Chuyên viên đào tạo nội bộ (training specialist) là người biến nhu cầu kỹ năng của từng bộ phận thành kế hoạch đào tạo có ngân sách, tổ chức lớp học, đưa người mới vào việc nhanh và chứng minh được việc học có tác động lên kết quả công việc. Vị trí này không phải người dạy mọi lớp; phần lớn thời gian dành cho khảo sát nhu cầu, thiết kế chương trình, điều phối giảng viên nội bộ hoặc thuê ngoài, và theo dõi sau đào tạo.
Phần dưới trình bày JD theo cách người quản lý hay hỏi khi duyệt vị trí: bỏ tiền thuê người này thì công ty nhận lại được gì, đo bằng gì, và người này cần quyền gì để làm được. Kèm theo là các căn cứ trong Bộ luật Lao động 2019 liên quan trực tiếp đến đào tạo.
Mục đích vị trí và quan hệ báo cáo
Mục đích có thể viết trong một câu: rút ngắn thời gian để người lao động làm được việc đúng chuẩn, và giữ cho kỹ năng của đội ngũ theo kịp yêu cầu công việc. Câu này loại bỏ ngay cách hiểu sai phổ biến rằng chuyên viên đào tạo được đánh giá bằng số lớp đã mở.
Chuyên viên đào tạo thường báo cáo cho trưởng phòng nhân sự, ở công ty lớn thì báo cáo cho trưởng nhóm phát triển nhân lực. Người phối hợp chính là trưởng các bộ phận (đặt nhu cầu, cử người học, đánh giá sau học), các giảng viên nội bộ (thường là trưởng nhóm, nhân viên giỏi được giao dạy), đơn vị đào tạo bên ngoài, C&B (chi phí, chế độ khi đi học) và chuyên viên tuyển dụng (lịch người mới vào làm).
Ở chuỗi cửa hàng hoặc nhà máy, chuyên viên đào tạo còn làm việc trực tiếp với quản lý từng điểm, tổ trưởng từng ca, vì phần lớn việc đào tạo diễn ra ngay tại chỗ làm. JD nên ghi phạm vi địa bàn và tỷ lệ thời gian có mặt tại hiện trường.
Nhiệm vụ theo nhịp năm, tháng, tuần
Đào tạo có nhịp năm rõ hơn nhịp ngày, nên bảng xếp từ chu kỳ dài xuống ngắn.
| Chu kỳ | Việc phải làm | Sản phẩm bàn giao |
|---|---|---|
| Hằng năm (quý IV) | Khảo sát nhu cầu đào tạo từng bộ phận; gom thành kế hoạch đào tạo năm có ngân sách; trình duyệt | Kế hoạch đào tạo năm, danh sách khoá, dự toán |
| Hằng quý | Rà tiến độ kế hoạch; điều chỉnh khoá theo thay đổi của doanh nghiệp; đánh giá đơn vị đào tạo thuê ngoài | Báo cáo quý, danh sách điều chỉnh |
| Hằng tháng | Lên lịch lớp; mời giảng viên; chuẩn bị tài liệu, phòng học; tổng hợp điểm đánh giá sau khoá | Lịch đào tạo tháng, bảng tổng hợp |
| Hằng tuần | Tổ chức buổi hội nhập cho người mới vào trong tuần; theo dõi người mới theo lộ trình ba mươi ngày | Danh sách người mới đã hoàn thành từng chặng |
| Khi phát sinh | Thiết kế khoá ngắn khi có quy trình mới, sản phẩm mới, sự cố lặp lại; soạn hợp đồng đào tạo khi công ty chi kinh phí cho người đi học nâng cao | Khoá học, hợp đồng đào tạo đã ký |
Điều 60 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu người sử dụng lao động xây dựng kế hoạch hằng năm và dành kinh phí cho đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động đang làm việc cho mình, đồng thời hằng năm thông báo kết quả đào tạo cho cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh. Chuyên viên đào tạo là người soạn cả hai thứ này.
Hợp đồng đào tạo: phần việc hay bị bỏ quên
Khi nào phải ký. Theo khoản 1 Điều 62 Bộ luật Lao động 2019, hai bên phải ký hợp đồng đào tạo nghề khi người lao động được đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, đào tạo lại ở trong nước hoặc nước ngoài từ kinh phí của người sử dụng lao động, kể cả kinh phí do đối tác tài trợ. Hợp đồng làm thành hai bản, mỗi bên giữ một bản.
