Trợ lý giám đốc ở doanh nghiệp vừa và nhỏ là người giúp giám đốc biến quyết định thành việc được làm xong: theo dõi việc giám đốc giao cho các bộ phận, chuẩn bị số liệu và tài liệu cho các cuộc họp, tổng hợp báo cáo, xử lý thay một phần việc trong phạm vi được uỷ quyền. Khác với thư ký lo lịch, văn bản và hậu cần, trợ lý được đánh giá bằng tỷ lệ việc được giao về đích đúng hạn.
Bài này dành cho giám đốc công ty khoảng 30 đến 300 người đang cần một người "làm tay phải". JD vị trí này hỏng phổ biến nhất ở hai chỗ: giao quá rộng ("hỗ trợ giám đốc mọi việc") và không ghi trợ lý được thay mặt tới đâu. Phần dưới xử lý thẳng hai chỗ đó.
Trợ lý, thư ký hay trợ lý tổng giám đốc: chọn đúng vị trí trước khi viết
Ba chức danh hay bị dùng lẫn. Chọn sai thì tuyển sai người ngay từ tin đăng.
| Tiêu chí | Thư ký giám đốc | Trợ lý giám đốc (bài này) | Trợ lý tổng giám đốc ở tập đoàn |
|---|---|---|---|
| Việc chính | Lịch, văn bản, hậu cần cuộc họp, tiếp khách | Theo dõi việc giao, chuẩn bị số liệu, báo cáo, xử lý thay trong phạm vi uỷ quyền | Dự án chiến lược, phân tích, điều phối giữa các khối |
| Đo bằng | Độ chính xác, đúng hạn của việc hành chính | Tỷ lệ việc giao về đích đúng hạn | Kết quả dự án được giao |
| Tiếp cận thông tin | Lịch, thư từ | Số liệu kinh doanh, báo cáo bộ phận | Thông tin chiến lược toàn tập đoàn |
| Thường có ở | Mọi quy mô | Doanh nghiệp vừa và nhỏ | Doanh nghiệp lớn nhiều khối |
Nhiều công ty nhỏ cần một người làm cả thư ký lẫn trợ lý. Khi đó hãy viết JD trợ lý và thêm một dòng tỷ lệ thời gian cho phần thư ký, đừng gọi là "thư ký kiêm trợ lý" rồi giao không giới hạn.
Mục đích, báo cáo và các mối phối hợp
Mục đích có thể ghi: bảo đảm việc giám đốc giao được theo dõi tới khi xong, và giám đốc có đủ thông tin đúng lúc để ra quyết định. Mọi nhiệm vụ trong JD phải phục vụ một trong hai vế này.
Trợ lý báo cáo trực tiếp và duy nhất cho giám đốc. Đây là điểm cần ghi rõ: trợ lý không thuộc phòng nào, không nhận việc từ trưởng phòng khác nếu giám đốc không giao. Người phối hợp là toàn bộ trưởng bộ phận (nhận việc giao, gửi báo cáo), kế toán (số liệu tài chính tổng hợp), nhân sự (khi giám đốc giao việc liên quan con người), và thư ký hoặc lễ tân nếu công ty có.
Ví dụ: công ty sản xuất bao bì 120 người, giám đốc họp giao ban thứ Hai với sáu trưởng bộ phận, mỗi buổi giao trung bình mười việc. Trước khi có trợ lý, khoảng một phần ba số việc không ai nhắc lại cho tới buổi giao ban kế tiếp. Trợ lý được tuyển vào để không còn việc nào bị bỏ quên giữa hai buổi họp.
Nhiệm vụ theo tần suất
Viết theo nhịp làm việc của giám đốc, không theo danh sách chức năng.
- Hằng ngày: cập nhật danh sách việc giám đốc giao (việc, người nhận, hạn, trạng thái); nhắc trước một ngày với việc sắp đến hạn; lọc thư, báo cáo gửi giám đốc, đánh dấu việc cần quyết trong ngày
- Hằng tuần: chuẩn bị tài liệu giao ban gồm danh sách việc tồn, số liệu chính của tuần; ghi kết luận giao ban và gửi các bên trong ngày; tổng hợp báo cáo tuần của bộ phận thành một trang cho giám đốc
- Hằng tháng: tổng hợp báo cáo tháng toàn công ty theo mẫu thống nhất; đối chiếu số liệu giữa các bộ phận, hỏi lại chỗ vênh trước khi trình
- Hằng quý: chuẩn bị tài liệu họp đánh giá quý, theo dõi các mục tiêu quý của từng bộ phận
- Khi phát sinh: làm đầu mối cho một dự án ngắn được giao như mở điểm bán mới, chuyển văn phòng; soạn thảo công văn, tờ trình theo ý giám đốc; thay giám đốc làm việc với đối tác trong phạm vi được uỷ quyền bằng văn bản
Danh sách việc giao nên là một bảng chung mà giám đốc và trưởng bộ phận cùng xem được. Trợ lý giữ bảng, không giữ việc trong đầu.
