DamNhiem.comĐảm Nhiệm
Nhà hàng, cà phê, dịch vụ

Mô tả công việc nhân viên pha chế: công thức chuẩn, hao hụt và KPI quầy

Bản mô tả công việc nhân viên pha chế cho quán cà phê, trà sữa, quầy bar: việc mở và đóng quầy, công thức chuẩn, tính hao hụt, quyền hạn, KPI và mẫu JD chép.

Side view of a young Vietnamese barista tamping espresso at a compact coffee bar counter, early morning, soft window light, ceramic cups stacked nearby, shallow focus

Nhân viên pha chế làm ra đồ uống đúng công thức chuẩn của quán, đủ nhanh cho giờ đông, và giữ cho quầy, máy móc, nguyên liệu luôn sạch và trong định mức. Ở quán cà phê người ta hay gọi là barista, ở quầy rượu gọi là bartender (người pha chế đồ uống có cồn); việc cốt lõi giống nhau: công thức, tốc độ, vệ sinh và hao hụt.

Bản JD pha chế hay thiếu đúng phần làm quán lỗ: định mức nguyên liệu mỗi ly và cách kiểm hao hụt cuối ca. Bài dưới đi từ mục đích vị trí, qua việc mở quầy, trong ca, đóng quầy và việc theo tuần tháng, tới một ví dụ tính hao hụt, quyền hạn, yêu cầu, bảng KPI, khác biệt giữa quán một người đứng quầy và chuỗi nhiều cửa hàng, lỗi hay gặp, và bản JD để chép.

Vị trí này để làm gì, ai quản, làm cùng ai

Mục đích. Một ly giống hệt nhau ở mọi ca, mọi người pha. Khách quay lại vì vị quen; nếu ly hôm nay khác ly hôm qua, khách không quay lại nữa. Pha chế giữ cho vị đó ổn định và giữ cho nguyên liệu không bị dùng lố.

Báo cáo cho ai. Quán nhỏ: chủ quán hoặc quản lý ca. Quán có tổ quầy: trưởng quầy pha chế (head barista), người giữ công thức và đào tạo. Chuỗi: thêm bộ phận phát triển đồ uống gửi công thức xuống.

Phối hợp với ai. Thu ngân hoặc người nhận đơn, để đọc đúng đơn và yêu cầu riêng (ít đá, ít ngọt); phục vụ để giao đúng bàn; nhân viên giao hàng của quán hoặc đối tác giao đồ để đóng gói đúng cách; người nhận hàng để báo nguyên liệu sắp hết.

Ranh giới. Pha chế không tự đổi công thức, không tự đổi nhà cung cấp nguyên liệu, không tự tặng đồ uống ngoài quyền được giao. Ghi ranh giới này vào JD để người giỏi tay nghề hiểu rằng "sáng tạo" phải đi qua trưởng quầy hoặc chủ quán trước khi tới tay khách.

Nhiệm vụ theo thời điểm

Ví dụ quán cà phê mở 6 giờ 30 đến 22 giờ, hai ca, mỗi ca hai người đứng quầy.

Thời điểmViệc cụ thểKiểm bằng gì
Mở quầyBật và làm nóng máy; xả nước nhóm pha; chỉnh cối xay, pha thử và nếm ly đầu tiên, ghi thời gian chiết xuất; kiểm sữa, trái cây, siro còn hạn; đếm nguyên liệu đầu ca theo bảng định mứcSổ mở quầy có ghi thông số pha thử
Trong caPha theo thẻ công thức, dùng dụng cụ đo (cân, ly đong, đong rót), không đong bằng mắt; giữ thứ tự đơn; báo ngay món sắp hết cho người nhận đơn; lau quầy sau mỗi đợt đôngThời gian ra ly, số ly làm lại
Đóng quầyRửa nhóm pha, ngâm tay cầm, vệ sinh vòi đánh sữa; đổ bỏ sữa và nước cốt quá giờ theo quy định của quán; đếm nguyên liệu cuối ca; giao ca bằng sổBảng hao hụt cuối ca
Hằng tuầnVệ sinh sâu máy pha, máy xay đá, tủ mát quầy; kiểm và báo dụng cụ hỏng; đặt nguyên liệu quầy theo mức tồn tối thiểu nếu được giaoLịch vệ sinh có chữ ký
Hằng thángKiểm kê nguyên liệu quầy cùng quản lý; tham gia buổi nếm thử đồ uống mới; ôn lại các công thức bán chậmBiên bản kiểm kê
Khi phát sinhPha cho đơn đặt số lượng lớn theo phiếu riêng; xử lý ly khách trả lại; báo máy hỏng và chuyển sang công thức thay thế đã duyệtSổ sự cố

Dòng "đổ bỏ sữa và nước cốt quá giờ" nên ghi số giờ cụ thể theo quy định của quán. Nhiều quán để mỗi người tự đoán, có người đổ sớm làm hao, có người giữ quá lâu làm hỏng vị và ảnh hưởng an toàn.

