Kế toán thuế là người bảo đảm doanh nghiệp kê khai, nộp và quyết toán các loại thuế đúng số, đúng hạn, với hoá đơn và chứng từ đủ điều kiện để được khấu trừ, được tính vào chi phí. JD của vị trí này nên viết theo lịch kê khai, vì công việc chạy theo kỳ: tháng hoặc quý cho thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân khấu trừ, năm cho quyết toán.
Hạn nộp cụ thể của từng loại tờ khai thay đổi theo quy định quản lý thuế hiện hành, nên bản JD dưới đây không ghi ngày cố định mà ghi theo nguyên tắc "trước hạn luật định ít nhất hai ngày làm việc". Bạn điền mốc nội bộ của mình vào chỗ trống.
Vị trí này để làm gì và đứng ở đâu trong phòng kế toán
Mục đích. Giảm rủi ro bị truy thu, phạt chậm nộp và bị loại chi phí khi quyết toán. Kế toán thuế không chỉ điền tờ khai, mà gác cửa từ lúc hoá đơn đầu vào về tới công ty: hoá đơn nào hợp lệ, khoản chi nào đủ hồ sơ, khoản nào phải khấu trừ thuế trước khi trả tiền.
Báo cáo cho. Kế toán trưởng; ở công ty nhỏ là giám đốc. Tờ khai do người đại diện theo pháp luật hoặc người được uỷ quyền ký số, kế toán thuế chuẩn bị và trình.
Phối hợp nội bộ. Kế toán thanh toán (kiểm hoá đơn trước khi chi), kế toán tổng hợp (số liệu đã khoá), nhân sự (danh sách lao động, thu nhập để khấu trừ thuế thu nhập cá nhân), mua hàng và kinh doanh (hợp đồng, điều khoản giá đã gồm thuế hay chưa).
Phối hợp bên ngoài. Cơ quan thuế quản lý trực tiếp khi có thông báo, yêu cầu giải trình hoặc kiểm tra; nhà cung cấp khi phải điều chỉnh, thay thế hoá đơn sai; đại lý thuế nếu công ty thuê ngoài một phần.
Nhiệm vụ theo kỳ kê khai
Chia theo lịch giúp người mới nhận việc biết tuần nào bận, và giúp quản lý kiểm tra nhanh còn việc nào chưa xong.
| Kỳ | Việc phải làm | Đầu ra |
|---|---|---|
| Hằng ngày | Tra cứu hoá đơn điện tử đầu vào trên hệ thống của cơ quan thuế; kiểm tra trạng thái hoạt động của người bán; báo ngay hoá đơn sai tên, sai mã số thuế, sai thuế suất | Bảng hoá đơn cần người bán điều chỉnh |
| Hằng tuần | Rà các khoản chi lớn đã đủ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo điều kiện khấu trừ; nhắc chứng từ còn thiếu | Danh sách khoản chi có rủi ro bị loại |
| Tháng hoặc quý | Lập tờ khai thuế giá trị gia tăng, tờ khai khấu trừ thuế thu nhập cá nhân; đối chiếu doanh thu trên tờ khai với sổ sách; nộp tiền thuế | Tờ khai đã nộp, chứng từ nộp tiền, bảng đối chiếu |
| Quý | Tạm tính thuế thu nhập doanh nghiệp; rà số đã tạm nộp so với ước cả năm | Bảng tạm tính kèm giải thích |
| Năm | Quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân; lập bảng điều chỉnh giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế | Hồ sơ quyết toán, bảng chi phí không được trừ |
| Khi phát sinh | Kê khai thuế nhà thầu khi trả tiền cho tổ chức nước ngoài; xử lý hoá đơn điều chỉnh, thay thế; chuẩn bị hồ sơ khi có kiểm tra thuế | Hồ sơ từng vụ việc, nhật ký trao đổi với cơ quan thuế |
Nếu công ty kê khai theo quý, dòng "tháng hoặc quý" chỉ còn bốn lần mỗi năm, nhưng dòng hằng ngày không giảm. Rà hoá đơn đầu vào sớm vẫn rẻ hơn nhiều so với phát hiện hoá đơn sai lúc đã quyết toán.
Quyền hạn và ranh giới với kế toán tổng hợp
Quyền hạn cốt lõi cần ghi: được đề nghị dừng thanh toán khi hoá đơn đầu vào không hợp lệ hoặc người bán có dấu hiệu ngừng hoạt động; được yêu cầu bộ phận mua hàng, kinh doanh cung cấp hợp đồng, phụ lục trước khi kê khai; được yêu cầu nhân sự gửi số liệu thu nhập và cam kết của người lao động trước ngày chốt kỳ.