Quyền hạn: thay mặt tới đâu
Được yêu cầu, không được ra lệnh. Trợ lý được yêu cầu trưởng bộ phận cập nhật tiến độ, gửi số liệu đúng hạn, nhưng không thay giám đốc quyết định nội dung chuyên môn. Ghi rõ điều này để tránh trưởng bộ phận cảm thấy bị cấp dưới chỉ đạo.
Thay mặt khi có văn bản uỷ quyền. Mọi việc trợ lý làm thay như ký nhận, làm việc với đối tác, trả lời khách phải nằm trong văn bản uỷ quyền có phạm vi và thời hạn. Không có văn bản thì chỉ ghi nhận và báo lại.
Tiếp cận thông tin có điều kiện. Được tiếp cận báo cáo kinh doanh, số liệu tài chính tổng hợp phục vụ việc chuẩn bị, kèm nghĩa vụ bảo mật. Thông tin cá nhân như thu nhập của từng người chỉ khi giám đốc giao việc cụ thể.
Được sắp lịch, không được hứa thay. Trợ lý được sắp xếp lịch làm việc của giám đốc theo nguyên tắc đã thống nhất, nhưng không hứa với đối tác những việc ngoài lịch như cam kết giá, cam kết tiến độ.
Yêu cầu và KPI gợi ý
Yêu cầu nặng về khả năng tổng hợp và theo dõi; KPI là gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp.
| Nhóm | Nội dung | Cách đo / tần suất |
|---|---|---|
| Bắt buộc | Đại học trở lên; từ hai năm làm việc văn phòng có phần tổng hợp báo cáo hoặc điều phối | Khi tuyển |
| Bắt buộc | Viết tóm tắt một trang rõ ràng; dùng bảng tính để tổng hợp số liệu từ nhiều nguồn | Bài thử khi tuyển |
| Ưu tiên | Từng làm ở bộ phận nghiệp vụ chính của công ty như kinh doanh, vận hành, kế toán | Khi tuyển |
| KPI | Tỷ lệ việc giao về đích đúng hạn: số việc xong đúng hạn chia số việc đến hạn | Tháng |
| KPI | Kết luận giao ban gửi trong ngày họp | Tuần |
| KPI | Báo cáo tháng trình đúng hạn, không có số liệu vênh bị giám đốc phát hiện | Tháng |
| KPI | Đánh giá của giám đốc về mức hữu ích, thang năm điểm, kèm một việc cần cải thiện | Quý |
Lưu ý: tỷ lệ việc về đích phụ thuộc cả trưởng bộ phận. Trợ lý chịu trách nhiệm theo dõi và cảnh báo sớm; nếu đã cảnh báo trước hạn mà việc vẫn trễ, phần trễ không tính lỗi cho trợ lý. Ghi rõ quy tắc này khi giao KPI.
Công ty 30 người khác công ty 300 người
Ở công ty khoảng 30 người, giám đốc thường vẫn trực tiếp làm việc với từng nhân viên, nên trợ lý ít phải theo dõi việc giao mà làm nhiều phần thư ký và hành chính: lịch, văn bản, chuẩn bị gặp đối tác, đôi khi kiêm cả theo dõi công nợ lớn. JD nên ghi thẳng tỷ lệ: khoảng một nửa thời gian cho phần thư ký, một nửa cho phần tổng hợp và theo dõi việc.
Ở công ty khoảng 300 người có năm, sáu bộ phận, trợ lý gần như không làm việc thư ký nữa. Trọng tâm là giữ bảng việc giao, chuẩn bị giao ban, đọc và tóm tắt báo cáo, đối chiếu số liệu giữa các phòng. Lúc này yêu cầu tuyển nặng về khả năng phân tích, đọc báo cáo tài chính cơ bản và viết tóm tắt.
Doanh nghiệp có nhiều chi nhánh thêm một việc: trợ lý tổng hợp báo cáo chi nhánh theo một mẫu chung, nhắc chi nhánh gửi chậm, và đi cùng giám đốc trong các chuyến làm việc tại chi nhánh. JD cần ghi tần suất đi lại thực tế để ứng viên biết trước.
Lộ trình ba tháng đầu cho trợ lý mới
Vị trí trợ lý cần thời gian để nắm người, nắm số. Ghi lộ trình vào JD giúp cả giám đốc và trợ lý có cùng kỳ vọng, đồng thời là căn cứ đánh giá cuối thử việc.
