên quản lý nhà hàng hoặc quản lý khu vực.
Lỗi: "quản lý nhân viên trong ca". Viết rõ thành "xếp người vào khu, chuyển người theo lượng khách, cho nghỉ giữa giờ theo thứ tự, cho về sớm khi vắng".
Lỗi: không có mức duyệt. Đã nói ở trên; luôn điền con số.
Lỗi: bắt quản lý ca chịu trách nhiệm doanh thu ca. Doanh thu ca phụ thuộc lượng khách và chương trình khuyến mãi; quản lý ca chịu trách nhiệm phục vụ tốt lượng khách đang có.
Bản JD gọn. Quản lý ca [nhà hàng], báo cáo quản lý nhà hàng. Việc chính: nhận ca qua sổ, họp đầu ca, kiểm khu theo bảng kiểm, điều người theo lượng khách, xử lý phàn nàn, duyệt huỷ món và giảm giá trong hạn mức, xếp giờ nghỉ giữa ca theo nội quy, chứng kiến chốt két, kiểm đóng cửa, gửi báo cáo ca. Quyền: theo bảng mức duyệt kèm theo. Bắt buộc: một năm làm sảnh qua hai vị trí, xử lý phàn nàn, dùng máy bán hàng, làm ca tối và cuối tuần. KPI: phàn nàn trên trăm bàn, xử lý xong trong ca, giá trị huỷ và giảm giá, ca khớp két, đủ người, báo cáo đúng hạn.
Câu hỏi thường gặp
Quản lý ca và giám sát ca có phải là một không?
Phần lớn nhà hàng dùng hai tên cho cùng một vị trí. Một số chuỗi đặt giám sát ca dưới quản lý ca, phụ trách một khu. Quan trọng là JD ghi rõ người đó chịu trách nhiệm phạm vi nào và báo cáo cho ai.
Quản lý ca có được kỷ luật nhân viên không?
Thường không. Quản lý ca ghi nhận vi phạm, lập biên bản và báo cáo; việc xử lý kỷ luật thuộc người có thẩm quyền theo nội quy lao động của doanh nghiệp. JD nên ghi rõ quyền đề xuất để tránh hiểu nhầm.
Có được xếp một người làm ca tối rồi ca sáng hôm sau không?
Điều 110 Bộ luật Lao động 2019 quy định người làm theo ca được nghỉ ít nhất 12 giờ trước khi chuyển sang ca khác. Ca tối kết thúc 23 giờ thì ca sáng tiếp theo của người đó không nên bắt đầu trước 11 giờ hôm sau.
Mức duyệt giảm giá của quản lý ca nên là bao nhiêu?
Không có con số chung. Cách làm thực tế là xem giá trị hoá đơn trung bình của quán rồi đặt mức đủ để xử lý một phàn nàn bình thường, ví dụ tặng một món tráng miệng hoặc giảm một phần nhỏ hoá đơn. Rà lại sau ba tháng dựa trên báo cáo.
Quản lý ca có cần biết làm mọi vị trí trong sảnh không?
Nên biết làm được phần lớn các vị trí để thay khi thiếu người và để hướng dẫn người mới. Yêu cầu thực tế là đã làm qua ít nhất hai vị trí, các vị trí còn lại học trong thời gian thử việc.
Báo cáo ca nên gồm những gì?
Số khách, doanh thu ca theo máy, phàn nàn và cách xử lý, món huỷ và lý do, sự cố thiết bị hoặc an toàn, người vắng mặt và người gọi bù. Dùng một mẫu cố định để so sánh giữa các ca và các tuần dễ dàng.