DamNhiem.comĐảm Nhiệm
Công nghệ thông tin

Mô tả công việc chuyên viên an toàn thông tin: nhiệm vụ, quyền khẩn cấp và KPI

JD chuyên viên an toàn thông tin mẫu: việc theo ngày, tuần, quý, diễn tập sự cố thư lừa đảo, quyền khẩn cấp, cam kết bảo mật theo Bộ luật Lao động, KPI và bản JD gọn.

A Vietnamese security specialist briefing four office employees around a small meeting table, laptop seen from behind, evening light through blinds, shot from the doorway, muted navy and gold tones

Chuyên viên an toàn thông tin là người đặt quy định, kiểm tra và giám sát để dữ liệu và hệ thống của công ty không bị lộ, bị sửa trái phép hay bị gián đoạn, đồng thời dẫn dắt xử lý khi có sự cố; JD vị trí này cần nói rõ phạm vi bảo vệ, quyền khẩn cấp và tuyến báo cáo độc lập với người vận hành hệ thống.

Ở nhiều công ty vừa và nhỏ, việc an toàn thông tin vẫn do quản trị hệ thống kiêm. Khi tách thành vị trí riêng, cái khó nhất là viết sao cho người này có đủ quyền để kiểm tra người khác, nhưng không biến thành người chặn mọi việc. Bản mô tả dưới gồm phạm vi bảo vệ, nhiệm vụ theo tần suất, một diễn tập sự cố mẫu, quyền hạn, yêu cầu và cam kết bảo mật, KPI, khác biệt theo quy mô cùng lỗi hay gặp, và bản JD gọn.

Vị trí này bảo vệ cái gì và báo cáo cho ai

Mục đích vị trí ví dụ ở một công ty tài chính tiêu dùng 250 người, có dữ liệu khách hàng và giao dịch: "Xây dựng, duy trì và kiểm tra việc thực hiện các quy định an toàn thông tin, giảm khả năng lộ dữ liệu khách hàng và gián đoạn hệ thống, điều phối xử lý sự cố để khôi phục nhanh và không lặp lại." Kèm theo nên có phụ lục liệt kê tài sản cần bảo vệ theo mức quan trọng: dữ liệu khách hàng, hệ thống giao dịch, thư điện tử, máy trạm, tài liệu nội bộ.

Tuyến báo cáo là điểm khác biệt chính. Nếu chuyên viên an toàn thông tin báo cáo cho chính trưởng phòng công nghệ thông tin, người họ phải kiểm tra, thì các phát hiện dễ bị xếp sau áp lực vận hành. Cách phổ biến là báo cáo cho giám đốc công nghệ hoặc giám đốc rủi ro, và có kênh báo cáo trực tiếp lên ban giám đốc khi có sự cố nghiêm trọng. JD nên ghi rõ kênh này.

Đầu mối phối hợp: quản trị hệ thống và lập trình viên để vá lỗ hổng; nhân sự để đào tạo nhận thức, xử lý khi nhân viên vi phạm, thu hồi quyền khi nghỉ việc; pháp chế để xử lý nghĩa vụ thông báo khi lộ dữ liệu; các phòng nghiệp vụ là chủ sở hữu dữ liệu, người duyệt ai được xem gì; nhà cung cấp dịch vụ bên ngoài khi kiểm tra bảo mật độc lập.

Nhiệm vụ theo tần suất

Danh sách dưới tách việc giám sát, việc kiểm tra định kỳ và việc khi có sự cố.

  • Hằng ngày: xem cảnh báo từ hệ thống giám sát, phân loại thật hay báo nhầm, chuyển việc xử lý cho đúng người; kiểm các thư nhân viên báo nghi lừa đảo, chặn người gửi và đường dẫn độc hại.
  • Hằng tuần: rà kết quả quét lỗ hổng trên máy chủ và ứng dụng công khai ra internet, xếp mức ưu tiên vá, theo dõi việc vá với quản trị hệ thống; kiểm danh sách tài khoản có quyền quản trị.
  • Hằng tháng: báo cáo tình hình an toàn thông tin một trang cho cấp trên: số cảnh báo, sự cố, lỗ hổng còn mở quá hạn; gửi một thư thử lừa đảo mô phỏng tới một nhóm nhân viên và đo tỷ lệ bấm.
  • Hằng quý: rà quyền truy cập dữ liệu quan trọng cùng chủ sở hữu dữ liệu; kiểm việc sao lưu và khôi phục của các hệ thống quan trọng; tổ chức một buổi đào tạo nhận thức ngắn cho nhân viên mới và nhóm có tỷ lệ bấm thư thử cao.
  • Hằng năm: cập nhật bộ quy định an toàn thông tin; tổ chức diễn tập xử lý sự cố; phối hợp kiểm tra bảo mật độc lập; đánh giá an toàn thông tin của nhà cung cấp có truy cập dữ liệu công ty.
  • Khi phát sinh: điều phối xử lý sự cố; đánh giá bảo mật trước khi đưa hệ thống mới hoặc phần mềm thuê ngoài vào dùng; tư vấn cho dự án về yêu cầu bảo mật ngay từ đầu.

