Lễ tân văn phòng là đầu mối đầu tiên giữa doanh nghiệp và người bên ngoài: đón và hướng dẫn khách, kiểm soát người ra vào, tiếp nhận cuộc gọi và thư từ, giữ khu vực tiếp khách và phòng họp sẵn sàng, chuyển thông tin tới đúng người trong thời gian ngắn nhất. Thước đo của vị trí là khách không phải chờ lâu, thông tin không bị rơi, và không ai lạ đi vào khu làm việc mà không ai biết.
Bài này dành cho lễ tân ở văn phòng doanh nghiệp, toà nhà công ty, không phải lễ tân khách sạn. JD được trình bày theo dòng thời gian một ngày làm việc, vì lễ tân là vị trí có nhịp ngày rõ nhất trong khối văn phòng.
Lễ tân thuộc về ai, làm việc với ai
Ở đa số doanh nghiệp, lễ tân thuộc phòng hành chính nhân sự và báo cáo cho trưởng phòng hoặc người phụ trách hành chính. Ở công ty nhỏ, lễ tân có thể báo cáo thẳng cho giám đốc hoặc kế toán trưởng. JD cần ghi một người quản lý trực tiếp, vì lễ tân nhận yêu cầu từ gần như mọi người trong công ty và rất dễ bị kéo đi làm việc vặt cho từng người.
Người phối hợp thường xuyên: bảo vệ toà nhà (khách ra vào, thẻ khách), các bộ phận có hẹn khách (kinh doanh, nhân sự khi có lịch phỏng vấn, ban giám đốc), bộ phận hành chính (đặt phòng họp, nước uống, văn phòng phẩm), và đơn vị chuyển phát mang thư, bưu phẩm tới.
Một câu nên có trong JD: lễ tân nhận yêu cầu từ các bộ phận qua một kênh chung, ví dụ bảng đặt việc hoặc nhóm tin nhắn nội bộ, chứ không qua lời nhờ riêng. Câu này giúp lễ tân xếp được thứ tự và người quản lý thấy được khối lượng thật.
Một ngày làm việc, theo giờ
Ví dụ cho văn phòng làm việc từ 8 giờ tới 17 giờ 30, khoảng 70 người, mỗi ngày mười đến hai mươi lượt khách.
| Thời điểm | Việc phải làm | Dấu hiệu đã làm xong |
|---|---|---|
| Trước giờ làm 15 phút | Mở khu tiếp khách, kiểm tra phòng họp đã đặt trong ngày, chuẩn bị nước, bật thiết bị trong phòng họp có lịch sớm | Phòng họp sẵn sàng trước giờ hẹn 10 phút |
| Trong giờ, liên tục | Đón khách, xác nhận lịch hẹn với người được gặp, ghi sổ khách, cấp và thu thẻ khách; trả lời điện thoại tổng trong ba hồi chuông; chuyển cuộc gọi hoặc ghi lời nhắn | Sổ khách đủ giờ vào, giờ ra, người tiếp |
| Khi nhận thư, bưu phẩm | Ký nhận, ghi sổ, báo người nhận trong 30 phút; bưu phẩm giá trị cao hoặc thư bảo đảm giao tận tay có ký nhận | Không bưu phẩm nào nằm quá một ngày tại quầy |
| Giữa ngày | Dọn lại phòng họp sau mỗi cuộc họp, báo hành chính khi thiếu đồ dùng | Phòng họp trả về trạng thái ban đầu |
| Cuối ngày | Đối chiếu thẻ khách đã thu đủ; ghi lại lời nhắn chưa chuyển được; khoá tủ thẻ, tắt thiết bị khu tiếp khách | Số thẻ đủ, sổ ghi chú bàn giao |
Nếu có hai lễ tân xoay ca, thêm một dòng bàn giao ca: người trước ghi những khách đang trong toà nhà, lời nhắn chưa chuyển, việc đặt chỗ đang chờ xác nhận.
Quy trình đón một khách có hẹn, viết thành bước
Bước đón khách nên viết hẳn vào phụ lục của JD. Người mới nhận việc đọc là làm được, người quản lý dựa vào đó để kèm cặp.
- Chào khách trong vòng một phút kể từ khi khách tới quầy, kể cả khi đang nghe điện thoại thì ra hiệu mời chờ
- Hỏi tên, đơn vị, người hẹn gặp; đối chiếu với lịch hẹn đã được các bộ phận báo trước
- Gọi hoặc nhắn người được gặp, báo khách đã tới; nếu người đó đang họp, hỏi thời gian dự kiến và báo lại khách
- Ghi sổ khách gồm họ tên, đơn vị, người gặp, giờ vào; cấp thẻ khách nếu văn phòng dùng thẻ
- Mời khách ngồi khu tiếp khách, mời nước; nếu chờ quá mười phút thì nhắc lại người được gặp lần hai và xin lỗi khách
- Khi khách ra về: thu thẻ, ghi giờ ra, chào khách; nếu khách để lại tài liệu hoặc lời nhắn thì chuyển ngay cho người nhận
Với văn phòng nằm trong toà nhà dùng chung, thêm một bước ở đầu: kiểm tra khách đã đăng ký ở quầy toà nhà hay chưa, tránh việc khách phải khai thông tin hai lần.
