Nhân viên giao hàng của quán đưa món từ bếp tới tay khách trong thời gian quán đã hứa, món còn nóng hoặc còn lạnh như lúc ra khỏi quầy, đủ món, đúng người nhận, và mang tiền thu hộ về quán đầy đủ. Khác với tài xế của ứng dụng giao đồ, người này là nhân viên của quán, mặc đồng phục của quán và là gương mặt duy nhất khách gọi mang về được gặp.
JD giao hàng thường chỉ có một dòng "giao hàng cho khách, thu tiền". Phần dưới làm rõ hơn: vì sao quán tự giao, các bước một chuyến giao, việc theo ca và theo tháng, quyền hạn, đặc biệt là quyền từ chối chuyến không an toàn, yêu cầu về giấy phép và phương tiện, KPI, khác biệt giữa quán có một người giao và chuỗi có đội giao riêng, lỗi hay gặp và bản JD gọn.
Vì sao quán tự tuyển người giao, và người đó báo cáo cho ai
Quán tự giao thường vì ba lý do: món cần giữ chất lượng cao (lẩu, món nước, bánh kem) mà tài xế ứng dụng không mang đúng cách; khách quen gọi thẳng cho quán và muốn người của quán mang tới; hoặc đơn hàng đặt cho văn phòng, tiệc nhỏ với số lượng lớn, cần người biết cách bày và lấy chữ ký. JD nên ghi đúng lý do đó, vì nó quyết định nhân viên giao được đo bằng gì.
Ở quán nhỏ, nhân viên giao hàng báo cáo cho quản lý ca hoặc chủ quán, nhận đơn từ thu ngân hoặc người nhận đơn qua điện thoại. Ở chuỗi có đội giao riêng, có thêm người điều phối giao hàng gom đơn theo tuyến. Phối hợp chính: bếp và quầy pha chế (giờ món xong), người đóng gói (thường là phục vụ hoặc phụ bếp), thu ngân (nhận và nộp tiền thu hộ).
Ghi rõ trong JD: nhân viên giao không tự nhận đơn qua điện thoại cá nhân, mọi đơn phải được nhập vào máy hoặc sổ đơn của quán trước khi đi. Không có dòng này, đơn đi mà quán không biết, tiền về mà quán không ghi.
Một chuyến giao, từ quầy tới tay khách
Ví dụ quán bún, phở giao trong bán kính năm cây số, hứa giao trong bốn mươi phút.
- Nhận phiếu giao từ người nhận đơn: tên, địa chỉ, số món, hình thức thanh toán, ghi chú (gọi trước khi tới, giao ở sảnh)
- Kiểm món theo phiếu trước khi đóng túi: đủ món, đủ nước dùng tách riêng, đủ rau, gia vị, đũa thìa; món nước buộc túi kín, đặt đứng
- Xếp vào thùng giữ nhiệt: đồ nóng một ngăn, đồ lạnh một ngăn, món nặng ở dưới; niêm phong túi theo cách của quán
- Chọn đường an toàn và ngắn nhất; báo người nhận đơn giờ dự kiến tới nếu chuyến có nhiều điểm
- Tới nơi: gọi khách qua số điện thoại trên phiếu, giao đúng người nhận; với đơn văn phòng, lấy tên người nhận
- Thu tiền mặt đếm trước mặt khách; với chuyển khoản, chỉ rời đi khi quán xác nhận tiền đã về
- Về quán: nộp tiền thu hộ cho thu ngân ngay, ký sổ; báo phản hồi của khách nếu có (món đổ, thiếu đồ, khách không nghe máy)
Bước kiểm món trước khi đóng túi là của cả người đóng gói lẫn người giao. Ghi vào JD cả hai cùng kiểm và cùng ký trên phiếu; khi thiếu món, quán biết ngay lỗi nằm ở khâu nào thay vì đổ cho nhau.
Việc theo ca, tuần, tháng và khi phát sinh
Ngoài các chuyến giao, người giao của quán có một số việc lặp lại mà nếu không ghi ra thì không ai làm: kiểm xe, rửa thùng, giữ sổ địa chỉ. Đây cũng là phần giúp quán nhận ra sớm khu nào giao hay trễ để chỉnh lời hứa với khách, thay vì để người giao chịu trách mãi.
