DamNhiem.comĐảm Nhiệm
Cách viết JD và đặt KPI theo vị trí

JD và hợp đồng lao động: mô tả công việc nằm ở đâu và ràng buộc tới mức nào

Mối liên hệ giữa bản mô tả công việc và hợp đồng lao động theo Bộ luật Lao động 2019: ba cách gắn JD vào hợp đồng, câu việc khác, đánh giá và khi JD đổi.

Two Vietnamese people seen from behind shaking hands across a wide desk with a closed folder and a pen between them, meeting room, over the shoulder shot, soft daylight

Hợp đồng lao động bắt buộc phải ghi "công việc và địa điểm làm việc" (điểm c khoản 1 Điều 21 Bộ luật Lao động 2019), còn JD là văn bản mô tả chi tiết công việc đó; khi JD được ghi thẳng vào hợp đồng hoặc đính kèm làm phụ lục, phạm vi công việc trong JD trở thành phần đã thoả thuận giữa hai bên. Khi JD chỉ là tài liệu nội bộ không dẫn chiếu, nó vẫn có giá trị trong quản lý hằng ngày nhưng mối liên hệ với hợp đồng yếu hơn.

Phần dưới đi qua những gì luật yêu cầu về nội dung công việc trong hợp đồng, ba cách gắn JD với hợp đồng kèm ưu nhược điểm, cách viết câu "các công việc khác" sao cho không mở rộng vô hạn, mối liên hệ giữa JD và quy chế đánh giá hoàn thành công việc, và điều gì xảy ra khi JD thay đổi sau khi đã ký. Bài nêu nguyên tắc; tình huống cụ thể có tranh chấp nên hỏi người am hiểu pháp luật lao động.

Luật yêu cầu gì về "công việc" trong hợp đồng

Khoản 1 Điều 21 Bộ luật Lao động 2019 liệt kê các nội dung chủ yếu của hợp đồng lao động, trong đó điểm c là công việc và địa điểm làm việc. Luật không quy định công việc phải mô tả dài bao nhiêu, nên trên thực tế có hợp đồng chỉ ghi một chữ như "kế toán", có hợp đồng ghi cả trang. Cả hai đều có công việc, nhưng mức rõ ràng khác hẳn nhau.

Điều 28 quy định công việc theo hợp đồng lao động phải do người lao động đã giao kết hợp đồng thực hiện, và địa điểm làm việc thực hiện theo hợp đồng, trừ khi hai bên có thoả thuận khác. Hai quy định này cho thấy: những gì ghi trong hợp đồng về công việc và địa điểm là phạm vi hai bên đã đồng ý. Ghi càng mơ hồ, càng dễ hiểu khác nhau khi có việc phát sinh.

Trước khi ký, Điều 16 đặt nghĩa vụ cho người sử dụng lao động phải cung cấp thông tin trung thực cho người lao động về công việc, địa điểm làm việc, điều kiện làm việc, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi cùng các vấn đề khác liên quan trực tiếp tới việc giao kết hợp đồng mà người lao động yêu cầu. Bản JD đầy đủ đưa cho ứng viên trước khi ký là cách tự nhiên để làm tròn nghĩa vụ này về phần công việc.

Nếu có thử việc, khoản 2 Điều 24 quy định nội dung chủ yếu của hợp đồng thử việc gồm thời gian thử việc và một số nội dung ở khoản 1 Điều 21, trong đó có công việc và địa điểm làm việc. Nghĩa là ngay từ giai đoạn thử việc, công việc đã phải được xác định.

Ba cách gắn JD với hợp đồng lao động

Mỗi cách có chỗ mạnh, chỗ yếu. Doanh nghiệp nhỏ thường dùng cách thứ hai vì cân bằng giữa rõ ràng và linh hoạt.

CáchLàm thế nàoƯu điểmHạn chế
Ghi thẳng vào hợp đồngĐiều khoản công việc trong hợp đồng chép các nhóm việc chính của JDRõ ràng nhất, không cần văn bản kèmMỗi lần đổi JD là phải sửa hợp đồng; hợp đồng dài
Đính kèm làm phụ lụcHợp đồng ghi chức danh và "theo bản mô tả công việc tại phụ lục số …", JD ký kèmRõ ràng, tách được phần chi tiếtĐổi JD vẫn phải ký phụ lục mới
Dẫn chiếu văn bản nội bộHợp đồng ghi chức danh và "theo bản mô tả công việc hiện hành của công ty"Linh hoạt khi cập nhật chi tiếtNgười lao động dễ cho rằng mình không biết bản nào; cần chữ ký đã đọc từng phiên bản

Dù chọn cách nào, phần công việc trong hợp đồng ít nhất nên có chức danh, mô tả một hai câu về phạm vi chính và nơi làm việc. Hợp đồng chỉ ghi chức danh trơn và không dẫn chiếu gì là cách yếu nhất.

