Lập trình viên web là người xây, sửa và giữ cho các trang web, trang quản trị và phần máy chủ phía sau chạy đúng, chạy nhanh và an toàn; bản mô tả công việc tốt phải nói rõ người này phụ trách hệ thống nào, nhận việc từ ai, giao ra cái gì và được đo bằng chỉ số nào. Phần lớn JD lập trình viên trên thị trường chỉ là danh sách công nghệ, đọc xong không biết một ngày làm việc trông ra sao.
Dưới đây là khung đủ ý cho vị trí lập trình viên web: mục đích, tuyến báo cáo, nhiệm vụ chia theo tần suất, quyền hạn, yêu cầu tách bắt buộc và ưu tiên, bảng KPI gợi ý, điểm khác giữa công ty nhỏ và công ty lớn, những câu hay viết sai, và cuối cùng là một bản JD gọn bạn có thể chép rồi sửa theo thực tế doanh nghiệp mình.
Vị trí này để làm gì, báo cáo cho ai, làm việc với ai
Mục đích của vị trí lập trình viên web nên viết thành một câu gắn với kết quả kinh doanh, không gắn với công nghệ. Ví dụ ở một công ty phân phối đồ gia dụng 40 người tự vận hành website bán hàng và trang quản trị đơn nội bộ: "Bảo đảm website bán hàng và hệ thống quản trị đơn hoạt động ổn định, đúng nghiệp vụ, và được cải tiến theo kế hoạch hằng quý của phòng kinh doanh." Câu này cho người đọc biết ngay phạm vi là hai hệ thống, và thước đo là sự ổn định cộng với tiến độ cải tiến.
Về tuyến báo cáo, công ty nhỏ thường để lập trình viên báo cáo thẳng cho giám đốc hoặc trưởng phòng vận hành; công ty có phòng công nghệ thì báo cáo cho trưởng nhóm kỹ thuật (tech lead, người chịu trách nhiệm kỹ thuật của nhóm). Nên ghi rõ cả người giao việc hằng ngày lẫn người đánh giá cuối kỳ nếu đó là hai người khác nhau, vì đây là chỗ hay sinh mâu thuẫn.
Đầu mối phối hợp thường gặp: phòng kinh doanh và marketing gửi yêu cầu thay đổi trang; kế toán cần số liệu đơn hàng khớp với hoá đơn; người thiết kế giao diện bàn giao bản vẽ; người kiểm thử phần mềm trả lỗi về; bộ phận chăm sóc khách hàng báo sự cố từ người mua. Liệt kê đủ các đầu mối này giúp ứng viên hình dung khối lượng giao tiếp, và giúp chính bạn biết khi có tranh chấp ưu tiên thì ai là người chốt.
Nhiệm vụ chính chia theo tần suất
Bảng dưới viết cho một lập trình viên web phụ trách cả phần giao diện lẫn phần máy chủ ở doanh nghiệp vừa và nhỏ. Cột cuối là thứ người quản lý có thể mở ra kiểm, không phải cảm nhận.
| Tần suất | Việc cụ thể | Đầu ra kiểm được |
|---|---|---|
| Hằng ngày | Đọc nhật ký lỗi máy chủ đầu giờ, xử lý hoặc chuyển tiếp lỗi mức nghiêm trọng trong buổi sáng; nhận và cập nhật trạng thái thẻ việc trên bảng công việc chung | Thẻ việc có trạng thái mới nhất trước 17 giờ; lỗi nghiêm trọng có ghi chú xử lý |
| Hằng ngày | Viết mã theo thẻ việc được giao, tự kiểm trên môi trường thử trước khi gửi cho người khác xem mã | Yêu cầu gộp mã kèm mô tả thay đổi và cách kiểm |
| Hằng tuần | Xem mã cho đồng nghiệp ít nhất hai lượt; tham gia buổi lên kế hoạch tuần, ước lượng thời gian từng việc | Nhận xét trên yêu cầu gộp mã; bảng ước lượng tuần |
| Hằng tuần | Đưa bản cập nhật lên môi trường chạy thật theo lịch đã thống nhất, kèm danh sách thay đổi gửi phòng kinh doanh | Ghi chú phát hành mỗi lần cập nhật |
| Hằng tháng | Rà tốc độ tải các trang chính, dọn dữ liệu rác, kiểm bản sao lưu cơ sở dữ liệu có khôi phục được không | Biên bản rà soát một trang, có số đo trước và sau |
| Hằng tháng | Cập nhật thư viện và thành phần phụ thuộc có bản vá bảo mật | Danh sách thành phần đã cập nhật |
| Khi phát sinh | Xử lý sự cố website ngừng chạy, lỗi thanh toán, lỗi đồng bộ đơn; viết báo cáo sự cố trong 48 giờ | Báo cáo sự cố: nguyên nhân, thời gian ảnh hưởng, cách ngăn lặp lại |
Nếu công ty có người kiểm thử riêng, bỏ phần "tự kiểm" ra khỏi trách nhiệm cuối cùng nhưng vẫn giữ nghĩa vụ kiểm sơ bộ trước khi bàn giao. Nếu không có ai trực ngoài giờ, phải ghi rõ cơ chế trực sự cố và cách bù giờ, đừng để ứng viên phát hiện sau khi đã nhận việc.
