Trưởng phòng nhân sự (HR manager) chịu trách nhiệm trước ban giám đốc về việc doanh nghiệp có đủ người phù hợp, trả công đúng và công bằng, quan hệ lao động ổn định và tuân thủ pháp luật lao động; đồng thời quản lý đội nhân sự thực hiện các việc đó. Khác với chuyên viên, trưởng phòng được đánh giá bằng kết quả của cả phòng và bằng chất lượng các quyết định về con người mà mình tham mưu.
Bản JD dưới không liệt kê lại việc của từng chuyên viên. Nó tập trung vào thứ chỉ trưởng phòng làm: lập kế hoạch nhân lực, giữ phân quyền duyệt, xây quy chế, xử lý vụ việc vượt thẩm quyền chuyên viên, phát triển đội ngũ trong phòng, và tham gia điều hành cùng ban giám đốc.
Năm trụ trách nhiệm
Kế hoạch nhân lực. Hằng năm cùng các trưởng bộ phận ước nhu cầu người theo kế hoạch kinh doanh: vị trí nào tăng, vị trí nào giữ, vị trí nào chuyển đổi; quy ra số người, thời điểm và ngân sách. Kế hoạch này là đầu vào cho tuyển dụng, đào tạo và quỹ lương.
Thu hút và giữ người. Quản lý hoạt động tuyển dụng, hội nhập, đánh giá thử việc; theo dõi tỷ lệ nghỉ việc theo bộ phận, phỏng vấn người nghỉ để tìm nguyên nhân lặp lại, đề xuất cách xử lý với trưởng bộ phận có tỷ lệ cao.
Đãi ngộ và đánh giá. Chủ trì xây dựng, sửa đổi thang lương, bảng lương, quy chế thưởng, quy chế đánh giá; bảo đảm trả lương bình đẳng giữa những người làm công việc có giá trị như nhau, như khoản 3 Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 đặt ra không phân biệt giới tính.
Quan hệ lao động và tuân thủ. Bảo đảm nội quy được ban hành, đăng ký, phổ biến đúng; hồ sơ kỷ luật đúng thủ tục; đối thoại định kỳ được tổ chức; các nghĩa vụ báo cáo với cơ quan nhà nước được nộp đúng hạn.
Phát triển đội ngũ trong phòng. Phân việc, đặt mục tiêu, kèm cặp chuyên viên; bảo đảm mỗi mảng có người dự phòng biết việc khi người chính nghỉ.
Bảng phân quyền duyệt: phần không thể thiếu
Đây là chỗ JD trưởng phòng nhân sự hay bỏ trống, rồi thực tế mọi thứ đều chạy lên giám đốc. Ví dụ cho công ty khoảng 200 người:
| Việc | Trưởng phòng nhân sự | Giám đốc |
|---|---|---|
| Duyệt tin tuyển và kênh đăng trong ngân sách | Quyết định | Được báo cáo |
| Thư mời nhận việc trong khung đãi ngộ đã duyệt | Ký | Không tham gia |
| Thư mời ngoài khung hoặc vị trí quản lý cấp trung trở lên | Đề xuất | Quyết định |
| Bảng lương hằng tháng | Kiểm tra, trình | Duyệt chi |
| Quyết định kỷ luật khiển trách | Theo phân quyền ghi trong nội quy | Theo phân quyền ghi trong nội quy |
| Quyết định kỷ luật sa thải, cách chức | Chuẩn bị hồ sơ, đề xuất | Quyết định |
| Ban hành, sửa nội quy, quy chế lương thưởng | Chủ trì soạn, lấy ý kiến | Ký ban hành |
| Chi ngân sách đào tạo theo kế hoạch đã duyệt | Quyết định từng khoản | Duyệt kế hoạch năm |
Bảng này phải khớp với nội quy lao động ở mục người có thẩm quyền xử lý kỷ luật. Nếu nội quy ghi giám đốc là người duy nhất có thẩm quyền mà JD lại giao trưởng phòng ký khiển trách, quyết định đó có thể bị coi là sai thẩm quyền.