- Tuần 1–2: gặp riêng từng trưởng bộ phận, ghi lại việc chính, báo cáo họ đang làm và lịch gửi; đọc báo cáo tháng ba kỳ gần nhất
- Tuần 3–4: dựng bảng việc giao, nhập toàn bộ việc tồn từ các buổi giao ban gần đây; giám đốc duyệt mẫu bảng
- Tháng 2: tự chuẩn bị tài liệu và ghi kết luận giao ban; làm báo cáo tháng đầu tiên theo mẫu, giám đốc góp ý
- Tháng 3: nhận dự án ngắn đầu tiên; đề xuất sửa mẫu báo cáo nếu thấy trùng lặp; tự đánh giá cùng giám đốc theo KPI đã thống nhất
Theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019, công việc cần trình độ cao đẳng trở lên được thử việc không quá 60 ngày. Vì vậy lộ trình ba tháng không trùng với thời gian thử việc: hãy chọn mốc đánh giá thử việc ở cuối tháng thứ hai, và dùng tháng thứ ba cho mục tiêu sau thử việc.
Lỗi viết JD trợ lý và bản gọn để chép
Những câu hay gặp trong JD trợ lý, kèm cách viết lại; cuối mục là bản JD gọn.
- "Hỗ trợ giám đốc trong mọi công việc" → "Theo dõi danh sách việc giám đốc giao, nhắc trước hạn một ngày, báo cáo trạng thái mỗi sáng thứ Hai"
- "Thay mặt giám đốc giải quyết công việc khi vắng mặt" → "Thay mặt trong phạm vi văn bản uỷ quyền từng lần"
- "Sẵn sàng đi công tác, làm ngoài giờ" → ghi tần suất thực tế, ví dụ "đi công tác khoảng hai ngày mỗi tháng"; làm thêm giờ theo quy định của pháp luật và nội quy
- Yêu cầu "nữ, ngoại hình sáng" → xoá; yêu cầu này không liên quan công việc và là phân biệt đối xử
- JD gọn — Chức danh: Trợ lý giám đốc. Báo cáo: Giám đốc. Mục đích: việc giao được theo dõi tới khi xong; giám đốc có đủ thông tin đúng lúc
- Nhiệm vụ: giữ danh sách việc giao; chuẩn bị tài liệu và ghi kết luận giao ban; tổng hợp báo cáo tuần, tháng; làm đầu mối dự án ngắn được giao; soạn công văn, tờ trình
- Quyền hạn: yêu cầu bộ phận cập nhật tiến độ, số liệu; thay mặt theo văn bản uỷ quyền
- Yêu cầu: đại học trở lên; từ hai năm làm tổng hợp hoặc điều phối; viết tóm tắt tốt; thành thạo bảng tính
- KPI: việc giao về đích đúng hạn; kết luận giao ban gửi trong ngày; báo cáo tháng đúng hạn
Câu hỏi thường gặp
Trợ lý giám đốc và thư ký giám đốc khác nhau thế nào?
Thư ký lo lịch, văn bản, hậu cần cuộc họp, tiếp khách và được đo bằng độ chính xác của việc hành chính. Trợ lý theo dõi việc giám đốc giao, chuẩn bị số liệu, tổng hợp báo cáo và được đo bằng tỷ lệ việc về đích đúng hạn.
Trợ lý giám đốc có quyền giao việc cho trưởng phòng không?
Không nên giao quyền đó. Trợ lý chuyển lại việc giám đốc đã giao và yêu cầu cập nhật tiến độ, nhưng không tự ra việc mới hay quyết định nội dung chuyên môn. JD ghi rõ ranh giới này giúp tránh va chạm với các trưởng bộ phận.
Doanh nghiệp bao nhiêu người thì nên có trợ lý giám đốc?
Không có mốc cứng. Dấu hiệu nên có là giám đốc giao việc cho nhiều bộ phận mỗi tuần mà không ai theo dõi tới khi xong, hoặc giám đốc tự làm báo cáo tổng hợp. Thường gặp ở doanh nghiệp từ khoảng 50 người trở lên.
KPI chính của trợ lý giám đốc là gì?
Tỷ lệ việc giám đốc giao được hoàn thành đúng hạn, kèm quy tắc trợ lý đã cảnh báo sớm thì phần trễ không tính lỗi cho trợ lý. Bổ sung thêm kết luận giao ban gửi đúng ngày và báo cáo tháng đúng hạn.
Trợ lý có được ký thay giám đốc không?
Chỉ khi có văn bản uỷ quyền ghi rõ phạm vi và thời hạn. Không có văn bản thì trợ lý chỉ ghi nhận, báo lại để giám đốc quyết định. Văn bản uỷ quyền nên lưu cùng hồ sơ để đối chiếu khi cần.
Có nên tuyển trợ lý giám đốc từ trong công ty không?
Thường là lựa chọn tốt, vì người trong công ty đã hiểu sản phẩm, quy trình và các trưởng bộ phận. Điều cần làm là viết lại JD mới, bàn giao hẳn việc cũ, tránh tình trạng người đó vừa làm trợ lý vừa giữ nguyên việc ở bộ phận cũ.