Phó giám đốc phụ trách là người giúp giám đốc điều hành trọn một mảng (khối kỹ thuật, kinh doanh, nội chính…) theo văn bản phân công, chịu trách nhiệm trước giám đốc về kết quả của mảng đó, và điều hành thay giám đốc khi được uỷ quyền. JD phó giám đốc khác JD giám đốc khối ở chỗ phải nói rõ hai điều: mảng nào phó giám đốc quyết thay hẳn giám đốc, và khi giám đốc vắng mặt thì phó giám đốc được làm gì.
Bản mẫu dưới đây dựng cho một doanh nghiệp sản xuất khoảng 150 người, có giám đốc và hai phó giám đốc: một phụ trách kỹ thuật, sản xuất; một phụ trách kinh doanh, tài chính. Bạn có thể dùng khung này cho phó giám đốc ở doanh nghiệp dịch vụ, phòng khám hay trường tư, thay phần mảng phụ trách. Điều kiện bổ nhiệm theo luật chuyên ngành (nếu có) áp dụng theo quy định hiện hành.
Ba kiểu phân công thường gặp và JD khác nhau thế nào
Chức danh "phó giám đốc" được dùng cho những vai trò rất khác nhau. Xác định đúng kiểu trước khi viết, vì quyền hạn và KPI phụ thuộc vào đó.
| Kiểu | Phó giám đốc làm gì | JD phải nhấn vào |
|---|---|---|
| Phụ trách khối | Điều hành trọn một khối gồm vài phòng, như kỹ thuật và sản xuất | Các phòng thuộc khối, hạn mức duyệt, KPI của khối |
| Phụ trách chuyên đề | Không quản lý phòng cố định, phụ trách một chương trình như mở rộng thị trường, chuyển đổi số | Mục tiêu chương trình, quyền điều động người, thời hạn |
| Phó thường trực | Điều hành công việc chung khi giám đốc đi vắng, giúp giám đốc điều phối các khối | Phạm vi uỷ quyền, những việc giám đốc giữ lại |
| Chức danh danh nghĩa | Người có thâm niên được bổ nhiệm nhưng vẫn làm việc của trưởng phòng | Nên ghi đúng việc thật, tránh hiểu nhầm về quyền |
Kiểu cuối khá phổ biến ở doanh nghiệp gia đình và doanh nghiệp lâu năm. Không sai khi dùng chức danh để ghi nhận đóng góp, nhưng JD phải phản ánh việc thật. Nếu ghi phó giám đốc "phụ trách toàn bộ hoạt động kinh doanh" trong khi mọi quyết định giá vẫn do giám đốc trực tiếp ký, các trưởng phòng sẽ không biết trình ai, và đối tác bên ngoài có thể hiểu sai về thẩm quyền của người đó.
Doanh nghiệp mẫu dùng kiểu thứ nhất: mỗi phó giám đốc phụ trách một khối. Phần còn lại của bài lấy ví dụ phó giám đốc phụ trách kỹ thuật và sản xuất.
Mục đích, báo cáo và ranh giới với giám đốc
Mục đích. Điều hành khối kỹ thuật và sản xuất đạt kế hoạch sản lượng, chất lượng, an toàn và chi phí năm; giúp giám đốc có thời gian cho thị trường, tài chính và đối ngoại.
Báo cáo cho. Giám đốc. Hai phó giám đốc ngang cấp, không báo cáo cho nhau; khi việc liên quan cả hai khối mà không thống nhất được, đưa lên giám đốc trong vòng 2 ngày làm việc.
Quản lý. Quản đốc xưởng, trưởng phòng kỹ thuật, trưởng phòng kế hoạch vật tư, trưởng bộ phận an toàn; tổng khoảng 110 người.
Ranh giới. Giám đốc giữ lại: chiến lược và kế hoạch năm, đầu tư trên hạn mức, bổ nhiệm trưởng phòng, ký hợp đồng lớn, quan hệ với chủ sở hữu. Phó giám đốc quyết thay hẳn giám đốc: kế hoạch sản xuất tháng, định mức kỹ thuật, điều động người trong khối, xử lý sự cố kỹ thuật.
Văn bản phân công. JD nên dẫn chiếu quyết định phân công nhiệm vụ của giám đốc. Khi giám đốc thay đổi phân công, cập nhật cả quyết định và JD cùng lúc.
Thông tin hai chiều. Phó giám đốc phải báo cáo giám đốc mọi việc trong khối có thể ảnh hưởng đến khách hàng lớn hoặc tài chính công ty, kể cả khi việc đó nằm trong quyền tự quyết.
Nhiệm vụ theo tần suất
Cho phó giám đốc phụ trách kỹ thuật, sản xuất ở doanh nghiệp 150 người:
- Hằng ngày: nắm sản lượng, sự cố và lỗi chất lượng của ngày trước qua báo cáo ngắn của quản đốc; đi xưởng ít nhất một vòng; xử lý các vướng mắc vượt quyền trưởng phòng.