| Nhịp | Việc cụ thể |
|---|---|
| Đầu ca | Kiểm xe (phanh, đèn, lốp, xăng), thùng giữ nhiệt sạch, áo mưa, túi đựng tiền, tiền lẻ thối; nhận danh sách đơn đặt trước trong ca |
| Trong ca | Giao theo thứ tự người nhận đơn sắp; khi rảnh, hỗ trợ đóng gói hoặc dọn khu mang về theo phân công của quản lý ca |
| Cuối ca | Nộp đủ tiền thu hộ, đối chiếu số đơn đã giao với sổ; rửa thùng giữ nhiệt; ghi những địa chỉ khó tìm vào sổ địa chỉ của quán |
| Hằng tuần | Báo những khu thường giao trễ, đề xuất chỉnh thời gian hứa giao hoặc bán kính giao |
| Hằng tháng | Đối chiếu tổng tiền thu hộ với thu ngân; kiểm và báo bảo dưỡng xe nếu xe của quán |
| Khi phát sinh | Món đổ, hỏng trên đường: báo quán ngay để làm lại; khách không nhận, không nghe máy: chờ theo thời gian quy định rồi mang món về, ghi sổ; tai nạn, va chạm: dừng lại, bảo đảm an toàn, báo quản lý |
Sổ địa chỉ của quán nghe cũ nhưng rất có ích: ghi chung cư nào phải gửi xe ở tầng hầm, toà văn phòng nào chỉ nhận ở sảnh, con hẻm nào xe không quay đầu được. Người giao mới đọc sổ này một buổi là bớt được nhiều lần gọi hỏi khách.
Quyền hạn: phần hay bị quên nhất
Từ chối chuyến khi thời tiết nguy hiểm hoặc đường ngập sâu. Báo quản lý ca để báo khách đổi giờ hoặc huỷ đơn. Quán không nên để người giao chọn giữa an toàn của mình và điểm KPI.
Từ chối đơn ngoài bán kính quán đã quy định. Đơn ngoài bán kính chỉ đi khi quản lý ca duyệt và ghi lại.
Từ chối giao cho người không phải người nhận trên phiếu khi đơn đã thanh toán trước giá trị lớn. Tránh trường hợp giao nhầm rồi khách thật đòi lại.
Không được tự giảm giá, tự hứa đổi món, tự nhận đơn riêng. Mọi thay đổi với khách phải qua người nhận đơn hoặc quản lý ca.
Tuân thủ luật giao thông là điều kiện, không phải điểm cộng. JD nên ghi rõ: không phạt giao trễ khi nguyên nhân là tuân thủ luật giao thông, thời tiết hay tắc đường được báo trước. Ghi như vậy để người giao không vượt đèn đỏ vì sợ bị trừ điểm.
Yêu cầu tuyển
Ngắn và cụ thể. Phần về giấy phép lái xe ghi theo quy định hiện hành, không tự liệt kê hạng bằng vì còn phụ thuộc loại xe.
| Yêu cầu | Loại | Ghi chú |
|---|---|---|
| Có giấy phép lái xe phù hợp loại xe dùng để giao theo quy định hiện hành | Bắt buộc | Kiểm bản gốc khi nhận việc |
| Thông thạo đường trong khu vực giao hoặc dùng được ứng dụng bản đồ trên điện thoại | Bắt buộc | Cho chạy thử một tuyến |
| Giữ được món đúng cách: đặt món nước đứng, tách nóng lạnh | Bắt buộc | Dạy trong ca đầu |
| Có xe máy riêng | Tuỳ quán | Nếu quán cấp xe thì bỏ; nếu dùng xe riêng, ghi rõ chính sách hỗ trợ trong hợp đồng, không ghi trong JD |
| Từng làm giao hàng, giao nhận | Ưu tiên | Không bắt buộc |
| Giấy khám sức khoẻ theo quy định hiện hành | Tuỳ quy định áp dụng cho quán | Người giao không chế biến nhưng tiếp xúc với bao gói thực phẩm |
Không ghi giới tính hay độ tuổi. Nếu quán lo về sức khoẻ khi chạy xe đường dài, hãy ghi đúng điều kiện: chạy xe liên tục trong ca, chở thùng hàng nặng tới [số] ki-lô-gam, làm ngoài trời cả khi mưa nắng. Điều 8 Bộ luật Lao động 2019 cấm phân biệt đối xử trong lao động.
KPI gợi ý cho nhân viên giao hàng của quán
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Tách phần do người giao kiểm soát với phần do bếp, do đường sá.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Thời gian trên đường | Từ lúc nhận túi tới lúc giao cho khách, trung bình theo bán kính; không tính thời gian chờ bếp | Hằng tuần |
| Đơn giao đúng hẹn | Số đơn tới trong thời gian hứa chia tổng đơn, loại đơn trễ do bếp hoặc do thời tiết đã báo | Hằng tuần |
| Đơn thiếu món, đổ món | Số đơn khách báo thiếu hoặc đổ có lỗi ở khâu giao chia tổng đơn | Hằng tháng |
| Tiền thu hộ khớp | Số ca nộp tiền thu hộ khớp với sổ đơn | Hằng tháng |
| Phản hồi của khách về người giao | Số lời khen và phàn nàn về thái độ, đồng phục, cách giao | Hằng tháng |
Đừng dùng "số đơn giao được trong ca" làm KPI chính khi quán trả công theo giờ. Chỉ số đó khuyến khích chạy nhanh, cẩu thả với món và với luật giao thông; số đơn phụ thuộc lượng khách gọi chứ không phụ thuộc người giao.
