DamNhiem.comĐảm Nhiệm
Công nghệ thông tin

Mô tả công việc nhân viên kiểm thử phần mềm (tester): nhiệm vụ, quyền hạn, KPI gợi ý

JD tester mẫu: việc trong một chu kỳ phát hành, quyền chặn phát hành, yêu cầu kiểm thử thủ công và tự động, KPI đo đúng chất lượng chứ không đếm số lỗi.

A Vietnamese software tester seen from the side at a long table, hands holding three smartphones of different sizes side by side, tablet beside them, overhead soft light, close-up

Nhân viên kiểm thử phần mềm (tester, có nơi gọi QC phần mềm) là người tìm lỗi trước khi người dùng tìm ra: đọc yêu cầu, viết kịch bản kiểm thử, chạy kiểm thử thủ công hoặc tự động, ghi lỗi đủ để lập trình viên sửa được, và đưa ra ý kiến có nên phát hành hay chưa. JD tốt cho vị trí này phải nói rõ tester chịu trách nhiệm đến đâu, vì chất lượng là việc của cả nhóm chứ không riêng một người.

Phần dưới viết theo cách một trưởng nhóm kỹ thuật cần khi tuyển hoặc giao việc cho tester: vị trí nằm ở đâu trong quy trình, việc trong một chu kỳ phát hành, quyền chặn phát hành, yêu cầu tách theo nhóm, KPI không biến tester thành người săn số lỗi, khác biệt theo quy mô, lỗi hay gặp và một bản JD gọn.

Tester giữ cửa chất lượng ở đâu trong quy trình

Mục đích vị trí nên viết: "Phát hiện và ngăn lỗi ảnh hưởng tới người dùng trước mỗi lần phát hành, cung cấp cho nhóm thông tin chất lượng đủ rõ để quyết định phát hành." Chữ quan trọng là "cung cấp thông tin": tester không phải người duy nhất quyết định sản phẩm tốt hay xấu, mà là người làm cho quyết định đó dựa trên bằng chứng.

Tester thường báo cáo cho trưởng nhóm kiểm thử nếu công ty có nhóm riêng, hoặc cho trưởng nhóm kỹ thuật, người quản lý dự án phần mềm ở công ty nhỏ hơn. Nên tránh để tester báo cáo cho chính lập trình viên mình kiểm, vì khi tiến độ gấp, ý kiến "chưa nên phát hành" dễ bị gạt đi.

Đầu mối phối hợp gồm: người phân tích nghiệp vụ hoặc quản lý sản phẩm để hiểu đúng yêu cầu và tiêu chí nghiệm thu; lập trình viên để tái hiện và xác nhận đã sửa lỗi; người thiết kế giao diện khi lỗi nằm ở cách hiển thị; chăm sóc khách hàng để nhận lỗi người dùng báo và đưa thành kịch bản kiểm thử hồi quy (kiểm lại các chức năng cũ sau mỗi lần sửa). Ở công ty phần mềm làm dự án cho khách, tester còn tham gia buổi nghiệm thu với khách hàng.

Một chu kỳ phát hành nhìn từ bàn tester

Nhiệm vụ của tester dễ hiểu nhất khi đặt vào một chu kỳ hai tuần. Các bước dưới là phần lặp lại theo chu kỳ; việc hằng ngày, hằng tháng và khi phát sinh ghi ở đoạn sau.

  1. Ngày đầu chu kỳ: đọc các yêu cầu sẽ làm, hỏi lại chỗ chưa rõ, ghi tiêu chí nghiệm thu cho từng yêu cầu nếu chưa có.
  2. Ngày thứ hai đến thứ tư: viết kịch bản kiểm thử cho tính năng mới, gồm trường hợp đúng, trường hợp sai, giá trị biên; chuẩn bị dữ liệu thử.
  3. Trong chu kỳ: kiểm từng tính năng ngay khi lập trình viên bàn giao lên môi trường thử, ghi lỗi kèm bước tái hiện, kết quả mong đợi, kết quả thực tế, ảnh hoặc video.
  4. Hai ngày cuối: chạy bộ kiểm thử hồi quy cho các chức năng chính như đăng nhập, đặt hàng, thanh toán, xuất báo cáo.
  5. Trước phát hành: lập báo cáo chất lượng một trang gồm số kịch bản đã chạy, số lỗi còn mở theo mức độ, rủi ro còn lại, đề xuất phát hành hay hoãn.
  6. Sau phát hành: kiểm nhanh trên môi trường thật các luồng chính trong vòng một giờ; ghi lại lỗi lọt để bổ sung kịch bản.

