Nhân viên phát triển đại lý tìm, thẩm định và ký hợp tác với các đại lý mới ở khu vực chưa có hoặc còn mỏng hàng, sau đó hỗ trợ đại lý nhập hàng đều, bán ra tốt và tuân thủ chính sách giá. JD của vị trí này cần mô tả quy trình mở đại lý theo bước, nhịp chăm đại lý hiện có, quyền hạn về chính sách và hạn mức nợ, cùng KPI đo cả số đại lý mới lẫn chất lượng đại lý.
Khác nhân viên đi tuyến lấy đơn từng điểm bán lẻ, người phát triển đại lý làm việc với một số ít đối tác lớn hơn, mỗi đại lý có thể phủ hàng cho hàng chục điểm bán. Ví dụ dùng trong bài: một công ty sản xuất sơn và vật liệu chống thấm, mỗi nhân viên phụ trách 3 tỉnh, khoảng 25 đại lý đang hoạt động.
Mục đích vị trí và đầu mối làm việc
Vị trí tồn tại để mở rộng độ phủ bằng đối tác thay vì bằng nhân viên của công ty. Một đại lý tốt có kho, có xe, có quan hệ với thợ và cửa hàng nhỏ trong vùng; công ty cần người tìm ra họ, thuyết phục họ, và giữ cho mối quan hệ có lợi cho cả hai bên lâu dài.
Nhân viên phát triển đại lý báo cáo cho trưởng vùng hoặc trưởng phòng kinh doanh kênh phân phối. Ở công ty nhỏ, người này báo cáo thẳng cho giám đốc kinh doanh. Vì làm việc xa văn phòng phần lớn thời gian, JD nên ghi rõ hình thức báo cáo: báo cáo tuần bằng biểu mẫu, gọi trực tuyến với cấp trên một lần mỗi tuần, và về văn phòng họp tháng.
Phối hợp với: kế toán công nợ (hạn mức, đối chiếu nợ đại lý hằng tháng), bộ phận giao vận (lịch xe, chi phí vận chuyển), trade marketing (biển bảng, kệ trưng bày, chương trình cho đại lý), kỹ thuật (đào tạo sản phẩm cho đại lý và thợ). Khi đại lý khiếu nại hàng lỗi, nhân viên là đầu mối tiếp nhận và chuyển cho kỹ thuật, không tự hứa đổi hàng ngoài quy định.
Quy trình mở một đại lý mới, 6 bước
Viết thành bước giúp JD vừa mô tả công việc, vừa là quy trình để cấp trên kiểm tra. Mỗi bước có đầu ra cụ thể.
- Khảo sát vùng: lập danh sách cửa hàng vật liệu lớn trong vùng, ghi quy mô kho, số xe, hãng đang bán. Đầu ra: danh sách 10 đến 15 ứng viên mỗi tỉnh.
- Tiếp cận: gặp chủ cửa hàng ít nhất hai lần, giới thiệu sản phẩm và chính sách đại lý. Đầu ra: biên bản làm việc, nhu cầu của đại lý.
- Thẩm định: thu thập thông tin pháp lý của hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, đánh giá năng lực tài chính và uy tín thanh toán qua các nhà cung cấp khác. Đầu ra: phiếu thẩm định theo mẫu.
- Đề xuất: trình cấp trên mức chiết khấu, hạn mức nợ ban đầu, khu vực ưu tiên của đại lý. Đầu ra: tờ trình đã duyệt.
- Ký kết và đơn đầu: phối hợp sales admin soạn hợp đồng, theo dõi đơn hàng đầu tiên đến khi giao xong. Đầu ra: hợp đồng ký, đơn đầu đã giao.
- Kích hoạt 90 ngày: đào tạo sản phẩm cho nhân viên đại lý, cùng đại lý đi chào 10 cửa hàng con đầu tiên, theo dõi đơn thứ hai và thứ ba. Đầu ra: đại lý đặt hàng ít nhất ba lần trong 90 ngày.
Bước 6 là chỗ nhiều công ty bỏ qua. Ký xong rồi để đó, đại lý nhập một đơn và không quay lại. Đặt chỉ số "đại lý hoạt động sau 90 ngày" thay cho "đại lý ký mới" sẽ buộc công việc đi đến cùng.
