Trưởng nhóm kinh doanh (sales team leader) dẫn một nhóm 4 đến 8 nhân viên bán hàng, chịu trách nhiệm chỉ tiêu của cả nhóm, vừa trực tiếp bán một phần vừa kèm cặp, duyệt giá và giữ nhịp làm việc hằng tuần. JD tốt cho vị trí này phải nói rõ tỷ lệ thời gian giữa tự bán và quản lý nhóm, mức duyệt chiết khấu, và KPI tính trên cả nhóm chứ không chỉ doanh số cá nhân.
Đây là vị trí quản lý đầu tiên của rất nhiều người bán giỏi. Lỗi phổ biến là đề bạt người bán giỏi nhất rồi giữ nguyên chỉ tiêu cá nhân cũ, cộng thêm việc quản lý nhóm. Kết quả là trưởng nhóm tiếp tục tự bán, nhóm không ai kèm, và sau vài tháng cả nhóm đi xuống. JD dưới đây giúp tách bạch hai vai đó.
Chia thời gian: điều đầu tiên phải ghi
Một dòng tỷ lệ thời gian trong JD nói nhiều hơn mười dòng nhiệm vụ. Bảng dưới là gợi ý cho nhóm 6 người bán hàng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.
| Mảng việc | Tỷ lệ thời gian | Ví dụ cụ thể |
|---|---|---|
| Tự bán, giữ một số khách lớn | 30% đến 40% | Theo khoảng 10 khách chiến lược, tham gia các cuộc gặp chốt quan trọng |
| Kèm cặp và đi cùng nhân viên | 25% đến 30% | Mỗi tuần đi cùng ít nhất 2 nhân viên trong cuộc gặp khách, góp ý sau buổi gặp |
| Rà cơ hội, dự báo, duyệt giá | 15% đến 20% | Họp rà danh sách cơ hội thứ Hai, duyệt báo giá vượt mức trong ngày |
| Tuyển, đào tạo người mới | 10% | Tham gia phỏng vấn vòng chuyên môn, hướng dẫn người mới 4 tuần đầu |
| Báo cáo và phối hợp liên phòng | 5% đến 10% | Báo cáo tuần cho trưởng phòng, làm việc với kế toán về công nợ của nhóm |
Nhóm càng đông, phần tự bán càng phải giảm. Với nhóm trên 8 người, nên cân nhắc tách thành hai nhóm hoặc để trưởng nhóm không còn chỉ tiêu bán cá nhân.
Mục đích, tuyến báo cáo và phối hợp
Mục đích của vị trí là đạt chỉ tiêu nhóm một cách bền vững, nghĩa là không chỉ đạt doanh số tháng này mà còn giữ được người, giữ được khách và có đủ cơ hội cho các tháng sau. Trưởng nhóm là người biến chỉ tiêu của phòng thành việc cụ thể cho từng nhân viên.
Trưởng nhóm báo cáo cho trưởng phòng kinh doanh hoặc giám đốc kinh doanh; ở công ty nhỏ có thể báo cáo thẳng cho giám đốc. Nhân viên trong nhóm báo cáo cho trưởng nhóm về công việc hằng ngày. Cần ghi rõ quyết định nào trưởng nhóm tự làm, quyết định nào phải lên trưởng phòng, để nhân viên không vượt cấp và trưởng nhóm không bị qua mặt.
Phối hợp ngang gồm: marketing (thống nhất định nghĩa khách đủ điều kiện và phản hồi nguồn khách), kế toán (công nợ, hoá đơn của khách nhóm phụ trách), nhân sự (tuyển, đánh giá thử việc), và các trưởng nhóm khác (phân chia khách, khu vực khi có tranh chấp). Ghi đầu mối phối hợp vào JD là cách đơn giản để trưởng nhóm mới biết ngay ai là người cần gặp trong tuần đầu.
Quyền hạn theo mức duyệt
Quyền hạn của trưởng nhóm nên viết thành bảng mức duyệt. Con số trong bảng chỉ là ví dụ minh hoạ, công ty tự điền theo biên lợi nhuận của mình.
| Quyết định | Nhân viên | Trưởng nhóm | Trưởng phòng trở lên |
|---|---|---|---|
| Chiết khấu trên giá niêm yết | Đến 5% | Trên 5% đến 10% | Trên 10% |
| Kéo dài thời hạn thanh toán | Theo khung chuẩn 30 ngày | Đến 45 ngày | Trên 45 ngày |
| Phân lại khách giữa các nhân viên | Đề xuất | Quyết định trong nhóm | Quyết định giữa các nhóm |
| Ngân sách tiếp khách | Theo định mức | Duyệt trong định mức nhóm | Vượt định mức nhóm |
| Đánh giá thử việc nhân viên | Không | Đề xuất đạt hoặc không đạt | Quyết định cuối |
Bảng mức duyệt rõ ràng giúp trưởng nhóm duyệt nhanh trong ngày, không phải chuyển mọi thứ lên trên. Nó cũng là căn cứ khi rà lại một hợp đồng lỗ: ai đã duyệt, duyệt ở mức nào.