Định mức và hao hụt: ví dụ tính để đưa vào JD

Định mức là lượng nguyên liệu chuẩn cho một ly. Hao hụt là phần chênh giữa lượng nguyên liệu thực dùng và lượng lẽ ra phải dùng theo số ly bán. Pha chế là người trực tiếp làm ra con số này, nên JD nên giao rõ việc đếm đầu ca, cuối ca và giải thích chênh lệch.

Ví dụ: quán định mức cà phê bột 18 gam cho một ly cà phê pha máy. Trong ngày, máy bán hàng ghi 140 ly cà phê. Lượng lẽ ra dùng là 140 nhân 18, bằng 2.520 gam. Đầu ngày cân được 3.400 gam, cuối ngày còn 650 gam, nghĩa là đã dùng 2.750 gam. Phần chênh là 230 gam, tương đương khoảng 13 ly, hay hơn 9% so với định mức.

Phần chênh đó đến từ đâu? Một phần là pha thử đầu ca và chỉnh cối xay, phần này hợp lý và nên có định mức riêng (ví dụ năm ly mỗi lần chỉnh). Phần còn lại là ly làm lại, ly đổ do pha sai, đong không chuẩn, hoặc ly không qua máy bán hàng. JD nên ghi: "ghi mọi ly pha thử và ly làm lại vào sổ; chênh lệch ngoài định mức cho phép thì giải thích với quản lý ca trước khi về". Câu này không nhằm bắt đền mà để tìm ra lỗi quy trình.

Cách tính tương tự cho sữa đặc, sữa tươi, trà, siro. Không cần làm cho mọi nguyên liệu mỗi ngày; chọn ba nguyên liệu giá trị cao nhất để kiểm hằng ngày, các thứ còn lại kiểm hằng tuần.

Quyền hạn và yêu cầu

Gộp hai phần vì với pha chế, quyền hạn gắn rất sát với tay nghề người được tuyển.

  • Quyền: từ chối dùng nguyên liệu hết hạn hoặc có dấu hiệu hỏng; tạm ngừng bán một món khi máy hỏng hoặc hết nguyên liệu, báo ngay người nhận đơn; làm lại ly mà khách phản ánh sai vị
  • Quyền: đề xuất chỉnh công thức hoặc món mới qua trưởng quầy; đề xuất mức tồn tối thiểu của từng nguyên liệu quầy
  • Bắt buộc: pha đúng các công thức của quán sau thời gian đào tạo; dùng cân và dụng cụ đong; ghi sổ mở quầy, đóng quầy, hao hụt
  • Bắt buộc: giấy khám sức khoẻ và tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm theo quy định hiện hành; làm theo ca, có ca tối và cuối tuần
  • Ưu tiên: đã đứng quầy từ sáu tháng; biết chỉnh cối xay và đọc thời gian chiết xuất; có chứng chỉ khoá pha chế
  • Quầy có đồ uống có cồn: nếu là quán bar, điểm d khoản 2 Điều 147 Bộ luật Lao động 2019 cấm sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm việc ở quán bar, nên yêu cầu "từ đủ 18 tuổi" là đúng luật. Ngoài trường hợp này, không ghi độ tuổi hay giới tính.

Nếu quầy mở tới khuya, lưu ý giờ làm việc ban đêm tính từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau theo Điều 106 Bộ luật Lao động 2019. JD chỉ cần ghi khung giờ ca thật; chế độ cho giờ làm đêm nằm trong hợp đồng và quy chế của quán.

KPI gợi ý cho nhân viên pha chế

Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Đo theo ca để thấy ca nào lệch.

Chỉ sốCách đoTần suất
Hao hụt nguyên liệu chínhLượng thực dùng trừ lượng định mức theo số ly bán, chia lượng định mức; tính cho ba nguyên liệu giá trị cao nhấtHằng ca, tổng hợp tuần
Thời gian ra lyTừ lúc đơn tới quầy tới lúc ly đặt lên khu trả, lấy trung bình giờ đông, đo ngẫu nhiên hai mươi đơnHằng tuần
Ly làm lạiSố ly pha lại do sai vị, sai đơn chia tổng số lyHằng tuần
Độ đúng công thứcQuản lý hoặc trưởng quầy chấm ngẫu nhiên năm ly mỗi tuần: định lượng, nhiệt độ, cách trình bày so với thẻ công thứcHằng tuần
Vệ sinh quầy và máyĐiểm bảng kiểm vệ sinh do người không cùng ca chấmHằng tuần

Không gộp doanh thu quán vào KPI của pha chế. Doanh thu phụ thuộc lượng khách, vị trí, khuyến mãi; pha chế không điều khiển được những thứ đó và sẽ thấy KPI không công bằng.

