Tài xế công ty lái xe đưa đón lãnh đạo, khách và nhân viên đi công tác an toàn, đúng giờ, đồng thời giữ xe luôn sạch, đủ giấy tờ, đúng lịch bảo dưỡng và ghi sổ hành trình minh bạch. JD vị trí này cần ghi rõ ai được phân lịch xe, việc kiểm xe đầu ngày, quy tắc giữ bí mật, cách tính giờ làm, và đánh giá bằng an toàn, đúng giờ, chi phí xe chứ không bằng cảm tính.
Nhiều công ty tuyển tài xế bằng một dòng "lái xe cho giám đốc, có bằng lái". Thiếu phần quy tắc và giờ làm, tài xế bị gọi lúc nào cũng phải đi, còn công ty thì không kiểm được chi phí nhiên liệu. Khung JD dưới đây viết cho tài xế xe con 7 chỗ của một công ty khoảng 150 người, có một xe cho ban giám đốc và dùng chung cho công tác.
Kiểm xe đầu ngày: danh mục mẫu
Đây là việc đầu tiên mỗi ngày và nên nằm ngay trong JD, kèm thời gian dự kiến khoảng 10 phút. Nếu phát hiện lỗi ảnh hưởng an toàn, tài xế được quyền không cho xe chạy và báo người phụ trách xe.
- Đi một vòng quanh xe: lốp, vết va quệt mới, đèn, gương. Lốp non hoặc mòn quá vạch báo thì báo ngay.
- Mở nắp máy kiểm mức dầu máy, nước làm mát, nước rửa kính; nhìn dưới gầm xem có vết rỉ dầu.
- Nổ máy, kiểm đèn báo trên bảng đồng hồ, phanh, còi, gạt mưa, điều hoà.
- Kiểm giấy tờ xe trong hộp đựng: đăng ký, đăng kiểm còn hạn, bảo hiểm còn hạn; bình chữa cháy và bộ sơ cứu nếu công ty trang bị.
- Ghi số ki lô mét đầu ngày vào sổ hành trình, ghi mức nhiên liệu.
- Dọn nội thất: nước uống, khăn giấy, bỏ rác chuyến hôm trước; kiểm đồ khách để quên và nộp lại cho hành chính.
Danh mục này nên in ra, dán trong hộp xe và có ô đánh dấu từng ngày. Sau một tháng, người quản lý xe chỉ cần xem tờ kiểm là biết xe được chăm thế nào.
Nhiệm vụ theo tần suất
Ngoài lái xe, phần việc dưới đây mới quyết định xe công ty bền và chi phí rõ ràng.
- Hằng ngày: nhận lịch xe từ người phân lịch (hành chính hoặc trợ lý giám đốc) trước 17 giờ hôm trước; có mặt ở điểm đón trước giờ hẹn 10 phút; ghi sổ hành trình từng chuyến gồm giờ đi, giờ về, điểm đến, người sử dụng, số ki lô mét.
- Mỗi lần đổ nhiên liệu: lấy hoá đơn, ghi số ki lô mét lúc đổ, nộp hoá đơn trong ngày hoặc đầu ngày hôm sau.
- Hằng tuần: rửa xe, vệ sinh nội thất kỹ; báo các hư hỏng nhỏ để xếp lịch sửa.
- Hằng tháng: tổng hợp số ki lô mét, nhiên liệu, phí cầu đường, phí gửi xe; tính mức tiêu hao nhiên liệu trên 100 ki lô mét để so với định mức.
- Theo lịch: đưa xe đi bảo dưỡng định kỳ theo số ki lô mét; báo trước hạn đăng kiểm, bảo hiểm ít nhất 30 ngày.
- Khi phát sinh: va chạm, hỏng xe giữa đường: bảo đảm an toàn người trên xe trước, báo người phụ trách, giữ hiện trường và giấy tờ theo hướng dẫn; khách cần đi gấp: điều phối thêm xe dịch vụ nếu được duyệt.
Ghi người phân lịch là ai trong JD là chi tiết nhỏ nhưng quan trọng. Khi ba trưởng phòng cùng gọi thẳng cho tài xế, người lái sẽ phải tự chọn ai được ưu tiên, và chọn kiểu gì cũng có người phật lòng.
Quyền hạn và quy tắc ứng xử
Quyền từ chối chạy khi không an toàn. Được từ chối cho xe chạy khi xe có lỗi an toàn, khi thời tiết hoặc đường cấm nguy hiểm, hoặc khi chính mình không đủ sức khoẻ để lái. Quyền này phải được ghi rõ để tài xế không bị ép chạy.