Nội dung chủ yếu. Khoản 2 cùng điều liệt kê: nghề đào tạo; địa điểm, thời gian và tiền lương trong thời gian đào tạo; thời hạn cam kết làm việc sau đào tạo; chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả; trách nhiệm của hai bên. JD nên giao rõ chuyên viên đào tạo soạn hợp đồng theo mẫu đã được duyệt, không tự đặt điều khoản.
Chi phí tính gì. Khoản 3 Điều 62 nêu chi phí đào tạo gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ như chi trả người dạy, tài liệu, trường lớp, máy móc, vật liệu thực hành, tiền lương và bảo hiểm cho người học trong thời gian đi học. Chuyên viên đào tạo cần lưu đủ chứng từ, vì không có chứng từ thì khoản đó khó đưa vào trách nhiệm hoàn trả.
Ví dụ tình huống. Công ty cử một kỹ thuật viên đi học khoá vận hành máy mới ba tháng. Chuyên viên đào tạo soạn hợp đồng đào tạo trước khi đi, lưu hoá đơn học phí, bảng chấm công thời gian học, và bàn giao bản sao cho C&B để theo dõi thời hạn cam kết.
Quyền hạn và yêu cầu tuyển
Không có quyền yêu cầu bộ phận cử người và đánh giá sau học, chuyên viên đào tạo chỉ còn là người đặt phòng học.
- Quyền: yêu cầu trưởng bộ phận gửi nhu cầu đào tạo đúng hạn khảo sát năm; yêu cầu cử đúng người, đủ người theo danh sách đã chốt
- Quyền: chọn đơn vị đào tạo bên ngoài trong ngân sách đã duyệt, sau khi so sánh ít nhất hai phương án
- Quyền: đề xuất dừng khoá học kém hiệu quả dựa trên số liệu đánh giá
- Bắt buộc: cao đẳng trở lên; từ hai năm làm đào tạo, nhân sự hoặc từng là trưởng nhóm có phụ trách kèm cặp người mới
- Bắt buộc: trình bày trước nhóm rõ ràng; soạn được tài liệu học có cấu trúc; thành thạo bảng tính để tổng hợp đánh giá
- Ưu tiên: từng làm việc chuyên môn trong ngành chính của công ty, ví dụ bán lẻ, sản xuất, dịch vụ
- Ưu tiên: từng xây dựng chương trình học trực tuyến nội bộ hoặc bộ câu hỏi kiểm tra sau khoá
Yêu cầu "giọng nói truyền cảm, ngoại hình ưa nhìn" hay xuất hiện ở tin tuyển vị trí đào tạo. Đây là yêu cầu về ngoại hình, không liên quan năng lực, nên bỏ đi; thay bằng "trình bày mạch lạc trước nhóm hai mươi người".
KPI gợi ý: đo bằng thay đổi trong công việc
Bảng gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Ba chỉ số đầu đo khâu tổ chức, hai chỉ số sau đo kết quả. Cần cả hai loại.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch đào tạo | Số khoá đã tổ chức chia số khoá trong kế hoạch tới thời điểm đo | Quý |
| Điểm đánh giá sau khoá | Trung bình phiếu đánh giá của học viên, thang năm điểm | Theo khoá |
| Tỷ lệ người mới hoàn thành hội nhập đúng hạn | Số người mới hoàn thành lộ trình ba mươi ngày chia số người mới vào trong kỳ | Tháng |
| Thời gian để người mới đạt chuẩn | Số ngày từ ngày vào làm tới khi trưởng bộ phận xác nhận làm độc lập được | Quý |
| Thay đổi chỉ số công việc sau đào tạo | So chỉ số nghiệp vụ trước và sau khoá ba tháng, ví dụ tỷ lệ lỗi, thời gian xử lý | Theo khoá trọng điểm |
Ví dụ: chuỗi ba cửa hàng mở khoá xử lý khiếu nại cho mười hai nhân viên. Trước khoá, mỗi tháng có trung bình chín khiếu nại phải chuyển lên quản lý; ba tháng sau còn bốn. Đó là số đáng báo cáo hơn điểm hài lòng 4,6 trên 5 của học viên.
Nhỏ hay lớn: cùng chức danh, khác hẳn việc
Công ty khoảng 40 người hiếm khi tuyển chuyên viên đào tạo riêng. Việc đào tạo nằm rải ở trưởng các bộ phận và nhân sự tổng hợp. Nếu vẫn muốn có người lo, JD nên viết dưới dạng nhiệm vụ kiêm nhiệm: soạn bộ tài liệu hội nhập, giữ lịch kèm cặp người mới, lưu hồ sơ đào tạo. KPI chỉ cần một chỉ số: người mới hoàn thành hội nhập đúng hạn.