Quyền hạn nên ghi rõ trong JD
Quyền từ chối đưa mã lên môi trường chạy thật khi chưa qua bước xem mã hoặc chưa có bản sao lưu. Không ghi quyền này thì lúc bị ép tiến độ, lập trình viên sẽ không có căn cứ để nói "chưa".
Quyền đề xuất thời gian thực hiện cho từng yêu cầu, và quyền yêu cầu người đặt việc làm rõ khi mô tả thiếu. Đây là quyền nhỏ nhưng giảm hẳn việc phải làm lại vì hiểu sai.
Quyền truy cập hệ thống theo mức cần thiết: được vào môi trường thử đầy đủ, vào môi trường chạy thật ở mức đọc nhật ký; quyền sửa trực tiếp dữ liệu thật chỉ khi trưởng nhóm duyệt từng lần. Ghi như vậy vừa bảo vệ công ty vừa bảo vệ chính người lao động khi có sự cố mất dữ liệu.
Quyền đề xuất mua hoặc thuê dịch vụ kỹ thuật như tên miền, chứng chỉ bảo mật, máy chủ, nhưng quyết định chi thuộc giám đốc hoặc trưởng phòng. Viết tách "đề xuất" và "duyệt" để không ai hiểu nhầm lập trình viên được tự ký chi.
Quyền dừng một tính năng đang lỗi bằng cách tắt hoặc quay về bản trước, rồi báo ngay cho người phụ trách nghiệp vụ. Ở công ty bán hàng trực tuyến, mười lăm phút chờ xin phép có thể là hàng chục đơn bị lỗi.
Yêu cầu bắt buộc và yêu cầu ưu tiên
Tách hai nhóm giúp bạn không loại oan ứng viên tốt và không nhận nhầm người thiếu nền tảng. Kỹ năng nên ghi theo nhóm, không kê một hàng dài tên công nghệ.
- Bắt buộc: viết được ít nhất một ngôn ngữ phía máy chủ ở mức tự làm trọn một tính năng từ cơ sở dữ liệu đến giao diện; nắm HTML, CSS và một ngôn ngữ kịch bản phía trình duyệt.
- Bắt buộc: thiết kế được bảng dữ liệu quan hệ, viết truy vấn có điều kiện, nối bảng, hiểu chỉ mục dùng để làm gì.
- Bắt buộc: dùng thành thạo một hệ quản lý phiên bản mã nguồn: tạo nhánh, gộp, xử lý xung đột.
- Bắt buộc: hiểu các lỗ hổng web phổ biến như chèn mã truy vấn, chèn kịch bản, giả mạo yêu cầu, và biết cách chặn ở mức cơ bản.
- Ưu tiên: từng vận hành một website có người dùng thật; biết đọc nhật ký máy chủ và cấu hình máy chủ web ở mức cơ bản.
- Ưu tiên: từng làm tích hợp với cổng thanh toán, đơn vị vận chuyển hoặc phần mềm kế toán qua giao diện lập trình (API).
- Ưu tiên: viết được kiểm thử tự động cho phần mình làm; đọc hiểu tài liệu kỹ thuật tiếng Anh.
Không ghi bằng cấp làm điều kiện bắt buộc nếu thật ra bạn chỉ cần người làm được việc. Cũng không thêm giới hạn tuổi, giới tính hay nơi sinh: Điều 8 Bộ luật Lao động 2019 cấm phân biệt đối xử trong lao động, và những điều kiện đó không liên quan gì tới khả năng viết mã.