Với cách thứ ba, hãy lưu bằng chứng người lao động đã nhận và đọc từng phiên bản JD. Không có bằng chứng này, chữ "hiện hành" không giúp được gì khi hai bên hiểu khác nhau.

Câu "các công việc khác theo phân công": viết sao cho đúng

Gần như hợp đồng và JD nào cũng có câu này, và đây là câu dễ gây tranh cãi nhất. Viết trống trơn thì về lý thuyết mọi việc đều có thể giao, trong khi Điều 28 nói công việc thực hiện theo hợp đồng. Bộ luật cũng có riêng Điều 29 về chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng: chỉ được tạm thời, khi gặp khó khăn đột xuất hoặc do nhu cầu sản xuất kinh doanh, không quá 60 ngày làm việc cộng dồn trong một năm nếu không có đồng ý bằng văn bản, báo trước ít nhất 03 ngày làm việc, và các trường hợp do nhu cầu sản xuất kinh doanh phải được quy định cụ thể trong nội quy lao động.

Từ đó, câu "việc khác" trong JD nên được hiểu và viết là việc phát sinh trong phạm vi chuyên môn của vị trí, không phải cánh cửa để giao một công việc khác hẳn. Cách viết gợi ý: "thực hiện các việc phát sinh liên quan tới chuyên môn của vị trí do quản lý trực tiếp giao, chiếm không quá khoảng một phần mười thời gian làm việc". Nếu công ty thật sự cần điều người sang làm việc khác, đó là trường hợp của Điều 29, cần làm theo thủ tục của điều đó.

Một ví dụ giúp phân biệt: nhân viên kế toán được nhờ tổng hợp số liệu bán hàng cho buổi họp là việc phát sinh trong chuyên môn. Nhân viên kế toán được điều xuống kho đóng gói hàng hai tuần mùa cao điểm là chuyển sang công việc khác, thuộc Điều 29.

JD, quy chế đánh giá và việc chấm dứt hợp đồng

Căn cứ là quy chế, không phải chỉ riêng JD. Điểm a khoản 1 Điều 36 cho phép người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng khi người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng, được xác định theo tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành công việc trong quy chế của người sử dụng lao động.

Quy chế phải ban hành đúng cách. Cũng điểm a nói rõ quy chế do người sử dụng lao động ban hành nhưng phải tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở, đối với nơi có tổ chức này.

JD là cầu nối giữa hợp đồng và quy chế. Hợp đồng nói công việc gì, JD nói công việc đó gồm những nhiệm vụ nào và đo bằng chỉ số nào, quy chế nói chỉ số tới mức nào thì coi là không hoàn thành. Ba văn bản phải khớp nhau; lệch một văn bản là chuỗi căn cứ bị đứt.

Có thời hạn báo trước. Khoản 2 Điều 36 quy định khi chấm dứt theo điểm a, người sử dụng lao động phải báo trước ít nhất 45 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn, ít nhất 30 ngày với hợp đồng từ 12 đến 36 tháng, ít nhất 03 ngày làm việc với hợp đồng dưới 12 tháng.

Đánh giá theo phiên bản đúng. Kỳ đánh giá phải dùng JD và chỉ số đang có hiệu lực trong kỳ đó, đã được người lao động biết. Đây là lý do việc ghi phiên bản và chữ ký đã đọc không phải thủ tục thừa.

Khi JD thay đổi sau khi đã ký hợp đồng

Phân biệt hai trường hợp. Nếu thay đổi chỉ là chi tiết cách làm trong phạm vi công việc đã thoả thuận, ví dụ đổi công cụ, thêm một bước kiểm tra, công ty cập nhật JD, thông báo và lấy chữ ký đã đọc. Nếu thay đổi chạm vào chính công việc hoặc địa điểm đã ghi trong hợp đồng, hoặc JD đang là phụ lục hợp đồng, thì áp dụng Điều 33: bên có yêu cầu sửa đổi phải báo cho bên kia biết trước ít nhất 03 ngày làm việc về nội dung cần sửa; hai bên thoả thuận được thì ký phụ lục hoặc hợp đồng mới; không thoả thuận được thì tiếp tục thực hiện hợp đồng đã giao kết.