Công ty vài trăm người có nhiều vị trí lặp lại (bán hàng, vận hành, chăm sóc khách hàng) là nơi chuyên viên đào tạo tạo ra giá trị rõ nhất, vì một chương trình chuẩn dùng được cho nhiều đợt người mới.
Doanh nghiệp lớn thường tách thành nhiều vị trí: chuyên viên thiết kế chương trình, chuyên viên điều phối đào tạo, chuyên viên phát triển lãnh đạo. Nếu bạn đang viết JD cho công ty lớn, xác định rõ người này thiết kế hay điều phối, đừng gộp cả hai rồi đo bằng một KPI.
Lỗi hay gặp và bản JD gọn
Ba lỗi viết thường gặp nhất, sau đó là bản JD để chép.
- "Nâng cao năng lực đội ngũ" → "Mỗi quý tổ chức tối thiểu hai khoá theo kế hoạch đã duyệt, đo thay đổi chỉ số nghiệp vụ sau ba tháng"
- "Phụ trách đào tạo toàn công ty" mà không giao quyền yêu cầu cử người → thêm quyền yêu cầu trưởng bộ phận cử đúng người, đủ người
- Đo bằng tổng số giờ học → giữ làm số theo dõi, không dùng làm KPI chính
- JD gọn — Chức danh: Chuyên viên đào tạo nội bộ. Báo cáo: Trưởng phòng nhân sự. Mục đích: rút ngắn thời gian người lao động làm được việc đúng chuẩn
- Nhiệm vụ: khảo sát nhu cầu và lập kế hoạch đào tạo năm; tổ chức lớp theo lịch tháng; vận hành lộ trình hội nhập ba mươi ngày; soạn hợp đồng đào tạo theo mẫu; báo cáo kết quả đào tạo hằng năm
- Quyền hạn: yêu cầu cử người theo danh sách; chọn đơn vị đào tạo trong ngân sách; đề xuất dừng khoá kém hiệu quả
- Yêu cầu: cao đẳng trở lên, từ hai năm kinh nghiệm đào tạo hoặc kèm cặp; trình bày mạch lạc; ưu tiên am hiểu ngành của công ty
- KPI: hoàn thành kế hoạch; người mới đạt chuẩn đúng hạn; thay đổi chỉ số nghiệp vụ sau khoá
Câu hỏi thường gặp
Chuyên viên đào tạo có phải tự đứng lớp không?
Có thể có, nhưng không phải việc chính. Phần lớn thời gian dành cho khảo sát nhu cầu, thiết kế chương trình, điều phối giảng viên và đo kết quả. JD nên ghi tỷ lệ thời gian đứng lớp, ví dụ khoảng một phần tư, để người nhận việc hiểu đúng.
Đo hiệu quả đào tạo bằng chỉ số nào là thực tế nhất?
Chỉ số nghiệp vụ trước và sau khoá, đo sau khoảng ba tháng, ví dụ tỷ lệ lỗi, số khiếu nại, thời gian xử lý. Điểm hài lòng của học viên chỉ cho biết lớp có dễ chịu không, không cho biết công việc có tốt lên không.
Khi nào doanh nghiệp phải ký hợp đồng đào tạo với người lao động?
Theo Điều 62 Bộ luật Lao động 2019, phải ký khi người lao động được đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề hoặc đào tạo lại bằng kinh phí của người sử dụng lao động, ở trong nước hay nước ngoài. Hợp đồng làm hai bản, mỗi bên giữ một bản.
Công ty nhỏ có cần kế hoạch đào tạo hằng năm không?
Điều 60 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu người sử dụng lao động xây dựng kế hoạch hằng năm cho việc đào tạo người lao động. Với công ty nhỏ, kế hoạch có thể gọn trong một trang: ai cần học gì, khi nào, ai dạy, chi phí bao nhiêu.
JD chuyên viên đào tạo khác JD chuyên viên tuyển dụng ở đâu?
Tuyển dụng kết thúc khi người mới ký nhận việc và qua thử việc. Đào tạo bắt đầu từ ngày đầu người mới đi làm và kéo dài suốt thời gian người đó ở công ty. Hai vị trí giao tay nhau ở chương trình hội nhập, nên JD hai bên phải ghi cùng một mốc bàn giao.
Có nên giao KPI tỷ lệ nghỉ việc cho chuyên viên đào tạo?
Không nên giao nguyên tỷ lệ nghỉ việc toàn công ty. Có thể theo dõi tỷ lệ nghỉ trong chín mươi ngày đầu của người đã qua hội nhập để biết chương trình có giúp người mới trụ lại không, nhưng nên dùng làm chỉ số tham khảo.