- Hằng tuần: họp khối 60 phút; họp ban giám đốc với giám đốc và phó giám đốc kinh doanh để thống nhất đơn hàng, ưu tiên; ký duyệt các đề xuất trong hạn mức.
- Hằng tháng: báo cáo giám đốc về sản lượng, chất lượng, chi phí sản xuất, an toàn; chốt kế hoạch sản xuất tháng sau; rà định mức vật tư nơi có chênh lệch lớn.
- Hằng quý: đánh giá các trưởng phòng trong khối; kiểm tra công tác an toàn vệ sinh lao động theo quy định hiện hành; rà kế hoạch bảo dưỡng thiết bị.
- Hằng năm: đề xuất kế hoạch sản xuất, đầu tư thiết bị, định biên của khối để giám đốc tổng hợp; xây kế hoạch đào tạo tay nghề.
- Khi giám đốc vắng mặt và được uỷ quyền: điều hành công việc chung theo phạm vi uỷ quyền, ký các văn bản trong phạm vi đó, báo cáo lại giám đốc bằng văn bản khi giám đốc trở lại.
Dòng cuối là chỗ JD phó giám đốc khác mọi JD khác. Không nên viết chung "thay mặt giám đốc giải quyết công việc khi giám đốc đi vắng"; nên dẫn chiếu giấy uỷ quyền với phạm vi và thời hạn cụ thể, xem mục dưới.
Quyền hạn thường xuyên và quyền khi được uỷ quyền
Tách hai cột để cả phó giám đốc lẫn các trưởng phòng hiểu, khi giám đốc vắng thì quyền của phó giám đốc mở rộng đến đâu. Hạn mức là ví dụ.
| Nội dung | Thường xuyên (khối mình) | Khi được uỷ quyền điều hành chung |
|---|---|---|
| Duyệt chi | Đến 200 triệu mỗi khoản trong ngân sách khối | Đến 500 triệu mỗi khoản trong ngân sách công ty |
| Ký hợp đồng | Hợp đồng mua vật tư, sửa chữa trong kế hoạch khi có uỷ quyền | Các hợp đồng ghi trong giấy uỷ quyền, không quá giá trị nêu trong đó |
| Nhân sự | Điều động trong khối, đề xuất bổ nhiệm trưởng phòng | Không bổ nhiệm, miễn nhiệm cấp trưởng phòng |
| Ký hợp đồng lao động | Khi có giấy uỷ quyền | Theo giấy uỷ quyền, không uỷ quyền lại |
| Văn bản ra bên ngoài | Văn bản kỹ thuật, trả lời khách về chất lượng | Văn bản trong phạm vi uỷ quyền |
| Những việc không làm thay | Việc của khối khác | Thay đổi chiến lược, vay vốn, bán tài sản, việc giám đốc giữ lại |
Về ký hợp đồng lao động, Bộ luật Lao động quy định người giao kết phía người sử dụng lao động là người đại diện theo pháp luật hoặc người được uỷ quyền theo quy định của pháp luật, và người được uỷ quyền không được uỷ quyền lại cho người khác. Phó giám đốc vì vậy chỉ ký khi có uỷ quyền, và khi đang được uỷ quyền thì không giao tiếp cho trưởng phòng ký thay.
Khi hết thời hạn uỷ quyền, phó giám đốc lập danh sách các việc đã quyết trong thời gian đó gửi giám đốc. Bước nhỏ này giúp giám đốc nắm lại công việc nhanh và tránh hai người cùng quyết một việc theo hai hướng.
Yêu cầu bắt buộc và ưu tiên
Bắt buộc: đã quản lý một khối hoặc nhiều phòng qua cấp trưởng phòng. Ví dụ đã làm quản đốc nhà máy, trưởng phòng kỹ thuật kiêm sản xuất, hoặc giám đốc xưởng với từ 80 người trở lên.
Bắt buộc: chuyên môn đủ sâu ở mảng phụ trách. Với khối kỹ thuật, đọc được bản vẽ, quy trình công nghệ, đánh giá được đề xuất đầu tư thiết bị. Nếu mảng phụ trách có điều kiện hành nghề, áp dụng theo quy định chuyên ngành hiện hành.
Bắt buộc: điều hành được khi thiếu người quyết. Từng điều hành thay cấp trên trong thời gian dài, hoặc từng phụ trách một đơn vị ở xa, có ví dụ cụ thể.
Ưu tiên. Từng phối hợp chặt với khối kinh doanh về kế hoạch đơn hàng; từng xây hệ thống định mức hoặc chất lượng; từng làm việc với đoàn kiểm tra chuyên ngành.
Không đặt. Yêu cầu về tuổi, giới tính, tình trạng hôn nhân, quê quán. Nếu doanh nghiệp muốn người gắn bó lâu, mô tả lộ trình và cam kết công việc, không dùng đặc điểm cá nhân để lọc.
Thử việc. Nếu phó giám đốc thuộc diện người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp và điều lệ, Bộ luật Lao động cho phép thử việc không quá 180 ngày; các trường hợp khác áp dụng mức thấp hơn theo trình độ công việc.