Nếu công ty thuê dịch vụ giám sát bên ngoài, chuyển phần giám sát hằng ngày sang nhiệm vụ "đọc báo cáo của nhà cung cấp, xác nhận và điều phối xử lý", nhưng vẫn giữ trách nhiệm cuối thuộc nội bộ.

Diễn tập mẫu: một sự cố thư lừa đảo đi qua những bước nào

Mục này vừa giúp người viết JD hình dung việc, vừa dùng làm câu hỏi tình huống khi tuyển. Giả sử một nhân viên kế toán báo đã bấm vào đường dẫn trong thư giả danh ngân hàng và nhập mật khẩu thư điện tử.

  1. Trong 15 phút: yêu cầu đổi mật khẩu tài khoản đó, đăng xuất mọi phiên đang mở, bật xác thực nhiều lớp nếu chưa có.
  2. Kiểm nhật ký đăng nhập của tài khoản từ thời điểm bấm thư: có đăng nhập lạ không, từ đâu, đã đọc hay chuyển tiếp thư nào.
  3. Kiểm quy tắc tự chuyển tiếp thư trong hộp thư, đây là cách kẻ gian hay dùng để theo dõi lâu dài.
  4. Tìm xem thư lừa đảo đó còn gửi tới ai khác trong công ty, xoá khỏi các hộp thư, chặn người gửi và đường dẫn.
  5. Nếu có dấu hiệu kẻ gian đã gửi thư từ tài khoản này yêu cầu chuyển tiền, báo ngay kế toán trưởng và ngân hàng của công ty để chặn giao dịch.
  6. Ghi báo cáo sự cố: thời gian, phạm vi, dữ liệu có thể bị lộ, việc đã làm; chuyển pháp chế xem có nghĩa vụ thông báo không.
  7. Rút kinh nghiệm: thư lọt qua bộ lọc vì sao, có cần đào tạo lại nhóm kế toán không, quy trình xác nhận chuyển tiền qua điện thoại đã đủ chặt chưa.

Ứng viên tốt sẽ nói được thứ tự ưu tiên: chặn thiệt hại trước, điều tra sau, và không đổ lỗi cho người bấm, vì người báo sớm là người giúp công ty giảm thiệt hại.

Quyền hạn: quyền khẩn cấp và quyền kiểm tra

Quyền khẩn cấp: được khoá tài khoản, ngắt kết nối thiết bị, tạm dừng một dịch vụ khi có dấu hiệu xâm nhập rõ ràng, không cần chờ duyệt, và báo cáo cấp trên ngay sau đó. Phải ghi rõ trong JD vì đây là quyền tác động tới công việc của người khác.

Quyền kiểm tra: được xem nhật ký hệ thống, cấu hình, danh sách quyền truy cập của mọi hệ thống trong phạm vi; được yêu cầu các bộ phận cung cấp thông tin phục vụ kiểm tra.

Quyền đề xuất chặn đưa hệ thống vào dùng: khi hệ thống mới có lỗ hổng mức cao chưa xử lý; quyết định cuối thuộc giám đốc công nghệ, và nếu vẫn đưa vào dùng thì rủi ro được ghi nhận bằng văn bản.

Giới hạn: không được đọc nội dung thư, tệp riêng của nhân viên ngoài phạm vi điều tra sự cố đã được duyệt; không tự xử lý kỷ luật nhân viên vi phạm, mà chuyển hồ sơ cho nhân sự theo nội quy.

Yêu cầu, chứng chỉ và cam kết bảo mật

Bắt buộc: hiểu mạng, hệ điều hành máy chủ, ứng dụng web ở mức đủ để đọc nhật ký và nhận ra hành vi bất thường; nắm các dạng tấn công phổ biến như lừa đảo qua thư, mã độc tống tiền, khai thác lỗ hổng ứng dụng web, đánh cắp tài khoản; biết dùng công cụ quét lỗ hổng và diễn giải kết quả; viết được quy định, hướng dẫn ngắn gọn cho người không chuyên; từng tham gia xử lý ít nhất một sự cố thật.