Câu cuối của Điều 33 là điểm hay bị bỏ qua. Công ty không thể đơn phương sửa phụ lục JD rồi buộc người lao động làm theo. Trong tình huống đó, cách làm đúng là trao đổi để đạt thoả thuận, hoặc giữ nguyên công việc cũ.

Với doanh nghiệp nhỏ, một cách giảm vướng là ngay từ đầu tách JD thành hai lớp: lớp phạm vi (mục đích vị trí và các nhóm việc chính) đưa vào hợp đồng hoặc phụ lục; lớp chi tiết (thao tác, chỉ số, công cụ) để ở văn bản nội bộ có phiên bản. Lớp phạm vi ít khi đổi, lớp chi tiết đổi thường xuyên mà không phải sửa hợp đồng mỗi lần.

Danh sách kiểm trước khi ký hợp đồng có kèm JD

Rà nhanh tám điểm này trước khi đưa người lao động ký.

  • Chức danh trong hợp đồng khớp chức danh trong JD
  • Địa điểm làm việc trong hợp đồng khớp phần điều kiện làm việc trong JD, kể cả tỷ lệ thời gian ở nơi khác nếu có
  • Hợp đồng nói rõ JD là phụ lục hay văn bản dẫn chiếu, ghi số phiên bản
  • Câu "việc khác" trong JD có giới hạn chuyên môn và tỷ lệ thời gian
  • Chỉ số trong JD dùng cùng cách đo với quy chế đánh giá hiện hành
  • Nếu có thử việc, công việc và địa điểm trong hợp đồng thử việc khớp với JD
  • Người lao động đã nhận JD trước khi ký, đủ thời gian đọc và hỏi lại
  • Có dòng ký "đã đọc và hiểu" trên JD, một bản giao người lao động giữ

Tám điểm này mất khoảng mười phút. So với thời gian xử lý một tranh cãi về phạm vi công việc sau này, đây là khoản đầu tư rẻ nhất trong cả quy trình nhận người.

Câu hỏi thường gặp

JD có giá trị pháp lý không?

JD là văn bản nội bộ, nhưng khi được ghi vào hợp đồng hoặc ký kèm làm phụ lục, phạm vi công việc trong JD trở thành nội dung hai bên đã thoả thuận. Khi chỉ là tài liệu nội bộ không dẫn chiếu, JD vẫn dùng trong quản lý nhưng mối liên hệ với hợp đồng yếu hơn.

Có bắt buộc đính kèm JD vào hợp đồng lao động không?

Luật yêu cầu hợp đồng có nội dung công việc và địa điểm làm việc theo điểm c khoản 1 Điều 21, không bắt buộc phải có bản JD riêng. Tuy vậy đính kèm hoặc dẫn chiếu JD giúp phần công việc rõ ràng, giảm tranh cãi khi giao việc và đánh giá.

Công ty có được tự sửa JD đã ký kèm hợp đồng không?

Nếu JD là phụ lục hợp đồng, sửa nội dung phải theo Điều 33: báo trước ít nhất 03 ngày làm việc, hai bên thoả thuận rồi ký phụ lục mới. Không thoả thuận được thì tiếp tục thực hiện hợp đồng đã giao kết.

Câu "và các công việc khác theo phân công" có giới hạn không?

Nên hiểu là việc phát sinh trong chuyên môn của vị trí. Chuyển người lao động sang công việc khác so với hợp đồng thuộc Điều 29, chỉ được tạm thời, có giới hạn 60 ngày làm việc cộng dồn trong năm nếu không có đồng ý bằng văn bản và phải báo trước.

Có thể dùng JD để đánh giá không hoàn thành công việc không?

JD cung cấp nhiệm vụ và chỉ số, nhưng theo điểm a khoản 1 Điều 36, căn cứ là tiêu chí trong quy chế đánh giá của người sử dụng lao động. JD, quy chế và hợp đồng cần khớp nhau thì việc đánh giá mới có căn cứ vững.

Nên đưa JD cho ứng viên khi nào?

Nên đưa trước khi ký hợp đồng, đủ thời gian để ứng viên đọc và hỏi lại. Điều 16 yêu cầu người sử dụng lao động cung cấp thông tin trung thực về công việc, địa điểm, điều kiện làm việc, nên JD đầy đủ là cách làm tròn nghĩa vụ này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138