Việc theo tuần, tháng và khi có sự cố
Hằng tuần: tổng hợp lịch phòng họp tuần sau, báo các bộ phận khi có lịch trùng; kiểm tra số lượng nước uống, đồ tiếp khách, đặt bổ sung qua hành chính.
Hằng tháng: thống kê lượt khách, số cuộc gọi tổng đài, số bưu phẩm nhận và gửi; báo cáo những lần khách phải chờ quá mười lăm phút và nguyên nhân.
Khi khách không có lịch hẹn: mời ngồi, liên hệ bộ phận liên quan; nếu không ai tiếp được, ghi lại thông tin và nội dung, hẹn phản hồi. Không tự ý dẫn khách vào khu làm việc.
Khi có khách gây rối hoặc người lạ cố vào khu làm việc: giữ bình tĩnh, mời ra khu tiếp khách, báo ngay bảo vệ và người phụ trách hành chính. Lễ tân không tự xử lý tranh cãi.
Khi có báo cháy, mất điện, sự cố y tế: thực hiện phần việc đã phân công trong phương án ứng phó của công ty, thường là giữ danh sách khách đang trong toà nhà để đối chiếu khi sơ tán.
Quyền hạn và yêu cầu: tránh bẫy ngoại hình
Lễ tân là vị trí bị gắn yêu cầu ngoại hình nhiều nhất trong tin tuyển. Điều 8 Bộ luật Lao động 2019 liệt kê phân biệt đối xử trong lao động là hành vi bị nghiêm cấm; JD nên mô tả việc, không mô tả người.
- Quyền: từ chối cho khách vào khu làm việc khi chưa xác nhận được với người được gặp
- Quyền: từ chối nhận bưu phẩm có dấu hiệu bất thường, báo người phụ trách
- Quyền: sắp xếp lại lịch phòng họp khi trùng, theo thứ tự ưu tiên đã quy định
- Bắt buộc: tốt nghiệp trung cấp trở lên; giao tiếp rõ ràng, lịch sự qua điện thoại và trực tiếp; dùng máy tính văn phòng cơ bản
- Bắt buộc: ghi chép chính xác tên, giờ, nội dung; chuyển lời nhắn đúng người, đúng nội dung
- Ưu tiên: giao tiếp tiếng Anh cơ bản nếu công ty thường có khách nước ngoài
- Ưu tiên: đã làm lễ tân, chăm sóc khách hàng hoặc tổng đài
Thay "ngoại hình ưa nhìn, cao từ 1m60" bằng "trang phục theo quy định của công ty, giao tiếp lịch sự". Thay "nữ, dưới 25 tuổi" bằng không gì cả: công việc không đòi hỏi giới tính hay độ tuổi.
Bàn giao khi lễ tân nghỉ phép hoặc có người mới
Lễ tân là vị trí mà một ngày vắng người là cả văn phòng thấy ngay: điện thoại không ai nghe, khách đứng ở cửa, bưu phẩm để lung tung. Vì vậy JD nên giao luôn nhiệm vụ giữ một bộ bàn giao luôn sẵn sàng, cập nhật mỗi tháng.
Bộ bàn giao gồm: danh sách số nội bộ của từng bộ phận và người phụ trách; quy tắc chuyển cuộc gọi khi người cần gặp vắng; cách đặt và huỷ phòng họp; quy trình nhận bưu phẩm; danh sách khách quen định kỳ như đơn vị giao nước, vệ sinh, bảo trì thiết bị, kèm ngày họ thường tới; nơi để thẻ khách, chìa khoá tủ; người cần báo khi có sự cố.
Người thay lễ tân trong ngày nghỉ, thường là nhân viên hành chính, nên được đọc bộ bàn giao trước ít nhất một lần và ngồi quầy thử nửa buổi. Ở công ty nhỏ, việc này hay bị xem nhẹ cho tới khi lễ tân nghỉ ốm đột xuất.