Ưu tiên: kinh nghiệm kiểm thử xâm nhập; hiểu khung quản lý an toàn thông tin phổ biến; từng làm ở doanh nghiệp có dữ liệu khách hàng nhạy cảm; có chứng chỉ chuyên môn về an toàn thông tin. Với các lĩnh vực mà pháp luật chuyên ngành đặt điều kiện riêng cho người phụ trách an toàn thông tin, ghi "đáp ứng điều kiện theo quy định chuyên ngành hiện hành" thay vì tự liệt kê.

Vì vị trí này tiếp cận dữ liệu nhạy cảm, JD nên nhắc tới cam kết bảo mật. Điều 21 khoản 2 Bộ luật Lao động 2019 cho phép người sử dụng lao động thoả thuận bằng văn bản với người lao động làm việc liên quan trực tiếp đến bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ về nội dung, thời hạn bảo vệ, quyền lợi và việc bồi thường khi vi phạm. Đồng thời Điều 16 yêu cầu người sử dụng lao động cung cấp thông tin trung thực cho người lao động về quy định bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ khi giao kết hợp đồng. Ghi trước trong JD giúp ứng viên biết sẽ ký những gì.

KPI gợi ý cho chuyên viên an toàn thông tin

Chỉ số dưới là gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Không nên đo bằng "số sự cố bằng không", vì chỉ số đó khuyến khích giấu sự cố.

Chỉ sốCách đoTần suất
Lỗ hổng mức cao quá hạn váSố lỗ hổng mức cao còn mở quá thời hạn quy định, ví dụ 14 ngàyHằng tháng
Thời gian phát hiện đến khoanh vùngTừ lúc cảnh báo được xác nhận là sự cố đến lúc ngăn được lan rộngMỗi sự cố, tổng hợp hằng quý
Tỷ lệ bấm thư thử lừa đảoSố người bấm đường dẫn trong thư mô phỏng chia số người nhậnHằng tháng
Tỷ lệ báo thư nghi ngờSố người báo thư mô phỏng cho bộ phận an toàn thông tin chia số người nhậnHằng tháng
Rà quyền truy cập đúng hạnSố hệ thống quan trọng được rà quyền trong quý trên tổng số hệ thống quan trọngHằng quý
Nhân viên hoàn thành đào tạo nhận thứcSố nhân viên hoàn thành bài đào tạo bắt buộc trên tổng số nhân viênHằng quý

Ví dụ: tháng một gửi thư thử cho 200 người, 34 người bấm, 18 người báo; tháng ba gửi lại, 16 người bấm, 51 người báo. Tỷ lệ bấm giảm từ 17% xuống 8%, tỷ lệ báo tăng từ 9% lên khoảng 26%. Tỷ lệ báo tăng quan trọng không kém tỷ lệ bấm giảm.

Công ty nhỏ, công ty lớn và lỗi hay gặp khi viết JD

So sánh dưới giúp chọn phạm vi phù hợp và tránh câu viết cho có.

Khía cạnhCông ty nhỏ, vừaCông ty lớn hoặc có dữ liệu nhạy cảm
Cách tổ chứcMột chuyên viên kiêm đặt quy định và làm kỹ thuật, thuê ngoài giám sát và kiểm tra độc lậpCó nhóm riêng: giám sát, ứng cứu sự cố, kiểm thử, quản trị rủi ro
Trọng tâm JDNhững việc cơ bản làm đều: vá lỗi, xác thực nhiều lớp, sao lưu, đào tạo nhân viênQuy trình, tuân thủ, báo cáo cho ban giám đốc và cơ quan quản lý
Câu nên bỏ"Bảo đảm an ninh mạng tuyệt đối cho công ty""Chịu trách nhiệm mọi vấn đề bảo mật"
Câu nên thay"Theo dõi vá lỗ hổng mức cao trong 14 ngày; gửi thư thử lừa đảo hằng tháng; rà quyền quản trị hằng tuần""Phụ trách nhóm ứng cứu sự cố: trực luân phiên, khoanh vùng trong thời gian cam kết, báo cáo sự cố trong 48 giờ"

Một lỗi khác là không nhắc gì tới tuyến báo cáo, để chuyên viên an toàn thông tin dưới quyền người mình phải kiểm tra. Lỗi thứ ba là giao trách nhiệm mà không giao quyền khẩn cấp: khi sự cố xảy ra lúc nửa đêm, người phụ trách phải được khoá tài khoản ngay chứ không chờ sáng để xin phép.