Nhiệm vụ theo nhịp tuần, tháng, quý
Phần nhiệm vụ nên viết theo nhịp lặp lại, không phải danh sách khẩu hiệu. Ví dụ:
- Hằng ngày: duyệt báo giá vượt mức nhân viên trong vòng 4 giờ làm việc; trả lời câu hỏi khó của nhân viên về sản phẩm và giá.
- Thứ Hai: họp nhóm 45 phút rà danh sách cơ hội theo giai đoạn, mỗi người nêu 3 cơ hội ưu tiên trong tuần và việc cần hỗ trợ.
- Trong tuần: đi cùng ít nhất 2 nhân viên trong cuộc gặp khách; họp một kèm một 20 phút với mỗi người hai tuần một lần.
- Thứ Sáu: gửi trưởng phòng báo cáo tuần gồm doanh số đã thu, cơ hội mới, cơ hội thua và lý do.
- Hằng tháng: lập dự báo doanh số nhóm; rà công nợ quá hạn của nhóm với kế toán; chia chỉ tiêu tháng sau cho từng người dựa trên danh sách cơ hội thật.
- Hằng quý: đánh giá từng nhân viên theo KPI và kỹ năng; đề xuất đào tạo; đề xuất tuyển thêm hoặc điều chỉnh khu vực.
- Khi phát sinh: trực tiếp xử lý khiếu nại lớn của khách trong nhóm; nhận bàn giao khách khi nhân viên nghỉ việc và phân lại trong 5 ngày làm việc.
KPI gợi ý: đo nhóm, không chỉ đo người đứng đầu
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Ít nhất một nửa chỉ số nên là chỉ số của cả nhóm.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Doanh số nhóm đã thu tiền | Tổng doanh số về tài khoản của khách do nhóm phụ trách | Tháng |
| Tỷ lệ nhân viên đạt từ 80% chỉ tiêu | Số người đạt chia tổng số người trong nhóm | Tháng |
| Độ chính xác dự báo nhóm | Doanh số thực tế chia dự báo đầu tháng | Tháng |
| Giữ người | Số nhân viên nghỉ việc trong 12 tháng chia số nhân viên bình quân | Quý |
| Thời gian để người mới có đơn đầu | Số ngày từ khi nhận việc đến đơn đầu tiên đã thu tiền | Theo từng người mới |
| Chiết khấu bình quân | Tổng chiết khấu chia tổng doanh số trước chiết khấu của nhóm | Tháng |
Chỉ số giữ người thường bị bỏ qua. Một nhóm đạt doanh số nhưng thay nửa số người mỗi năm là đang tiêu tốn rất nhiều công tuyển và đào tạo, chưa kể khách mất theo người đi.
Yêu cầu bắt buộc và ưu tiên
Yêu cầu của trưởng nhóm xoay quanh hai thứ: đã bán tốt trong cùng mô hình, và có dấu hiệu dẫn dắt được người khác. Không đặt điều kiện về tuổi kiểu "dưới 35" hay giới tính; điều cần là kinh nghiệm và cách làm việc.
| Yêu cầu | Mức | Cách kiểm khi tuyển hoặc đề bạt |
|---|---|---|
| Từ 2 đến 3 năm bán hàng trong cùng mô hình (bán cho doanh nghiệp hay bán lẻ, tuỳ nhóm) | Bắt buộc | Xem kết quả 4 quý gần nhất, không chỉ quý tốt nhất |
| Giải thích được vì sao một thương vụ thắng hoặc thua | Bắt buộc | Cho kể lại một thương vụ thua và rút ra điều gì |
| Đọc được số liệu bán hàng trên bảng tính, lập dự báo đơn giản | Bắt buộc | Cho một bảng cơ hội mẫu, yêu cầu dự báo tháng |
| Đã từng hướng dẫn người mới hoặc thay trưởng nhóm khi vắng | Ưu tiên | Hỏi người từng được hướng dẫn |
| Đã tham gia tuyển dụng, phỏng vấn vòng chuyên môn | Ưu tiên | Có thể đào tạo thêm sau khi nhận việc |
Với người được đề bạt từ trong nhóm, nên có giai đoạn chuyển tiếp 2 đến 3 tháng: giữ một phần khách cũ, giao dần việc kèm cặp, và trưởng phòng gặp một kèm một hằng tuần để gỡ vướng. Giai đoạn này nên ghi vào quyết định bổ nhiệm, không cần đưa vào JD.
Công ty nhỏ, công ty lớn và những lỗi hay gặp
Công ty nhỏ. Trưởng nhóm thường là cấp quản lý kinh doanh duy nhất dưới giám đốc, kiêm việc làm bảng giá, tuyển người, đôi khi lo luôn hợp đồng. JD nên ghi phần kiêm nhiệm này và hạ tỷ lệ tự bán xuống để bù thời gian.