Quyền đề nghị sửa chữa. Được đề nghị sửa chữa, thay thế phụ tùng kèm báo giá của gara; chi trên mức nhỏ (ví dụ 2 triệu đồng) phải có người phụ trách xe duyệt.
Không được. Không dùng xe việc riêng ngoài lịch được duyệt, không chở người ngoài công ty khi chưa được phép, không cho người khác lái xe công ty, không uống rượu bia trong ngày làm việc và trong khoảng thời gian công ty quy định trước giờ lái.
Giữ bí mật. Mọi cuộc trò chuyện, cuộc điện thoại trên xe, lịch gặp đối tác của lãnh đạo đều là thông tin nội bộ. Nên ghi điều khoản bảo mật vào JD và hợp đồng, vì tài xế nghe được nhiều điều hơn hầu hết nhân viên văn phòng.
Thái độ phục vụ. Chào hỏi, giúp mang hành lý, giữ xe yên tĩnh khi lãnh đạo làm việc, hỏi trước khi bật nhạc hay đổi nhiệt độ. Ghi bằng hành vi cụ thể thay vì "thái độ tốt".
Giờ làm việc: phần hay bị bỏ trống nhất
Tài xế công ty thường phải đón sớm, chờ lâu và về muộn. Nếu JD chỉ ghi "làm theo giờ hành chính và theo yêu cầu công việc", tranh cãi sẽ đến sau vài tháng. Nên ghi rõ: khung giờ làm việc bình thường, cách tính thời gian chờ (tính vào giờ làm hay không), cách ghi nhận giờ làm thêm, và ngày nghỉ hằng tuần.
Bộ luật Lao động 2019 quy định việc làm thêm giờ phải được sự đồng ý của người lao động (Điều 107), và người làm việc từ 6 giờ trở lên trong một ngày được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục (Điều 109). Với chuyến đi tỉnh dài ngày, nên lên lịch có tài xế thay hoặc điểm nghỉ, đồng thời tuân thủ quy định về thời gian lái xe liên tục theo pháp luật giao thông đường bộ hiện hành.
Một cách làm gọn ở công ty vừa và nhỏ: sổ hành trình chính là bảng chấm giờ. Mỗi chuyến có giờ đi, giờ về, người sử dụng ký xác nhận. Cuối tháng, hành chính đối chiếu sổ với lịch xe là ra số giờ làm thêm, không phải dựa vào trí nhớ của ai.
Yêu cầu tuyển và tiêu chí đánh giá
Yêu cầu không ghi giới tính, tuổi, ngoại hình, quê quán. Tiêu chí đánh giá là gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp.
| Loại | Nội dung | Cách kiểm hoặc đo |
|---|---|---|
| Bắt buộc | Có giấy phép lái xe hạng phù hợp loại xe theo quy định hiện hành, còn hạn | Xem bản gốc khi tuyển, chụp lưu hồ sơ |
| Bắt buộc | Có kinh nghiệm lái xe thực tế ở nội đô và đường dài; thông thạo địa bàn thường đi | Lái thử 30 phút có người đánh giá |
| Bắt buộc | Đủ sức khoẻ để lái xe theo quy định hiện hành | Giấy khám sức khoẻ theo quy định |
| Ưu tiên | Biết kiểm tra và xử lý hư hỏng nhỏ; từng lái xe đưa đón lãnh đạo hoặc khách | Hỏi tình huống |
| Tiêu chí | An toàn: số va chạm, số vi phạm giao thông bị ghi nhận | Đếm theo tháng, mục tiêu bằng 0 |
| Tiêu chí | Đúng giờ: số chuyến có mặt ở điểm đón trước giờ hẹn chia tổng chuyến | Đếm theo tháng |
| Tiêu chí | Mức tiêu hao nhiên liệu so với định mức của xe | Tính theo tháng từ sổ hành trình |
| Tiêu chí | Sổ hành trình, hoá đơn nộp đủ và đúng hạn | Hành chính kiểm cuối tháng |
Ví dụ tính mức tiêu hao: tháng chạy 2.400 ki lô mét, đổ tổng 220 lít, mức tiêu hao là khoảng 9,2 lít trên 100 ki lô mét. Nếu định mức xe là 8 lít và tuyến không đổi, cần xem lại lốp, lọc gió, thói quen để máy nổ khi chờ, trước khi nghĩ đến chuyện khác.
Lỗi hay gặp khi viết JD tài xế
"Lái xe theo sự phân công của cấp trên." Cấp trên nào? Viết: "Nhận lịch xe từ (người phân lịch) trước 17 giờ hôm trước; lịch phát sinh trong ngày phải qua người này."