Ngoài chu kỳ, hằng ngày tester kiểm lại các lỗi đã báo sửa và cập nhật trạng thái trên hệ thống theo dõi lỗi trước cuối giờ. Hằng tháng, rà bộ kịch bản: xoá kịch bản không còn dùng, gộp kịch bản trùng, đưa thêm lỗi người dùng báo vào bộ hồi quy. Khi phát sinh sự cố trên môi trường thật, tester tái hiện lỗi, xác định phạm vi ảnh hưởng và kiểm bản sửa khẩn trước khi đưa lên.

Quyền hạn: quyền đề xuất hoãn phát hành và giới hạn của nó

Đề xuất hoãn phát hành bằng văn bản. Khi còn lỗi mức nghiêm trọng ở luồng chính, tester được ghi rõ "không đề xuất phát hành" trong báo cáo chất lượng. Người quyết định cuối là quản lý dự án hoặc quản lý sản phẩm; nếu họ vẫn phát hành thì quyết định đó được ghi nhận kèm rủi ro.

Đặt mức độ nghiêm trọng của lỗi. Tester đặt mức ban đầu theo bảng tiêu chí chung của nhóm; lập trình viên có thể đề nghị đổi nhưng phải nêu lý do. Ghi điều này giúp tránh tranh cãi kiểu "lỗi này nhỏ thôi".

Yêu cầu làm rõ yêu cầu trước khi kiểm. Không có tiêu chí nghiệm thu thì tester được trả yêu cầu về để bổ sung, thay vì đoán.

Truy cập môi trường thử và dữ liệu thử. Được tạo, sửa, xoá dữ liệu trên môi trường thử; không được dùng dữ liệu thật của khách hàng để kiểm nếu chưa che thông tin cá nhân.

Không tự sửa mã sản phẩm. Kể cả khi biết cách sửa, tester ghi lỗi để lập trình viên sửa. Việc này giữ rõ trách nhiệm và để lại dấu vết.

Yêu cầu bắt buộc và ưu tiên theo nhóm kỹ năng

Viết yêu cầu theo nhóm giúp bạn tuyển đúng loại tester mình cần: kiểm thử thủ công thuần, hay có cả kiểm thử tự động.

NhómBắt buộcƯu tiên
Kỹ thuật kiểm thửViết kịch bản kiểm thử có trường hợp biên, trường hợp sai; phân biệt mức độ nghiêm trọng và độ ưu tiênTừng thiết kế bộ kiểm thử hồi quy cho một sản phẩm đang chạy
Ghi lỗiGhi lỗi tái hiện được: bước làm, dữ liệu, môi trường, kết quả mong đợi và thực tếĐọc được nhật ký hệ thống để khoanh vùng lỗi
Công cụDùng được một hệ thống theo dõi lỗi và một công cụ gửi yêu cầu tới giao diện lập trìnhViết kiểm thử tự động cho giao diện hoặc giao diện lập trình bằng một ngôn ngữ kịch bản
Dữ liệuViết truy vấn dữ liệu đơn giản để kiểm kết quả lưu trong cơ sở dữ liệuHiểu kiểm thử hiệu năng, kiểm thử tải
Nghiệp vụĐọc hiểu tài liệu yêu cầu, sơ đồ luồngAm hiểu lĩnh vực của sản phẩm như bán lẻ, kế toán, giáo dục
Giao tiếpViết báo cáo ngắn, rõ, không đổ lỗiTừng tham gia nghiệm thu với khách hàng

Không nên ghi chung chung "cẩn thận, tỉ mỉ" làm yêu cầu bắt buộc: thay bằng bài kiểm tra thực tế, ví dụ cho ứng viên một màn hình đăng ký có năm lỗi cài sẵn và xem họ tìm được mấy lỗi, ghi lại có rõ không.