KPI gợi ý cho lập trình viên web
Các chỉ số dưới đây là gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Chọn ba đến năm chỉ số, đừng dùng hết, và luôn đo cùng lúc tiến độ với chất lượng để tránh làm nhanh mà ẩu.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Tỷ lệ việc xong đúng hạn | Số thẻ việc xong trước hạn đã ước lượng chia cho tổng số thẻ đã nhận trong kỳ | Hằng tháng |
| Lỗi lọt lên môi trường thật | Số lỗi do người dùng hoặc bộ phận khác phát hiện sau khi phát hành, tính trên mỗi lần phát hành | Hằng tháng |
| Thời gian xử lý sự cố nghiêm trọng | Từ lúc nhận báo đến lúc hệ thống chạy lại, lấy trung bình các sự cố trong kỳ | Hằng quý |
| Tốc độ tải trang chính | Thời gian tải trang chủ và trang sản phẩm trên mạng di động, đo cùng một công cụ, cùng giờ | Hằng tháng |
| Tham gia xem mã | Số lượt xem mã có nhận xét thực chất cho đồng nghiệp | Hằng tháng |
| Mức hài lòng của bộ phận đặt việc | Phiếu chấm ba câu gửi trưởng phòng kinh doanh và marketing | Hằng quý |
Ví dụ tính: trong tháng nhận 24 thẻ việc, xong đúng hạn 19 thẻ, tỷ lệ là 79%. Nếu cùng tháng có 3 lỗi lọt lên môi trường thật trong 4 lần phát hành, người quản lý nên nhìn hai số này cạnh nhau rồi mới nhận xét, thay vì chỉ khen tiến độ.
Công ty nhỏ và công ty lớn viết JD khác nhau thế nào
Ở công ty dưới 50 người, thường chỉ có một hoặc hai lập trình viên web, nên JD phải chấp nhận tính kiêm nhiệm: vừa viết giao diện vừa viết phần máy chủ, vừa lo máy chủ, tên miền, sao lưu, đôi khi hỗ trợ cả máy tính văn phòng. Khi đó hãy ghi rõ tỷ trọng, ví dụ khoảng 70% phát triển tính năng, 20% vận hành và sự cố, 10% hỗ trợ nội bộ. Ghi tỷ trọng giúp hai bên có cùng kỳ vọng và là căn cứ khi phần hỗ trợ nội bộ phình ra quá mức.
Ở công ty lớn có phòng công nghệ vài chục người, vị trí được chia nhỏ: lập trình viên giao diện, lập trình viên phía máy chủ, kỹ sư vận hành hệ thống, người kiểm thử. JD lúc này hẹp hơn nhưng sâu hơn, chú trọng quy trình: xem mã bắt buộc, tiêu chuẩn viết mã, quy trình phát hành theo đợt, trực sự cố luân phiên. Ngoài ra cần phân cấp rõ: lập trình viên mới, lập trình viên chính, trưởng nhóm, mỗi cấp khác nhau ở mức tự quyết thiết kế kỹ thuật và số người phải hướng dẫn.
Một mẹo cho công ty nhỏ đang lớn dần: viết JD theo hệ thống chứ không theo công nghệ. Khi tuyển người thứ hai, bạn chỉ cần tách hệ thống ra, ví dụ người thứ nhất giữ website bán hàng, người thứ hai giữ trang quản trị đơn, thay vì viết lại toàn bộ.
Lỗi hay gặp khi viết JD lập trình viên web
"Phát triển và bảo trì website công ty." Câu này đúng với mọi lập trình viên trên đời. Viết rõ: "Phát triển tính năng mới cho website bán hàng và trang quản trị đơn theo kế hoạch quý; xử lý lỗi do bộ phận chăm sóc khách hàng chuyển sang trong vòng một ngày làm việc."
Kê mười lăm tên công nghệ. Người giỏi thấy danh sách dài sẽ đoán công ty chưa biết mình cần gì. Ghi nhóm kỹ năng và chỉ nêu tên công nghệ mà hệ thống hiện tại đang thật sự chạy.
"Chịu được áp lực cao." Câu này không đo được và thường che giấu việc thiếu người. Viết thẳng điều kiện: "Có lịch trực sự cố ngoài giờ một tuần mỗi tháng, có chế độ bù giờ."
Không có dòng nào về quyền hạn. Lập trình viên chịu trách nhiệm khi hệ thống sập nhưng không có quyền từ chối đưa mã chưa kiểm lên. Thêm ít nhất hai quyền ở mục trên.