Đặt yêu cầu ngoại hình hoặc giới tính. "Nam, cao trên 1m70, ngoại hình sáng" không liên quan đến lái xe an toàn và là phân biệt đối xử. Thay bằng "tác phong gọn gàng khi làm việc, trang phục theo quy định công ty".
Bỏ trống giờ làm. Đã nói ở trên: thiếu phần này là nguồn tranh chấp dễ đoán nhất của vị trí tài xế.
Không giao việc quản lý xe. Nếu không ghi tài xế chịu trách nhiệm báo hạn đăng kiểm, bảo hiểm, xe có thể bị phạt khi đang chở lãnh đạo đi gặp đối tác.
Đánh giá bằng "lãnh đạo hài lòng". Một câu cảm tính như vậy khiến tài xế chỉ chạy theo ý một người. Đánh giá bằng số va chạm, tỷ lệ đúng giờ, mức tiêu hao và sổ sách đầy đủ, rồi mới tham khảo nhận xét của người sử dụng xe.
Không ghi quy trình khi va chạm. Lúc sự cố xảy ra không ai kịp hỏi. JD nên có ba dòng: bảo đảm an toàn người, báo người phụ trách xe và bảo hiểm, chụp ảnh hiện trường, không tự thoả thuận bồi thường khi chưa có ý kiến công ty.
Bản JD gọn có thể chép
Bản rút gọn để dán vào hồ sơ vị trí. Thay phần trong ngoặc theo công ty bạn.
- Chức danh: Tài xế công ty (xe con, số chỗ).
- Báo cáo cho: (Trưởng hành chính). Nhận lịch xe từ: (người phân lịch).
- Mục đích: Đưa đón an toàn, đúng giờ; giữ xe sạch, đủ giấy tờ, đúng lịch bảo dưỡng; chi phí xe minh bạch.
- Nhiệm vụ: kiểm xe đầu ngày theo danh mục; có mặt trước giờ hẹn 10 phút; ghi sổ hành trình từng chuyến; nộp hoá đơn nhiên liệu trong ngày; rửa xe hằng tuần; tổng hợp chi phí và tiêu hao hằng tháng; báo hạn đăng kiểm, bảo hiểm trước 30 ngày.
- Quyền hạn: từ chối chạy khi không an toàn; đề nghị sửa chữa, chi nhỏ đến (mức) không cần duyệt trước.
- Quy tắc: không dùng xe việc riêng, không cho người khác lái, không uống rượu bia trong ngày làm việc, giữ bí mật mọi thông tin nghe được trên xe.
- Giờ làm: (khung giờ); thời gian chờ tính (cách tính); làm thêm giờ ghi nhận qua sổ hành trình có chữ ký người sử dụng.
- Yêu cầu bắt buộc: giấy phép lái xe hạng phù hợp theo quy định hiện hành; đủ sức khoẻ; thông thạo địa bàn.
Câu hỏi thường gặp
Tài xế công ty có phải làm thêm việc khác ngoài lái xe không?
Tuỳ công ty, nhưng nếu có thì phải ghi rõ trong JD, ví dụ đi gửi nhận công văn, mua đồ văn phòng phẩm khi xe rảnh. Không ghi mà giao thêm sẽ khiến tài xế thấy bị lạm dụng, và dễ phát sinh tranh cãi khi đánh giá.
Thời gian chờ lãnh đạo họp có tính là giờ làm của tài xế không?
Thường được tính là giờ làm vì tài xế phải có mặt và sẵn sàng chạy, không tự do sử dụng thời gian. Cách tính cụ thể nên thoả thuận rõ trong hợp đồng và JD, ghi nhận qua sổ hành trình có chữ ký xác nhận.
Làm sao kiểm soát chi phí nhiên liệu xe công ty?
Ghi số ki lô mét mỗi lần đổ, nộp hoá đơn ngay, cuối tháng tính mức tiêu hao trên 100 ki lô mét và so với định mức của xe. Lệch nhiều trong khi tuyến đường không đổi thì kiểm tra kỹ thuật xe trước, rồi mới xem đến thói quen sử dụng.
Có được ghi yêu cầu độ tuổi khi tuyển tài xế không?
Không nên ghi độ tuổi trong JD. Điều cần kiểm là giấy phép lái xe hạng phù hợp còn hạn, sức khoẻ đủ để lái theo quy định hiện hành và kỹ năng lái thực tế qua bài lái thử. Những điều này đã đủ để chọn người an toàn.
Tài xế có được từ chối chở khi xe đang có lỗi không?
Nên được, và quyền này cần ghi thẳng trong JD. Khi phát hiện lỗi ảnh hưởng an toàn như phanh, lốp, đèn, tài xế báo người phụ trách xe và đề nghị phương án thay thế, thay vì cố chạy cho kịp lịch.