KPI gợi ý cho lễ tân
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Lễ tân nên đo bằng tốc độ phản hồi và độ chính xác, không đo bằng cảm nhận chung chung.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Thời gian chờ của khách có hẹn | Từ lúc khách tới quầy tới lúc người tiếp xuất hiện; đếm số lần vượt 10 phút | Tháng |
| Cuộc gọi tổng được nghe máy | Số cuộc được nghe chia tổng số cuộc gọi tới trong giờ làm | Tháng |
| Lời nhắn chuyển đúng hạn | Số lời nhắn chuyển trong 30 phút chia tổng lời nhắn | Tháng |
| Sổ khách đầy đủ | Kiểm ngẫu nhiên mười lượt khách mỗi tháng, đủ thông tin vào ra | Tháng |
| Phòng họp sẵn sàng đúng giờ | Số cuộc họp bị trễ do phòng chưa chuẩn bị | Tháng |
Ví dụ: tháng 8 tổng đài nhận 620 cuộc trong giờ, nghe được 589 cuộc, tỷ lệ 95 phần trăm. Phần lớn 31 cuộc nhỡ rơi vào giờ nghỉ trưa khi lễ tân đi ăn và không có người thay. Cách sửa là xếp người trực thay, không phải trách lễ tân.
Công ty nhỏ, công ty lớn, lỗi viết JD và bản gọn
Ở công ty 20 người, lễ tân thường kiêm hành chính, có khi kiêm nhập liệu; ở toà nhà vài trăm người, lễ tân chỉ lo quầy và khách. Viết đúng quy mô thì JD mới dùng được.
- Công ty nhỏ: ghi rõ tỷ lệ thời gian cho phần kiêm nhiệm, ví dụ lễ tân khoảng 60 phần trăm, hành chính khoảng 40 phần trăm
- Công ty lớn: thêm quy trình an ninh, phối hợp bảo vệ toà nhà, xoay ca
- Lỗi: "Thực hiện các công việc khác theo yêu cầu" không giới hạn → sửa thành "việc phát sinh do người quản lý trực tiếp giao"
- Lỗi: "Tạo ấn tượng tốt với khách" → sửa thành "đón khách trong một phút kể từ khi tới quầy, xác nhận lịch hẹn trong năm phút"
- JD gọn — Chức danh: Lễ tân văn phòng. Báo cáo: Trưởng phòng hành chính nhân sự
- Nhiệm vụ: đón khách, xác nhận lịch hẹn, ghi sổ và quản lý thẻ khách; nghe điện thoại tổng, chuyển cuộc gọi, lời nhắn; nhận và chuyển thư, bưu phẩm; chuẩn bị và dọn phòng họp; báo cáo tháng
- Quyền hạn: không cho khách vào khu làm việc khi chưa xác nhận; sắp lại lịch phòng họp trùng
- Yêu cầu: trung cấp trở lên; giao tiếp rõ ràng, lịch sự; ghi chép chính xác; ưu tiên giao tiếp tiếng Anh cơ bản
- KPI: thời gian chờ của khách; tỷ lệ nghe máy; lời nhắn đúng hạn
Câu hỏi thường gặp
Lễ tân văn phòng khác lễ tân khách sạn thế nào?
Lễ tân văn phòng phục vụ khách đến làm việc với doanh nghiệp: đón tiếp, kiểm soát ra vào, điện thoại, thư từ, phòng họp. Lễ tân khách sạn lo đặt phòng, nhận trả phòng, thanh toán và dịch vụ lưu trú. Hai JD khác nhau gần như hoàn toàn.
Có được ghi yêu cầu ngoại hình khi tuyển lễ tân không?
Không nên. Bộ luật Lao động 2019 cấm phân biệt đối xử trong lao động. Hãy ghi yêu cầu gắn với công việc như giao tiếp lịch sự, trang phục theo quy định công ty, ghi chép chính xác, thay vì chiều cao, tuổi hay giới tính.
Lễ tân có nên kiêm hành chính ở công ty nhỏ không?
Ở công ty dưới 30 người, kiêm là hợp lý vì lượng khách không đủ lấp đầy cả ngày. Điều quan trọng là JD ghi rõ tỷ lệ thời gian và thứ tự ưu tiên: khách tới quầy luôn đi trước việc giấy tờ.
KPI nào phù hợp nhất cho lễ tân?
Thời gian chờ của khách có hẹn, tỷ lệ nghe máy tổng đài và tỷ lệ lời nhắn chuyển đúng hạn. Ba chỉ số này đo được bằng sổ khách và nhật ký cuộc gọi, phản ánh đúng thứ khách và đồng nghiệp cảm nhận.
Lễ tân có quyền từ chối cho khách vào văn phòng không?
Nên giao quyền này rõ trong JD: chưa xác nhận được với người được gặp thì mời khách chờ ở khu tiếp khách. Quyền này bảo vệ an ninh văn phòng và giúp lễ tân không bị trách khi làm đúng quy định.
Giờ nghỉ trưa của lễ tân thì ai trực quầy?
JD và lịch làm việc nên ghi người trực thay trong giờ nghỉ, ví dụ nhân viên hành chính hoặc luân phiên trong phòng. Không có người thay thì phần lớn cuộc gọi nhỡ và khách chờ lâu sẽ rơi vào giờ này.