Kế toán thuế không có quyền tự quyết định cách hạch toán làm thay đổi lợi nhuận kế toán; nếu thấy cách hạch toán có rủi ro thuế, việc đúng là ghi đề xuất và trình kế toán trưởng. Kế toán thuế cũng không tự ký nộp tờ khai khi chưa được uỷ quyền.
Ranh giới với kế toán tổng hợp hay bị bỏ ngỏ. Cách viết rõ nhất: kế toán tổng hợp chịu trách nhiệm số liệu sổ sách đã khoá; kế toán thuế chịu trách nhiệm chuyển số liệu đó thành số thuế đúng, cộng phần điều chỉnh thuế. Khi số trên tờ khai lệch sổ, kế toán thuế lập bảng đối chiếu, kế toán tổng hợp xác nhận phần sổ sách. Một dòng như vậy trong JD tiết kiệm rất nhiều cuộc họp cuối năm.
Yêu cầu tuyển: bắt buộc và ưu tiên
Bảng hai cột giúp ứng viên tự đối chiếu, cũng giúp người phỏng vấn biết điểm nào không được nhân nhượng.
| Bắt buộc | Ưu tiên |
|---|---|
| Tốt nghiệp kế toán, kiểm toán, tài chính hoặc thuế từ cao đẳng trở lên | Có chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế theo quy định chuyên ngành hiện hành |
| Đã tự lập và nộp tờ khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân ít nhất một năm | Đã tự làm hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp năm |
| Biết tra cứu, đọc và kiểm tra hoá đơn điện tử; biết các trường hợp phải điều chỉnh, thay thế hoá đơn | Từng làm việc trực tiếp với đoàn kiểm tra, thanh tra thuế |
| Dùng thành thạo phần mềm kê khai và bảng tính để đối chiếu | Có kinh nghiệm thuế nhà thầu, giao dịch với bên nước ngoài |
| Cẩn thận, ghi nhật ký trao đổi, lưu hồ sơ theo kỳ | Đọc được tài liệu chuyên môn bằng tiếng Anh |
Không ghi "dưới 30 tuổi" hay "ưu tiên nữ" cho vị trí này; cả hai không liên quan tới việc kê khai đúng và đều là tiêu chí phân biệt. Chứng chỉ hành nghề đặt ở cột ưu tiên, trừ khi công ty là đơn vị cung cấp dịch vụ thuế, lúc đó điều kiện chứng chỉ theo quy định chuyên ngành hiện hành.
KPI gợi ý cho kế toán thuế
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Chú ý chọn chỉ số đếm được từ hồ sơ, không chấm cảm tính.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Tờ khai nộp trước hạn nội bộ | Số tờ khai nộp trước mốc nội bộ trên tổng số tờ khai trong kỳ | Tháng hoặc quý |
| Tiền chậm nộp phát sinh | Tổng tiền chậm nộp ghi trên thông báo của cơ quan thuế; mục tiêu bằng không | Quý |
| Hoá đơn đầu vào lỗi phát hiện muộn | Số hoá đơn sai phát hiện sau khi đã kê khai, phải khai bổ sung | Quý |
| Chi phí bị loại khi quyết toán hoặc kiểm tra | Giá trị chi phí bị loại do thiếu hồ sơ, chia theo nguyên nhân | Năm |
| Thời gian trả lời yêu cầu giải trình | Số ngày làm việc từ khi nhận thông báo tới khi gửi hồ sơ giải trình | Khi phát sinh |
Chỉ số "chi phí bị loại" cần đọc cùng nguyên nhân: nếu bộ phận mua hàng mua của người bán không xuất hoá đơn đúng, lỗi không nằm ở kế toán thuế. Ghi rõ nguyên nhân giúp KPI công bằng và chỉ ra chỗ cần sửa quy trình.
Công ty nhỏ, công ty lớn và những câu nên viết lại
Ở công ty 15 người, kế toán thuế thường là kế toán duy nhất, kiêm cả tổng hợp. Ở tập đoàn có nhiều pháp nhân, kế toán thuế có thể chỉ phụ trách một loại thuế cho nhiều đơn vị. Dù quy mô nào, các câu sau hay làm JD mơ hồ:
- "Thực hiện kê khai thuế" → "Lập, kiểm tra và trình ký tờ khai thuế giá trị gia tăng, khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo kỳ; nộp trước hạn luật định ít nhất hai ngày làm việc."
- "Theo dõi hoá đơn" → "Tra cứu hoá đơn đầu vào trong vòng hai ngày làm việc kể từ khi nhận; gửi yêu cầu điều chỉnh cho người bán khi sai thông tin."
- "Làm việc với cơ quan thuế" → "Chuẩn bị hồ sơ giải trình, ghi nhật ký trao đổi và báo cáo kết quả cho kế toán trưởng sau mỗi lần làm việc."