Bản JD gọn có thể chép

  • Chức danh: Chuyên viên an toàn thông tin. Báo cáo cho: (Giám đốc công nghệ / Giám đốc rủi ro); kênh báo cáo trực tiếp ban giám đốc khi có sự cố nghiêm trọng.
  • Mục đích: Xây dựng, duy trì, kiểm tra việc thực hiện quy định an toàn thông tin; giảm khả năng lộ dữ liệu và gián đoạn; điều phối xử lý sự cố.
  • Hằng ngày: phân loại cảnh báo; xử lý thư nghi lừa đảo do nhân viên báo.
  • Hằng tuần: rà kết quả quét lỗ hổng và theo dõi vá; kiểm tài khoản quyền quản trị.
  • Hằng tháng: báo cáo một trang; thư thử lừa đảo mô phỏng.
  • Hằng quý, năm: rà quyền truy cập cùng chủ sở hữu dữ liệu; kiểm sao lưu; đào tạo nhận thức; cập nhật quy định; diễn tập sự cố; đánh giá nhà cung cấp.
  • Quyền hạn: khoá tài khoản, ngắt thiết bị, tạm dừng dịch vụ khi có dấu hiệu xâm nhập rồi báo ngay; xem nhật ký, cấu hình, quyền truy cập; đề xuất chặn hệ thống có lỗ hổng mức cao.
  • Bắt buộc: mạng, hệ điều hành máy chủ, ứng dụng web ở mức đọc nhật ký; các dạng tấn công phổ biến; quét lỗ hổng; viết quy định dễ hiểu; từng xử lý sự cố thật.
  • Ưu tiên: kiểm thử xâm nhập; khung quản lý an toàn thông tin; chứng chỉ chuyên môn; điều kiện theo quy định chuyên ngành hiện hành nếu lĩnh vực có yêu cầu.
  • Cam kết: ký thoả thuận bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ theo Điều 21 khoản 2 Bộ luật Lao động 2019.
  • KPI gợi ý: lỗ hổng mức cao quá hạn; thời gian khoanh vùng sự cố; tỷ lệ bấm và tỷ lệ báo thư thử; rà quyền đúng hạn.

Câu hỏi thường gặp

Công ty bao nhiêu người thì cần chuyên viên an toàn thông tin riêng?

Không có ngưỡng cố định. Quy mô người ít quan trọng hơn loại dữ liệu: công ty 50 người giữ dữ liệu sức khoẻ hay tài chính của khách có thể cần sớm hơn công ty 300 người chỉ bán hàng sỉ. Trước đó có thể giao quản trị hệ thống kiêm và thuê kiểm tra độc lập định kỳ.

Chuyên viên an toàn thông tin và quản trị hệ thống khác nhau ở đâu?

Quản trị hệ thống vận hành và vá hệ thống. Chuyên viên an toàn thông tin đặt quy định, kiểm tra việc thực hiện, giám sát dấu hiệu tấn công và điều phối khi có sự cố. Tách hai vai trò giúp có người kiểm tra độc lập với người vận hành.

Có nên xử phạt nhân viên bấm vào thư thử lừa đảo không?

Không nên xử phạt ở lần thử. Mục tiêu là nâng nhận thức và khuyến khích báo cáo; phạt sẽ khiến nhân viên giấu khi lỡ bấm thư thật. Người bấm nhiều lần nên được đào tạo lại.

JD có cần nhắc tới cam kết bảo mật không?

Nên nhắc. Điều 21 khoản 2 Bộ luật Lao động 2019 cho phép thoả thuận bằng văn bản về bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ với người làm việc liên quan trực tiếp. Ghi trước trong JD giúp ứng viên biết rõ nghĩa vụ trước khi nhận việc.

Đo hiệu quả an toàn thông tin bằng số sự cố có hợp lý không?

Không nên dùng số sự cố làm KPI chính, vì sẽ khuyến khích giấu sự cố. Đo bằng tốc độ vá lỗ hổng, thời gian khoanh vùng sự cố, tỷ lệ nhân viên báo thư nghi ngờ phản ánh đúng hơn mức an toàn thật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138