KPI gợi ý cho tester

Chỉ số dưới là gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Tránh dùng "số lỗi tìm được" làm KPI chính: nó khuyến khích báo lỗi vụn và gây căng thẳng với lập trình viên.

Chỉ sốCách đoTần suất
Tỷ lệ lỗi lọtSố lỗi phát hiện trên môi trường thật chia cho tổng số lỗi phát hiện cả trước và sau phát hành, trong cùng chu kỳMỗi chu kỳ
Độ phủ kịch bảnSố yêu cầu có kịch bản kiểm thử chia cho tổng số yêu cầu trong chu kỳMỗi chu kỳ
Lỗi bị trả lại vì ghi không rõSố lỗi lập trình viên trả về vì không tái hiện được hoặc thiếu thông tinHằng tháng
Thời gian kiểm lại lỗi đã sửaThời gian trung bình từ lúc lỗi chuyển trạng thái đã sửa đến lúc tester xác nhậnHằng tháng
Báo cáo chất lượng đúng hạnSố lần nộp báo cáo trước giờ quyết định phát hànhHằng quý

Ví dụ: chu kỳ có 40 lỗi tìm được trước phát hành, sau phát hành người dùng báo thêm 2 lỗi; tỷ lệ lỗi lọt là 2 trên 42, khoảng 4,8%. Theo dõi con số này qua nhiều chu kỳ mới thấy xu hướng, một chu kỳ đơn lẻ không nói lên nhiều.

Công ty nhỏ và công ty lớn khác nhau thế nào

Công ty nhỏ, khoảng năm đến mười lập trình viên, thường chỉ có một tester. Người này kiêm luôn việc viết tài liệu hướng dẫn sử dụng, hỗ trợ khách hàng mới làm quen sản phẩm, đôi khi cả việc phân tích nghiệp vụ ở mức đơn giản. JD nên ghi rõ các phần kiêm nhiệm này kèm tỷ trọng, nếu không tester sẽ bị kéo sang hỗ trợ khách đến mức không còn thời gian kiểm thử.

Công ty lớn chia tester thành nhiều hướng: kiểm thử chức năng, kiểm thử tự động, kiểm thử hiệu năng, kiểm thử bảo mật. Có thêm phân cấp từ tester mới, tester chính đến trưởng nhóm kiểm thử, người lập kế hoạch kiểm thử cho cả dự án và hướng dẫn người mới. JD ở công ty lớn nên mô tả rõ hướng nào, sản phẩm nào, và mức độ tự quyết về chiến lược kiểm thử.

Một tình huống hay gặp: công ty nhỏ muốn tuyển "tester biết tự động hoá" nhưng chưa có bộ kịch bản thủ công nào. Thứ tự đúng là xây bộ kịch bản hồi quy thủ công trước, chạy ổn vài chu kỳ, rồi mới tự động hoá những kịch bản lặp lại nhiều. JD nên phản ánh đúng giai đoạn này, tránh đặt yêu cầu tự động hoá bắt buộc khi việc thật là xây nền.

Lỗi hay gặp khi viết JD tester

"Đảm bảo chất lượng phần mềm." Câu này giao cho một người trách nhiệm của cả nhóm. Sửa thành: "Thiết kế và chạy kịch bản kiểm thử cho các tính năng trong chu kỳ, lập báo cáo chất lượng trước mỗi lần phát hành."

"Tìm càng nhiều lỗi càng tốt." Thay bằng mục tiêu về lỗi lọt và độ phủ, để tester tập trung vào lỗi ảnh hưởng người dùng.

Không nhắc tới quyền đề xuất hoãn phát hành. Tester biết lỗi nghiêm trọng mà không có chỗ ghi ý kiến chính thức thì chỉ còn cách nhắn riêng, dễ bị lờ đi.

Ghi "biết lập trình" mà không nói để làm gì. Nếu cần viết kiểm thử tự động, ghi rõ; nếu chỉ cần đọc nhật ký và viết truy vấn kiểm dữ liệu, ghi đúng mức đó.