- "Am hiểu luật thuế" → "Cập nhật văn bản thuế mới mỗi tháng, gửi tóm tắt ảnh hưởng tới công ty cho kế toán trưởng."
- Bỏ hẳn câu "chịu được áp lực" và thay bằng thông tin mùa cao điểm: tháng quyết toán năm và các ngày cuối kỳ kê khai.
Ở công ty lớn, thêm vào JD phần phân công theo pháp nhân hoặc theo loại thuế, kèm người duyệt cuối cho mỗi loại tờ khai, để tránh hai người cùng nộp hoặc không ai nộp.
Bản JD kế toán thuế gọn để chép
Các dòng sắp theo thứ tự thường gặp trong một bản JD nội bộ; thay phần trong ngoặc.
- Chức danh: Kế toán thuế. Báo cáo cho: (kế toán trưởng hoặc giám đốc).
- Mục đích: kê khai, nộp và quyết toán thuế đúng số, đúng hạn; giữ hồ sơ đủ điều kiện khấu trừ và tính chi phí.
- Tra cứu, kiểm tra hoá đơn đầu vào hằng ngày; yêu cầu người bán điều chỉnh khi sai.
- Lập và trình ký tờ khai giá trị gia tăng, khấu trừ thu nhập cá nhân theo kỳ (tháng hoặc quý); nộp trước hạn luật định (…) ngày làm việc.
- Tạm tính thuế thu nhập doanh nghiệp mỗi quý; lập hồ sơ quyết toán năm cùng bảng chi phí không được trừ.
- Kê khai thuế nhà thầu, xử lý hoá đơn điều chỉnh, chuẩn bị hồ sơ kiểm tra khi phát sinh.
- Quyền: đề nghị dừng thanh toán hoá đơn không hợp lệ; yêu cầu hợp đồng, số liệu từ các bộ phận trước ngày chốt.
- Bắt buộc: chuyên ngành phù hợp, đã tự kê khai ít nhất một năm, đọc và kiểm tra được hoá đơn điện tử.
- Ưu tiên: đã tự làm quyết toán năm, chứng chỉ hành nghề thuế theo quy định chuyên ngành hiện hành.
- KPI gợi ý: tờ khai nộp trước hạn nội bộ, tiền chậm nộp, hoá đơn lỗi phát hiện muộn.
Câu hỏi thường gặp
Kế toán thuế và kế toán tổng hợp có nên là một người không?
Ở công ty nhỏ thường là một người và vẫn ổn nếu khối lượng vừa phải. Khi số hoá đơn đầu vào mỗi tháng lên vài trăm hoặc có nhiều loại thuế đặc thù, tách riêng giúp có người kiểm chéo, giảm sai sót lúc quyết toán.
Có bắt buộc kế toán thuế phải có chứng chỉ hành nghề không?
Kế toán thuế làm cho chính doanh nghiệp mình thì chứng chỉ thường là điểm ưu tiên. Người làm dịch vụ thủ tục thuế cho doanh nghiệp khác thì điều kiện theo quy định chuyên ngành hiện hành, bạn nên kiểm tra văn bản mới nhất trước khi ghi vào JD.
Vì sao JD không nên ghi ngày nộp tờ khai cố định?
Hạn nộp phụ thuộc kỳ kê khai của doanh nghiệp và có thể thay đổi theo quy định quản lý thuế. Ghi mốc nội bộ trước hạn luật định vài ngày làm việc vừa an toàn, vừa không phải sửa JD mỗi khi văn bản thay đổi.
Chỉ số tiền chậm nộp có công bằng với kế toán thuế không?
Công bằng khi kèm nguyên nhân. Nếu chậm nộp vì công ty thiếu tiền và giám đốc quyết định lùi, đó không phải lỗi của kế toán thuế. Ghi nguyên nhân bên cạnh số tiền để KPI phản ánh đúng phần việc của người làm.
Kế toán thuế có cần tham gia duyệt hợp đồng mua bán không?
Không cần duyệt mọi hợp đồng, nhưng nên được xem trước các hợp đồng có giao dịch với bên nước ngoài, hợp đồng nhiều mốc thanh toán hoặc điều khoản giá chưa rõ đã gồm thuế. Ghi danh sách loại hợp đồng này vào JD để bộ phận kinh doanh biết gửi gì.
Tuyển kế toán thuế mới ra trường được không?
Được nếu có người kèm và có quy trình rà soát chéo trong năm đầu. Khi đó nên chuyển phần quyết toán năm và làm việc với cơ quan thuế sang cột việc được giao dần, ghi rõ mốc thời gian nhận đủ việc trong JD.