Quán một người đứng quầy và chuỗi nhiều cửa hàng; lỗi hay gặp

Ở quán nhỏ, một người vừa nhận đơn, thu tiền, pha và dọn. JD ở đây nên gộp thêm phần thu ngân và ghi rõ ai giữ tiền cuối ca. Định mức có thể chỉ cần làm cho cà phê và sữa. Ở chuỗi, pha chế làm theo bộ công thức chung, không được chỉnh; có trưởng quầy kiểm vị, có lịch đào tạo, KPI tính theo cửa hàng và theo ca. JD chuỗi cần ghi rõ thiết bị phải dùng được và quy trình khi máy hỏng.

Lỗi thường gặp: viết "pha chế các loại đồ uống theo yêu cầu" mà không có chữ "theo công thức chuẩn", dẫn tới mỗi người pha một kiểu; viết "đam mê cà phê, sáng tạo" làm yêu cầu bắt buộc, trong khi việc thật cần sự đều tay; không có dòng ghi sổ hao hụt, nên cuối tháng không biết nguyên liệu đi đâu; ghi "làm vỡ ly tự đền" thay vì để việc bồi thường thiệt hại cho nội quy theo Điều 129 và 130 Bộ luật Lao động 2019.

Bản JD nhân viên pha chế để chép

  • Chức danh: Nhân viên pha chế [quán], báo cáo [trưởng quầy / quản lý ca]
  • Mục đích: pha đồ uống đúng công thức chuẩn, đủ nhanh giờ đông, giữ quầy sạch và nguyên liệu trong định mức
  • Việc chính: mở quầy, pha thử và ghi thông số; pha theo thẻ công thức, có cân và dụng cụ đong; báo món sắp hết; đóng quầy, vệ sinh máy, đổ bỏ nguyên liệu quá giờ; đếm nguyên liệu đầu và cuối ca, ghi hao hụt; vệ sinh sâu theo lịch tuần; kiểm kê tháng
  • Quyền hạn: từ chối nguyên liệu hỏng; tạm ngừng món khi máy hỏng hoặc hết hàng; làm lại ly sai vị; đề xuất công thức mới qua trưởng quầy
  • Bắt buộc: giấy khám sức khoẻ và tập huấn an toàn thực phẩm theo quy định hiện hành; làm ca tối, cuối tuần
  • Ưu tiên: sáu tháng đứng quầy; chỉnh được cối xay; chứng chỉ pha chế
  • KPI: hao hụt ba nguyên liệu chính, thời gian ra ly giờ đông, ly làm lại, độ đúng công thức, điểm vệ sinh quầy

Câu hỏi thường gặp

Barista và bartender khác nhau thế nào khi viết JD?

Barista pha cà phê và đồ uống không cồn, bartender pha đồ uống có cồn ở quầy bar. Khung JD giống nhau, nhưng JD bartender cần thêm quy định phục vụ đồ uống có cồn, từ chối khách say, và yêu cầu từ đủ 18 tuổi theo Điều 147 nếu là quán bar.

Có cần định mức cho từng ly không?

Cần, ít nhất cho nguyên liệu giá trị cao như cà phê, sữa, trà và trái cây tươi. Không có định mức thì không tính được hao hụt, và quán không biết vì sao giá vốn đồ uống tăng. Thẻ công thức có định mức là tài liệu đầu tiên quán nên có.

Pha chế có phải làm thu ngân không?

Ở quán nhỏ thường có. Khi đó JD phải ghi rõ phần thu ngân, cách chốt tiền cuối ca và người chịu trách nhiệm két. Nếu chỉ ghi pha chế mà thực tế bắt thu tiền, việc bàn giao và trách nhiệm khi lệch tiền sẽ mập mờ.

Nên đào tạo pha chế mới bao lâu trước khi đứng quầy một mình?

Tuỳ số công thức. Quán có hai mươi món thường cần một đến hai tuần đứng kèm. Cách chắc chắn là lập danh sách công thức, người mới pha đạt từng món dưới sự chấm của trưởng quầy, đủ danh sách mới đứng quầy một mình giờ đông.

Hao hụt bao nhiêu thì chấp nhận được?

Không có con số chung cho mọi quán. Hãy đo hai đến bốn tuần để biết mức hiện tại, tách phần pha thử hợp lý, rồi đặt mục tiêu giảm dần. Quan trọng hơn con số là mọi ly làm lại, ly đổ đều được ghi để biết nguyên nhân.

JD pha chế có nên ghi "sáng tạo món mới" không?

Có thể ghi ở phần ưu tiên hoặc quyền đề xuất, không nên để ở phần bắt buộc. Việc chính của pha chế là làm đều tay theo công thức. Món mới nên đi qua trưởng quầy hoặc chủ quán, được tính giá vốn trước khi bán.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138