Trộn yêu cầu tuyển với mô tả việc. JD nội bộ dùng để giao việc và đánh giá, tin tuyển dụng dùng để thu hút. Có thể dùng chung phần nhiệm vụ, nhưng phần KPI và quyền hạn nên giữ trong bản nội bộ.
Bản JD gọn có thể chép
Bản dưới viết cho công ty khoảng 30 đến 60 người, một hoặc hai lập trình viên web. Thay phần trong ngoặc theo thực tế.
- Chức danh: Lập trình viên web. Bộ phận: (Công nghệ / Vận hành). Báo cáo cho: (Trưởng nhóm kỹ thuật / Giám đốc vận hành).
- Mục đích: Bảo đảm (website bán hàng, trang quản trị đơn) chạy ổn định, đúng nghiệp vụ và được cải tiến theo kế hoạch quý.
- Nhiệm vụ hằng ngày: kiểm nhật ký lỗi đầu giờ; phát triển theo thẻ việc; tự kiểm trước khi gửi xem mã; cập nhật trạng thái việc trước 17 giờ.
- Nhiệm vụ hằng tuần: xem mã cho đồng nghiệp; phát hành theo lịch kèm ghi chú thay đổi; tham gia lên kế hoạch tuần.
- Nhiệm vụ hằng tháng: rà tốc độ trang, thử khôi phục bản sao lưu, cập nhật thành phần có bản vá bảo mật.
- Khi phát sinh: xử lý sự cố ngừng chạy, lỗi thanh toán; nộp báo cáo sự cố trong 48 giờ.
- Quyền hạn: từ chối phát hành mã chưa qua xem mã; đề xuất thời gian thực hiện; tạm tắt tính năng lỗi rồi báo ngay; đề xuất mua dịch vụ kỹ thuật.
- Yêu cầu bắt buộc: làm trọn một tính năng từ cơ sở dữ liệu đến giao diện; truy vấn dữ liệu quan hệ; quản lý phiên bản mã nguồn; chặn các lỗ hổng web cơ bản.
- Yêu cầu ưu tiên: từng vận hành website có người dùng thật; tích hợp thanh toán, vận chuyển; viết kiểm thử tự động.
- KPI gợi ý: tỷ lệ việc đúng hạn; lỗi lọt sau phát hành; thời gian xử lý sự cố; tốc độ tải trang chính.
Câu hỏi thường gặp
JD lập trình viên web có nên ghi cụ thể ngôn ngữ lập trình không?
Nên ghi ngôn ngữ mà hệ thống hiện tại đang chạy, vì người mới phải đọc và sửa được mã cũ. Nhưng chỉ ghi một hai cái chính, phần còn lại viết theo nhóm kỹ năng để không loại oan người học nhanh.
Lập trình viên full-stack khác gì lập trình viên web thông thường?
Full-stack là người làm được cả phần giao diện người dùng thấy lẫn phần máy chủ và cơ sở dữ liệu phía sau. Ở công ty nhỏ, lập trình viên web thường chính là full-stack, nên JD cần ghi rõ tỷ trọng từng phần để tránh kỳ vọng lệch.
Có nên đưa việc hỗ trợ máy tính văn phòng vào JD lập trình viên web không?
Chỉ nên đưa vào khi thật sự không có người khác làm, và ghi rõ tỷ trọng tối đa, ví dụ không quá một phần mười thời gian. Nếu phần này ngày càng nhiều, đó là dấu hiệu cần một vị trí hỗ trợ kỹ thuật riêng.
KPI số dòng mã viết ra có dùng được không?
Không nên dùng. Số dòng mã khuyến khích viết dài và lặp, trong khi mã tốt thường ngắn hơn. Đo theo việc hoàn thành đúng hạn, lỗi lọt sau phát hành và thời gian xử lý sự cố sát với giá trị thật hơn.
Thời gian thử việc của lập trình viên web tối đa bao lâu?
Theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019, công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên được thử việc không quá 60 ngày, và chỉ được thử việc một lần đối với một công việc.
Bao lâu thì nên cập nhật lại JD lập trình viên web?
Mỗi khi hệ thống thay đổi lớn, có thêm người cùng nhóm, hoặc ít nhất mỗi năm một lần lúc đánh giá cuối năm. Đọc lại bảng nhiệm vụ theo tần suất, việc nào không còn làm thì xoá, việc mới phát sinh thì thêm vào.