Chăm đại lý hiện có: nhịp làm việc
Phần lớn thời gian của nhân viên phát triển đại lý dành cho đại lý đang có. Bảng dưới cho 25 đại lý chia 3 tỉnh.
| Tần suất | Việc cụ thể |
|---|---|
| Hằng tuần | Gọi cho mỗi đại lý ít nhất một lần, nắm tồn kho và nhu cầu nhập; ghé thăm trực tiếp 6 đến 8 đại lý theo lịch xoay vòng |
| Hằng tháng | Đối chiếu công nợ từng đại lý với kế toán trước ngày 5; ghé mỗi đại lý ít nhất một lần; kiểm tra giá bán ra thị trường có đúng chính sách |
| Hằng quý | Họp đánh giá với từng đại lý về doanh số, chương trình, khó khăn; đề xuất điều chỉnh hạn mức nợ; tổ chức một buổi giới thiệu sản phẩm cho thợ trong vùng |
| Khi phát sinh | Tiếp nhận khiếu nại hàng lỗi và chuyển kỹ thuật trong 1 ngày làm việc; xử lý tranh chấp khu vực giữa hai đại lý; báo cấp trên khi đại lý nợ quá hạn |
Tranh chấp khu vực giữa đại lý là chuyện thường gặp khi hai đại lý cùng chào một công trình. JD nên ghi nhân viên có nhiệm vụ ghi nhận và đề xuất phương án, quyết định cuối thuộc trưởng vùng, để nhân viên không bị kẹt giữa hai đối tác.
Quyền hạn và yêu cầu
Quyền hạn. Được giới thiệu và áp dụng chính sách đại lý đang ban hành; được đề xuất mức chiết khấu và hạn mức nợ ban đầu cho đại lý mới; được tạm dừng nhận đơn của đại lý nợ quá hạn theo quy định công nợ; được đề xuất chấm dứt hợp tác khi đại lý vi phạm chính sách giá nhiều lần.
Không có quyền. Tự cam kết chiết khấu, thưởng, hỗ trợ ngoài chính sách; tự cho đại lý vượt hạn mức nợ; ký hợp đồng thay người đại diện công ty.
Yêu cầu bắt buộc. Từ 2 năm bán hàng cho đại lý, nhà phân phối hoặc kênh truyền thống; đọc hiểu hợp đồng đại lý và bảng đối chiếu công nợ; đi công tác dài ngày theo lịch tháng; có giấy phép lái xe phù hợp nếu công ty yêu cầu tự lái xe đi tỉnh.
Yêu cầu ưu tiên. Từng làm trong cùng ngành hàng; có quan hệ với các cửa hàng lớn trong vùng phụ trách; biết lập bảng tính lợi nhuận cho đại lý để thuyết phục họ.
Lưu ý khi viết yêu cầu. Đi công tác là đặc thù công việc nên ghi rõ tần suất (ví dụ 10 đến 12 ngày mỗi tháng). Không ghi "ưu tiên người chưa lập gia đình để đi công tác được" vì đó là phân biệt theo tình trạng hôn nhân; nên để người ứng tuyển tự cân nhắc dựa trên lịch công tác đã ghi.
KPI gợi ý
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Cân bằng giữa mở mới và giữ chất lượng.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Đại lý mới hoạt động | Số đại lý ký mới có ít nhất 3 đơn trong 90 ngày đầu | Quý |
| Doanh số qua đại lý | Tổng giá trị nhập hàng của các đại lý phụ trách, đã trừ hàng trả | Tháng |
| Tỷ lệ đại lý nhập đều | Số đại lý có đơn trong tháng chia tổng đại lý đang hoạt động | Tháng |
| Công nợ quá hạn | Giá trị nợ quá hạn của đại lý phụ trách chia tổng công nợ | Tháng |
| Tuân thủ giá | Số lần phát hiện đại lý bán phá giá hoặc bán sai vùng | Quý |
| Độ phủ cửa hàng con | Số cửa hàng nhỏ có hàng của công ty trong vùng, qua khảo sát mẫu | Quý |
Ví dụ: trong quý ký 5 đại lý mới nhưng chỉ 2 đại lý đặt đủ 3 đơn trong 90 ngày. Con số thật cần báo cáo là 2, và câu hỏi tiếp theo là vì sao 3 đại lý kia không quay lại: sai đối tượng ngay từ bước thẩm định, hay thiếu hỗ trợ ở bước kích hoạt.
Công ty nhỏ, công ty lớn và lỗi khi viết JD
Công ty nhỏ. Một nhân viên có thể phụ trách cả miền, kiêm luôn đào tạo sản phẩm, giao hàng gấp, thu tiền. JD cần nói rõ phần kiêm nhiệm và giới hạn số tỉnh để không thành phủ rộng mà mỏng.
Công ty lớn. Vị trí tách thành người mở đại lý và người quản lý đại lý; chính sách, hạn mức, thẩm định có bộ phận riêng. JD tập trung vào phạm vi vùng và các bước bàn giao.