Gộp tester với hỗ trợ khách hàng mà không ghi tỷ trọng. Ở công ty nhỏ việc kiêm là bình thường, nhưng phải ghi rõ, ví dụ "tối đa một phần năm thời gian cho hỗ trợ khách dùng thử", để mùa cao điểm kiểm thử không bị bỏ dở.

Bản JD gọn có thể chép

Bản cho công ty phần mềm nhỏ, một tester, chu kỳ phát hành hai tuần.

  • Chức danh: Nhân viên kiểm thử phần mềm. Báo cáo cho: (Trưởng nhóm kỹ thuật / Quản lý dự án).
  • Mục đích: Phát hiện và ngăn lỗi ảnh hưởng người dùng trước mỗi lần phát hành; cung cấp thông tin chất lượng để nhóm quyết định phát hành.
  • Mỗi chu kỳ: làm rõ yêu cầu và tiêu chí nghiệm thu; viết kịch bản; kiểm tính năng mới; chạy hồi quy; nộp báo cáo chất lượng trước giờ quyết định.
  • Hằng ngày: kiểm lại lỗi đã sửa, cập nhật trạng thái lỗi trước cuối giờ.
  • Hằng tháng: rà và bổ sung bộ kịch bản hồi quy từ lỗi người dùng báo.
  • Khi phát sinh: tái hiện sự cố trên môi trường thật, kiểm bản sửa khẩn.
  • Quyền hạn: đề xuất hoãn phát hành bằng văn bản; đặt mức nghiêm trọng của lỗi; trả yêu cầu thiếu tiêu chí nghiệm thu.
  • Bắt buộc: viết kịch bản có trường hợp biên; ghi lỗi tái hiện được; dùng hệ thống theo dõi lỗi; truy vấn dữ liệu đơn giản.
  • Ưu tiên: kiểm thử tự động; kiểm thử hiệu năng; am hiểu lĩnh vực sản phẩm.
  • KPI gợi ý: tỷ lệ lỗi lọt; độ phủ kịch bản; lỗi bị trả lại vì ghi không rõ.

Câu hỏi thường gặp

Tester và QA khác nhau thế nào?

Trong thực tế tuyển dụng ở Việt Nam hai từ hay dùng lẫn. Nói chặt hơn, tester tập trung kiểm sản phẩm và tìm lỗi, còn QA (đảm bảo chất lượng) lo cả quy trình làm phần mềm để lỗi ít phát sinh từ đầu. JD nên mô tả việc thật thay vì dựa vào chữ.

Một tester kiểm được cho bao nhiêu lập trình viên?

Không có tỷ lệ chuẩn. Nhiều nhóm vận hành ổn ở mức một tester cho ba đến sáu lập trình viên, tuỳ độ phức tạp sản phẩm và mức tự động hoá. Nếu lỗi lọt tăng đều qua các chu kỳ, đó là dấu hiệu cần thêm người hoặc thêm kiểm thử tự động.

Có nên yêu cầu tester biết viết mã không?

Với kiểm thử thủ công, chỉ cần đọc nhật ký và viết truy vấn dữ liệu đơn giản. Nếu công ty muốn tự động hoá kiểm thử, viết mã ở mức một ngôn ngữ kịch bản là yêu cầu hợp lý, và nên ghi rõ vào phần bắt buộc.

Tester có chịu trách nhiệm khi lỗi lọt ra ngoài không?

Tester chịu trách nhiệm về độ phủ kịch bản và chất lượng báo cáo, không chịu thay cho cả nhóm. Khi lỗi lọt, nên họp rút kinh nghiệm xem lỗi lọt ở khâu nào: yêu cầu, lập trình, kiểm thử hay phát hành.

Bài kiểm tra thực tế cho ứng viên tester nên làm thế nào?

Đưa một màn hình hoặc bản mô tả tính năng có cài sẵn vài lỗi, cho khoảng một giờ để viết kịch bản và ghi lỗi. Chấm theo số lỗi quan trọng tìm được và độ rõ của cách ghi, không chấm theo tổng số lỗi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138