Công ty lớn. Có trưởng phòng và giám đốc kinh doanh phía trên; chính sách giá, khu vực, chỉ tiêu do cấp trên quyết. Trưởng nhóm tập trung hẹp vào nhóm của mình: kèm cặp, rà cơ hội, duyệt trong mức.
Lỗi 1: "Quản lý, đào tạo đội ngũ kinh doanh." Câu rõ: "Họp nhóm thứ Hai hằng tuần; đi cùng ít nhất 2 nhân viên gặp khách mỗi tuần; họp một kèm một với từng người hai tuần một lần."
Lỗi 2: giữ nguyên chỉ tiêu cá nhân như khi còn là nhân viên. Trưởng nhóm sẽ dồn sức tự bán vì đó là thứ bị đo, còn nhóm bị bỏ mặc.
Lỗi 3: không có bảng mức duyệt. Trưởng nhóm hoặc duyệt mọi thứ, hoặc chẳng dám duyệt gì, và khách phải chờ.
Bản JD gọn có thể chép
Thay phần trong ngoặc theo công ty bạn:
- Chức danh: Trưởng nhóm kinh doanh, nhóm (tên nhóm hoặc khu vực), quản lý (số) nhân viên.
- Báo cáo cho: trưởng phòng kinh doanh. Phối hợp: marketing, kế toán, nhân sự, các trưởng nhóm khác.
- Mục đích: đạt chỉ tiêu nhóm một cách bền vững, giữ người và giữ khách.
- Phân bổ thời gian: tự bán (30 đến 40%), kèm cặp (25 đến 30%), rà cơ hội và duyệt giá (15 đến 20%), tuyển và đào tạo (10%), báo cáo (5 đến 10%).
- Nhiệm vụ: họp nhóm thứ Hai; đi cùng tối thiểu 2 nhân viên mỗi tuần; duyệt báo giá vượt mức trong 4 giờ làm việc; gửi báo cáo tuần thứ Sáu; lập dự báo và chia chỉ tiêu hằng tháng; đánh giá nhân viên hằng quý.
- Quyền hạn: duyệt chiết khấu (trên 5% đến 10%), thời hạn thanh toán đến (45) ngày, phân lại khách trong nhóm, đề xuất kết quả thử việc.
- KPI: doanh số nhóm đã thu, tỷ lệ nhân viên đạt chỉ tiêu, độ chính xác dự báo, giữ người, thời gian để người mới có đơn đầu, chiết khấu bình quân.
Câu hỏi thường gặp
Trưởng nhóm kinh doanh có cần tự bán hàng không?
Ở nhóm nhỏ thì có, thường chiếm 30 đến 40% thời gian với một số khách lớn. Khi nhóm trên 8 người, phần tự bán nên giảm mạnh hoặc bỏ hẳn để trưởng nhóm có đủ thời gian kèm cặp và rà cơ hội.
Trưởng nhóm kinh doanh khác trưởng phòng kinh doanh thế nào?
Trưởng nhóm điều hành trực tiếp một nhóm nhỏ, đi cùng nhân viên và duyệt giá trong mức được giao. Trưởng phòng quản lý nhiều nhóm, đặt chính sách giá, chỉ tiêu và ngân sách cho cả phòng, ít khi trực tiếp đi gặp khách thường ngày.
Có nên đề bạt người bán giỏi nhất làm trưởng nhóm?
Có thể, nhưng cần xem người đó có chịu dành thời gian kèm người khác không và có giải thích được cách mình bán không. Khi đề bạt, phải giảm chỉ tiêu cá nhân và đặt thêm KPI của cả nhóm để họ chuyển hẳn sang vai mới.
Trưởng nhóm nên duyệt chiết khấu tới mức nào?
Tuỳ biên lợi nhuận của công ty. Nguyên tắc là trưởng nhóm có một mức trần cao hơn nhân viên và thấp hơn trưởng phòng, ghi rõ bằng con số trong JD và trên hệ thống, để mọi người biết lúc nào cần chuyển lên cấp trên.
Họp nhóm kinh doanh hằng tuần nên làm gì?
Nên rà danh sách cơ hội theo giai đoạn, mỗi người nêu vài cơ hội ưu tiên và việc cần hỗ trợ, giữ trong khoảng 45 phút. Tránh biến buổi họp thành đọc lại doanh số, vì con số đó ai cũng xem được trên báo cáo.
Làm sao đánh giá trưởng nhóm khi nhóm đạt doanh số nhưng nhiều người nghỉ?
Đó là lý do cần chỉ số giữ người và tỷ lệ nhân viên đạt chỉ tiêu trong bộ KPI. Nếu doanh số dồn vào một hai người và người mới liên tục nghỉ, trưởng nhóm đang làm tốt vai bán hàng nhưng chưa làm tốt vai dẫn dắt.