KPI gợi ý cho phó giám đốc phụ trách
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. KPI là KPI của khối cộng một vài chỉ số về việc giúp giám đốc, vì đó là lý do vị trí tồn tại.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Kế hoạch sản lượng | Sản lượng đạt chuẩn so với kế hoạch tháng | Tháng |
| Chi phí sản xuất | Chi phí trên đơn vị so với định mức năm | Tháng |
| Lỗi đến tay khách | Số khiếu nại chất lượng được xác nhận chia số lô giao | Tháng |
| An toàn | Số vụ tai nạn lao động có ngày nghỉ, mục tiêu 0 | Tháng |
| Việc trình giám đốc | Số việc thuộc quyền phó giám đốc nhưng vẫn bị đẩy lên giám đốc | Quý |
| Giai đoạn được uỷ quyền | Số việc phải giám đốc xử lý lại sau khi trở về | Mỗi lần uỷ quyền |
Hai chỉ số cuối đo đúng giá trị của một phó giám đốc. Ví dụ trong quý có 12 việc lẽ ra phó giám đốc tự quyết nhưng vẫn đẩy lên giám đốc, nghĩa là giám đốc chưa được giải phóng thời gian. Ngược lại, sau hai tuần giám đốc đi công tác mà không có việc nào phải quyết lại, phó giám đốc đã điều hành đúng phạm vi.
Doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp lớn, lỗi hay gặp và bản JD gọn
Ở doanh nghiệp dưới 50 người, phó giám đốc thường là người đồng sáng lập hoặc người thân tín, kiêm trực tiếp một hai phòng. JD nên ghi cả phần tự làm. Ở doanh nghiệp trên 1.000 người, phó tổng giám đốc phụ trách khối gần như một giám đốc khối, có ngân sách, định biên riêng và KPI tương ứng; JD thêm phần quan hệ với hội đồng quản trị và các công ty con nếu có.
Lỗi hay gặp: "giúp giám đốc điều hành các mặt công tác được phân công" mà không kèm danh sách mặt công tác; "thay mặt giám đốc khi giám đốc đi vắng" không nói phạm vi; và thiếu cơ chế xử lý khi hai phó giám đốc khác ý. Ba lỗi này khiến các trưởng phòng trình cùng một việc lên hai người, hoặc chờ giám đốc về mới dám làm.
Bản gọn có thể chép. Chức danh: Phó giám đốc phụ trách [khối]. Báo cáo: Giám đốc. Quản lý: [các phòng, tổng số người]. Mục đích: điều hành [khối] đạt kế hoạch [sản lượng, chất lượng, an toàn, chi phí]; giúp giám đốc có thời gian cho [các mảng giám đốc giữ]. Phạm vi tự quyết: [kế hoạch tháng, định mức, điều động trong khối, sự cố]. Giám đốc giữ lại: [chiến lược, đầu tư lớn, bổ nhiệm trưởng phòng, hợp đồng lớn]. Nhiệm vụ: họp khối và họp ban giám đốc hằng tuần; báo cáo tháng; đánh giá trưởng phòng hằng quý; kế hoạch năm của khối. Khi giám đốc vắng: điều hành theo giấy uỷ quyền [số, ngày], báo cáo lại bằng văn bản. Yêu cầu: quản lý khối từ [số] người; chuyên môn [ngành]; điều kiện hành nghề theo quy định hiện hành nếu có. KPI: kế hoạch sản lượng, chi phí, lỗi đến tay khách, an toàn, việc bị đẩy lên giám đốc.
Câu hỏi thường gặp
Phó giám đốc có được ký thay giám đốc không?
Chỉ khi được uỷ quyền bằng văn bản và trong phạm vi, thời hạn ghi trong văn bản đó. JD nên dẫn chiếu giấy uỷ quyền thay vì ghi chung chung là thay mặt giám đốc khi giám đốc đi vắng.
Hai phó giám đốc không thống nhất thì ai quyết?
Giám đốc quyết. JD nên ghi thời hạn đưa việc lên giám đốc, ví dụ trong hai ngày làm việc, để việc liên quan nhiều khối không bị treo vì hai bên chờ nhau.
Phó giám đốc và giám đốc khối khác nhau thế nào?
Về thực chất có thể giống nhau khi phó giám đốc phụ trách trọn một khối. Khác nhau chủ yếu ở chỗ phó giám đốc thường có thêm vai trò điều hành chung khi được uỷ quyền, còn giám đốc khối chỉ phụ trách khối của mình.
KPI của phó giám đốc có nên gắn với kết quả toàn công ty không?
Nên gắn một phần nhỏ, vì phó giám đốc tham gia ban giám đốc. Phần lớn trọng số vẫn là kết quả của khối phụ trách và các chỉ số cho thấy giám đốc có thực sự được giải phóng thời gian hay không.
Có cần JD cho phó giám đốc chỉ mang tính danh nghĩa không?
Cần, và nên viết đúng việc thật người đó làm. JD ghi quyền rộng hơn thực tế sẽ khiến trưởng phòng và đối tác hiểu sai thẩm quyền, dễ phát sinh văn bản ký sai người hoặc quyết định chồng chéo.