Nhịp làm việc theo tuần, tháng, năm
Một trưởng phòng không có nhịp cố định sẽ bị cuốn theo việc sự vụ. JD nên ghi nhịp tối thiểu:
- Hằng tuần: họp phòng ba mươi phút rà việc tồn từng mảng; xem bảng theo dõi tuyển dụng và vụ việc quan hệ lao động; xử lý việc chuyên viên chuyển lên
- Hằng tháng: duyệt bảng lương trước khi trình; báo cáo ban giám đốc về số người, biến động, vị trí trống, chi phí nhân sự so với kế hoạch; gặp riêng từng trưởng bộ phận có vấn đề nhân sự đang mở
- Hằng quý: rà tỷ lệ nghỉ việc và nguyên nhân; kiểm tra ngẫu nhiên hồ sơ kỷ luật, hợp đồng, bảo hiểm; điều chỉnh kế hoạch tuyển
- Hằng năm: lập kế hoạch nhân lực và ngân sách nhân sự; chủ trì kỳ đánh giá năm, xét nâng lương; tổ chức đối thoại định kỳ; rà nội quy, quy chế
- Khi phát sinh: tái cơ cấu, mở chi nhánh, sáp nhập bộ phận; tranh chấp lao động; khủng hoảng nhân sự như nhiều người nghỉ cùng lúc
Báo cáo tháng gửi ban giám đốc nên gọn trong một trang với năm con số và ba việc cần quyết. Báo cáo dài mười trang thường không ai đọc và cũng không giúp ai ra quyết định.
Yêu cầu bắt buộc và yêu cầu ưu tiên
Với vị trí quản lý, yêu cầu nên mô tả loại kinh nghiệm đã có chứ không chỉ số năm. Năm năm làm một việc lặp lại khác năm năm đã qua nhiều mảng.
- Bắt buộc: đại học trở lên, ngành quản trị nhân lực, luật, quản trị kinh doanh hoặc ngành khác có kinh nghiệm tương đương
- Bắt buộc: từ năm năm làm nhân sự, đã trực tiếp làm ít nhất ba trong bốn mảng: tuyển dụng, C&B, đào tạo, quan hệ lao động
- Bắt buộc: từ hai năm quản lý nhóm, có người báo cáo trực tiếp
- Bắt buộc: nắm chắc Bộ luật Lao động và các quy định về bảo hiểm, tiền lương đang hiện hành; đã từng soạn hoặc sửa nội quy, quy chế
- Ưu tiên: đã làm ở doanh nghiệp cùng ngành hoặc cùng quy mô; đã tham gia một lần tái cơ cấu, mở chi nhánh hoặc sáp nhập bộ phận
- Ưu tiên: đã triển khai một hệ thống quản lý nhân sự có phân quyền, hoặc một quy chế đánh giá mới từ đầu tới khi chạy ổn
Nếu doanh nghiệp có nhiều lao động nước ngoài hoặc đối tác nước ngoài, thêm yêu cầu ngoại ngữ ở mức đọc hiểu văn bản và trao đổi công việc. Đừng thêm yêu cầu ngoại ngữ chỉ vì "cho chuyên nghiệp" khi công việc không cần.
KPI gợi ý cấp phòng
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Trưởng phòng chịu KPI của cả phòng, không lặp lại KPI cá nhân của từng chuyên viên.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Tỷ lệ nghỉ việc tự nguyện | Số người tự nghỉ trong kỳ chia số người bình quân trong kỳ, tách theo bộ phận | Quý |
| Tỷ lệ nghỉ trong 90 ngày đầu | Số người mới nghỉ trong 90 ngày chia số người mới vào | Quý |
| Vị trí then chốt có người kế cận | Số vị trí then chốt có ít nhất một người sẵn sàng thay chia tổng vị trí then chốt | Năm |
| Chi phí nhân sự so với kế hoạch | Chi phí thực tế chia chi phí kế hoạch | Quý |
| Tuân thủ | Số lỗi phát hiện khi tự kiểm tra hoặc khi cơ quan nhà nước kiểm tra, mục tiêu bằng không với lỗi nghiêm trọng | Năm |
| Mức gắn kết | Khảo sát nội bộ ẩn danh, so với năm trước | Năm |
Ví dụ: quý III, bộ phận bán hàng có 9 người tự nghỉ trên bình quân 60 người, tỷ lệ 15 phần trăm trong quý, cao gấp ba bộ phận khác. Việc của trưởng phòng không phải chỉ báo con số, mà là mang kết quả phỏng vấn người nghỉ tới gặp trưởng bộ phận bán hàng và cùng chốt hai việc phải sửa.
Công ty 80 người khác công ty 1.000 người thế nào
Ở công ty khoảng 80 người, trưởng phòng nhân sự thường là người làm nhiều nhất trong phòng hai đến ba người: vừa quản lý vừa trực tiếp tuyển vị trí quan trọng, tự soạn quy chế, tự xử lý vụ việc kỷ luật. JD nên ghi rõ phần việc trực tiếp làm chiếm khoảng bao nhiêu thời gian, và đặt KPI ở mức đơn giản: nghỉ việc, tuyển đúng hạn, không lỗi tuân thủ.