Quán nhỏ và chuỗi; lỗi hay gặp; bản JD gọn
Quán nhỏ thường chỉ có một người giao, kiêm đóng gói, đi chợ lặt vặt và dọn quán lúc vắng đơn. JD nên ghi phần kiêm nhiệm đó và thứ tự ưu tiên: đơn giao luôn được làm trước. Chuỗi có đội giao riêng thì có người điều phối gom đơn theo tuyến, có quy định đồng phục, thùng giữ nhiệt chuẩn, và quy trình xử lý va chạm, tai nạn cụ thể. JD chuỗi nên ghi rõ người giao nhận lệnh từ điều phối viên, không nhận từ từng cửa hàng.
Lỗi hay gặp: viết "giao hàng nhanh chóng" thay cho thời gian hứa và cách đo; không có quyền từ chối chuyến nguy hiểm; ghi "chịu trách nhiệm hàng hoá trên đường" rồi bắt đền món đổ theo kiểu khoán, trong khi việc bồi thường phải theo Điều 129, 130 Bộ luật Lao động 2019 và nội quy; không quy định cách nộp tiền thu hộ.
Bản JD gọn: Nhân viên giao hàng [quán], báo cáo quản lý ca. Việc chính: nhận phiếu giao, cùng người đóng gói kiểm món, xếp thùng giữ nhiệt tách nóng lạnh, giao đúng người nhận trong thời gian hứa, thu tiền và nộp ngay khi về quán, kiểm xe và thùng đầu ca, ghi sổ địa chỉ và phản hồi khách. Quyền: từ chối chuyến khi thời tiết nguy hiểm hoặc ngoài bán kính, từ chối giao sai người nhận. Bắt buộc: giấy phép lái xe phù hợp theo quy định hiện hành, thông thạo đường hoặc dùng được ứng dụng bản đồ. KPI: thời gian trên đường, đúng hẹn, thiếu hoặc đổ món, tiền thu hộ khớp, phản hồi khách.
Câu hỏi thường gặp
Quán nên tự giao hay thuê ứng dụng giao hàng?
Tuỳ món và lượng đơn. Món cần giữ chất lượng cao, đơn văn phòng số lượng lớn, khách quen gọi thẳng thì tự giao có lợi. Đơn lẻ rải rác xa quán thì ứng dụng tiện hơn. Nhiều quán kết hợp: tự giao trong bán kính gần, xa hơn dùng ứng dụng.
Nhân viên giao hàng của quán có cần giấy khám sức khoẻ không?
Người giao không chế biến thực phẩm nhưng tiếp xúc với bao gói. Quán nên làm theo quy định hiện hành áp dụng cho cơ sở của mình và hướng dẫn của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm địa phương, không tự đặt yêu cầu khác.
Có được phạt nhân viên giao trễ không?
Nên tránh phạt theo từng đơn, vì giao trễ thường do bếp, thời tiết hoặc tắc đường. Hãy tách thời gian chờ bếp ra khỏi KPI và chỉ đánh giá phần trên đường. Mọi hình thức xử lý vi phạm phải theo nội quy lao động của quán.
Món đổ trên đường thì ai chịu?
Trước hết quán làm lại món cho khách. Sau đó xem nguyên nhân: đóng gói sai, thùng hỏng hay người giao cẩu thả. Bồi thường thiệt hại nếu có phải theo nội quy và Điều 129, 130 Bộ luật Lao động 2019, không áp dụng đền khoán.
Nhân viên giao dùng xe riêng thì JD ghi thế nào?
JD chỉ ghi yêu cầu có phương tiện phù hợp và giấy phép lái xe theo quy định hiện hành. Chính sách hỗ trợ xăng xe, hao mòn ghi trong hợp đồng hoặc quy chế của quán, không đưa vào JD để tránh phải sửa JD mỗi lần chỉnh chính sách.
Một người giao được bao nhiêu đơn mỗi ca là hợp lý?
Phụ thuộc bán kính, giờ cao điểm và loại món. Cách làm thực tế là đo thời gian trên đường trung bình hai tuần, rồi tính số chuyến một người làm được mà vẫn giữ thời gian hứa giao. Dùng con số đó để xếp người, không để làm chỉ tiêu ép.