Lỗi: "Phát triển hệ thống đại lý trên địa bàn được giao." Câu rõ: "Mở mới tối thiểu 2 đại lý hoạt động mỗi quý tại 3 tỉnh được giao, mỗi đại lý đặt hàng ít nhất 3 lần trong 90 ngày đầu."
Lỗi: chỉ đo số đại lý ký mới. Dẫn tới ký tràn lan, nhiều đại lý chồng vùng và phá giá lẫn nhau.
Lỗi: không ghi số ngày công tác. Người mới tưởng việc chủ yếu ở văn phòng, vào làm mới biết mỗi tháng đi tỉnh gần nửa số ngày, và nghỉ sau thử việc. Ghi rõ số ngày ước tính và vùng phải đi là cách lọc tự nhiên, công bằng.
Bản JD gọn có thể chép
Thay phần trong ngoặc theo công ty và vùng phụ trách:
- Chức danh: Nhân viên phát triển đại lý, vùng (tên các tỉnh).
- Báo cáo cho: trưởng vùng. Phối hợp: kế toán công nợ, giao vận, trade marketing, kỹ thuật.
- Mục đích: mở rộng và giữ chất lượng hệ thống đại lý trong vùng, bảo đảm đại lý nhập đều và tuân thủ chính sách giá.
- Mở mới: theo quy trình 6 bước từ khảo sát đến kích hoạt 90 ngày; tối thiểu (2) đại lý mới hoạt động mỗi quý.
- Chăm đại lý: gọi mỗi đại lý hằng tuần; ghé mỗi đại lý hằng tháng; đối chiếu công nợ trước ngày 5; họp đánh giá hằng quý; tổ chức buổi giới thiệu sản phẩm cho thợ mỗi quý.
- Khi phát sinh: chuyển khiếu nại hàng lỗi cho kỹ thuật trong 1 ngày làm việc; ghi nhận tranh chấp vùng và đề xuất phương án.
- Quyền hạn: áp dụng chính sách đại lý hiện hành; đề xuất chiết khấu và hạn mức nợ; tạm dừng nhận đơn của đại lý nợ quá hạn theo quy định.
- Yêu cầu bắt buộc: 2 năm bán cho đại lý hoặc kênh truyền thống; đọc hiểu hợp đồng đại lý; đi công tác (10 đến 12) ngày mỗi tháng.
- KPI: đại lý mới hoạt động, doanh số qua đại lý, tỷ lệ nhập đều, công nợ quá hạn, tuân thủ giá, độ phủ cửa hàng con.
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên phát triển đại lý khác nhân viên kinh doanh thị trường thế nào?
Nhân viên thị trường đi tuyến lấy đơn trực tiếp tại nhiều điểm bán lẻ nhỏ mỗi ngày. Nhân viên phát triển đại lý làm việc với ít đối tác hơn nhưng mỗi đối tác lớn, tập trung vào tìm, thẩm định, ký hợp tác và giúp đại lý bán ra tốt.
Nên thẩm định đại lý mới những gì?
Tối thiểu gồm thông tin pháp lý của hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, quy mô kho và phương tiện giao hàng, các hãng đang phân phối và lịch sử thanh toán với nhà cung cấp khác. Kết quả nên ghi vào phiếu thẩm định để cấp trên duyệt hạn mức nợ.
Một nhân viên phát triển đại lý quản lý bao nhiêu đại lý là vừa?
Thường từ 20 đến 40 đại lý, tuỳ khoảng cách địa lý và quy mô mỗi đại lý. Nếu phải đi xa nhiều ngày giữa các tỉnh, nên giảm số đại lý để mỗi đại lý vẫn được ghé ít nhất một lần mỗi tháng.
Có nên giao chỉ tiêu số đại lý ký mới không?
Nên giao chỉ tiêu đại lý mới hoạt động, tức đại lý đặt hàng lặp lại trong 90 ngày đầu, thay vì số hợp đồng ký. Cách đo này tránh việc ký tràn lan rồi để đại lý không nhập hàng hoặc chồng vùng với đại lý cũ.
Khi đại lý nợ quá hạn, nhân viên được làm gì?
Nhân viên nhắc đại lý, báo kế toán và cấp trên, và được tạm dừng nhận đơn mới theo quy định công nợ của công ty. Các biện pháp mạnh hơn như chấm dứt hợp tác do cấp có thẩm quyền quyết định theo hợp đồng.
JD phát triển đại lý có cần ghi số ngày công tác không?
Nên ghi số ngày công tác ước tính mỗi tháng và khu vực phải đi. Đây là điều kiện công việc thực tế, giúp người ứng tuyển cân nhắc trước, thay vì đặt những yêu cầu cá nhân không liên quan đến năng lực.