Ở công ty khoảng 1.000 người, nhất là có nhà máy hoặc chuỗi điểm bán, trưởng phòng nhân sự quản lý nhiều nhóm chuyên trách và gần như không làm việc sự vụ. Trọng tâm chuyển sang kế hoạch nhân lực, chi phí, quan hệ lao động tập thể và phát triển quản lý cấp trung. Một số công ty đặt thêm chức giám đốc nhân sự ở trên; khi đó JD trưởng phòng phải ghi rõ phần nào trưởng phòng quyết, phần nào trình lên.
Doanh nghiệp gia đình đang chuyển sang quản trị bài bản là trường hợp khó nhất: trưởng phòng nhân sự thường phải viết từ đầu nội quy, thang lương, quy trình, trong khi quyền quyết thực tế vẫn nằm ở chủ doanh nghiệp. JD cho trường hợp này nên có lộ trình mười hai tháng: việc gì xong trong ba tháng đầu, việc gì trong năm.
Lỗi khi viết JD trưởng phòng nhân sự và bản gọn để chép
Ba lỗi viết thường gặp và cách sửa, tiếp theo là bản JD gọn.
- "Xây dựng văn hoá doanh nghiệp" → nếu giao, ghi đầu ra: "tổ chức khảo sát gắn kết hằng năm, trình ba hành động cải thiện, theo dõi tới khi xong"
- "Chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động nhân sự" nhưng không có bảng phân quyền → thêm bảng phân quyền duyệt
- Yêu cầu "nam, trên 35 tuổi, có gia đình để ổn định" → xoá; ghi yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm quản lý
- JD gọn — Chức danh: Trưởng phòng nhân sự. Báo cáo: Giám đốc. Quản lý: các chuyên viên nhân sự
- Mục đích: đủ người phù hợp, trả công đúng và công bằng, quan hệ lao động ổn định, tuân thủ luật lao động
- Trách nhiệm: kế hoạch nhân lực năm; quản lý tuyển dụng, đào tạo, C&B, quan hệ lao động; chủ trì quy chế lương, thưởng, đánh giá; báo cáo tháng cho ban giám đốc
- Quyền hạn: theo bảng phân quyền duyệt kèm theo
- Yêu cầu bắt buộc: đại học trở lên; từ năm năm làm nhân sự, trong đó từ hai năm quản lý nhóm; nắm chắc pháp luật lao động
- KPI: nghỉ việc tự nguyện; nghỉ trong 90 ngày đầu; chi phí nhân sự so kế hoạch; tuân thủ
Câu hỏi thường gặp
Trưởng phòng nhân sự khác giám đốc nhân sự ở đâu?
Ở nhiều doanh nghiệp, giám đốc nhân sự tham gia ban điều hành, chịu trách nhiệm chiến lược con người cho toàn công ty, còn trưởng phòng nhân sự quản lý vận hành của phòng. Công ty nhỏ và vừa thường chỉ có trưởng phòng, kiêm luôn phần tham mưu chiến lược.
KPI nào nên giao cho trưởng phòng nhân sự?
Nên giao chỉ số cấp phòng như tỷ lệ nghỉ việc tự nguyện, nghỉ trong 90 ngày đầu, chi phí nhân sự so với kế hoạch, tuân thủ và người kế cận cho vị trí then chốt. Không nên chép lại KPI cá nhân của từng chuyên viên vào JD trưởng phòng.
Trưởng phòng nhân sự có quyền ký quyết định kỷ luật không?
Tuỳ nội quy lao động của doanh nghiệp. Người có thẩm quyền xử lý kỷ luật phải được ghi trong nội quy theo Điều 118 Bộ luật Lao động 2019. JD và bảng phân quyền phải khớp với nội quy, nếu không quyết định có thể bị coi là sai thẩm quyền.
Thời gian thử việc của trưởng phòng nhân sự tối đa bao lâu?
Theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019, công việc cần trình độ cao đẳng trở lên được thử việc không quá 60 ngày. Mức 180 ngày chỉ áp dụng cho công việc của người quản lý doanh nghiệp theo luật doanh nghiệp, cần đối chiếu chức danh cụ thể trước khi áp dụng.
Công ty 50 người có cần trưởng phòng nhân sự không?
Thường chưa cần chức danh trưởng phòng. Một nhân sự tổng hợp giỏi cùng sự tham gia trực tiếp của giám đốc là đủ. Khi doanh nghiệp vượt khoảng 100 người, có nhiều bộ phận và cần quy chế bài bản thì vị trí trưởng phòng mới phát huy được.
JD trưởng phòng nhân sự có nên ghi chỉ tiêu cắt giảm nhân sự không?
Không nên ghi như một chỉ tiêu cố định. Chi phí nhân sự nên đo so với kế hoạch đã duyệt. Nếu doanh nghiệp có kế hoạch tái cơ cấu, giao như một dự án riêng có phạm vi và mốc thời gian, kèm trách nhiệm làm đúng thủ tục pháp luật.