Nhân viên bán hàng online trực tin nhắn và bình luận của khách trên trang bán hàng, gian hàng sàn thương mại điện tử và website, tư vấn, chốt đơn, lên đơn chính xác, theo dõi giao hàng và xử lý đơn hoàn, đánh giá xấu. JD của vị trí này cần ghi khung giờ trực, thời gian phản hồi tối đa, quy trình lên đơn, và KPI đo cả tỷ lệ chốt lẫn tỷ lệ đơn giao thành công.
Vị trí này khác telesales ở chỗ khách chủ động nhắn đến, và khác nhân viên đứng quầy ở chỗ không nhìn thấy khách, mọi thứ diễn ra bằng chữ và ảnh. Ví dụ trong bài là một cửa hàng đồ gia dụng nhỏ bán qua ba kênh trực tuyến, có 3 nhân viên bán hàng online chia hai ca, mỗi ngày khoảng 150 cuộc hội thoại và 60 đến 80 đơn.
Vị trí để làm gì và làm việc với ai
Mục đích. Biến người hỏi thành người mua, và biến đơn đặt thành đơn giao thành công. Vế thứ hai hay bị bỏ quên: với hàng giao thu tiền khi nhận, một đơn chốt mà khách không nhận là mất cả phí giao hai chiều.
Báo cáo cho. Trưởng nhóm bán hàng online, hoặc chủ cửa hàng ở mô hình nhỏ. Người này quyết định chương trình giá, ưu tiên kênh nào, và xử lý những ca khiếu nại vượt quyền.
Phối hợp với marketing. Marketing chạy quảng cáo và nội dung, kéo người đến hỏi. Nhân viên bán hàng online phản hồi lại câu hỏi khách hay hỏi, sản phẩm nào được hỏi nhiều mà ít chốt, để marketing chỉnh nội dung.
Phối hợp với kho và đóng gói. Chuyển đơn đúng giờ chốt, báo ngay đơn có ghi chú đặc biệt (gói quà, giao giờ hành chính), nhận thông tin hết hàng để không nhận đơn hàng không có.
Phối hợp với đơn vị giao hàng. Theo dõi đơn giao không thành công, liên hệ khách hẹn giao lại, xác nhận hoàn hàng. Ở công ty nhỏ, việc này do chính nhân viên bán hàng online làm; ở công ty lớn có người theo dõi vận đơn riêng.
Khung giờ trực và chuẩn phản hồi
Đưa khung giờ trực và chuẩn phản hồi vào JD giúp người ứng tuyển biết rõ nhịp làm việc, và giúp bạn đo được chất lượng.
| Khung | Việc chính | Chuẩn phản hồi gợi ý |
|---|---|---|
| Ca sáng (8 giờ đến 14 giờ) | Trả lời tin nhắn tồn qua đêm trước 9 giờ; tư vấn; lên đơn; chốt danh sách đơn đợt 1 trước 11 giờ | Tin nhắn mới trả lời trong 5 phút |
| Ca chiều tối (14 giờ đến 22 giờ) | Tư vấn giờ cao điểm buổi tối; chốt đơn đợt 2 trước 16 giờ; gọi xác nhận đơn giá trị lớn | Tin nhắn mới trả lời trong 5 phút, bình luận trong 15 phút |
| Ngoài giờ | Tin nhắn tự động báo giờ làm việc; không bắt nhân viên trực ngoài ca | Trả lời đầu ca sau |
| Ngày khuyến mại lớn | Tăng người theo lịch được báo trước ít nhất 1 tuần; chia người riêng cho tin nhắn và cho xử lý đơn | Có thể nới lên 15 phút, báo trước cho khách bằng tin tự động |
Câu "không bắt nhân viên trực ngoài ca" nên có. Bán hàng online dễ trượt thành trực điện thoại cả ngày lẫn đêm, và đó là lý do chính khiến người làm tốt bỏ việc. Nếu cần trực khuya, hãy xếp thành ca chính thức.
Nhiệm vụ theo tần suất
Ngoài việc trực tin nhắn, nhân viên bán hàng online có các việc lặp lại sau:
- Hằng ngày: lên đơn trên hệ thống với đủ tên, địa chỉ, số lượng, ghi chú; đọc lại đơn cho khách xác nhận với đơn trên một mức giá trị; kiểm danh sách đơn giao không thành công từ hôm trước và liên hệ khách hẹn lại.
- Hằng tuần: tổng hợp 10 câu hỏi khách hỏi nhiều nhất và gửi marketing; cập nhật bộ câu trả lời mẫu khi có sản phẩm hoặc chương trình mới; trả lời toàn bộ đánh giá trên gian hàng, kể cả đánh giá tốt.
- Hằng tháng: rà lại các đơn hoàn, phân loại nguyên nhân (khách đổi ý, không liên lạc được, sai hàng, hàng lỗi) và đề xuất cách giảm; cùng trưởng nhóm rà các cuộc hội thoại không chốt được để rút kinh nghiệm.
- Khi phát sinh: xử lý đánh giá một sao trong 24 giờ: nhắn riêng khách hỏi rõ sự việc, đề xuất hướng xử lý trong quyền hạn, báo trưởng nhóm nếu vượt quyền; báo kho ngay khi khách báo nhận sai hàng.
Phân loại nguyên nhân đơn hoàn là việc nhỏ nhưng rất đáng ghi vào JD. Ví dụ, nếu phần lớn đơn hoàn là do "không liên lạc được", nên thêm bước gọi xác nhận trước khi giao với đơn giá trị lớn; nếu là "sai hàng", vấn đề nằm ở khâu đóng gói.
Quyền hạn và yêu cầu
Gộp hai phần vào một bảng để thấy rõ ranh giới. Các con số là ví dụ, bạn điền theo cửa hàng.
| Nội dung | Ghi vào JD |
|---|---|
| Được tự quyết | Áp dụng mã giảm giá đang chạy; tặng kèm quà nhỏ trong danh mục có sẵn; miễn phí giao lại cho đơn giao lỗi do phía cửa hàng |
| Phải xin trưởng nhóm | Hoàn tiền; đổi hàng ngoài chính sách đổi trả; giảm giá ngoài chương trình |
| Yêu cầu bắt buộc | Gõ nhanh và đúng chính tả; viết câu trả lời ngắn, lịch sự, đúng thông tin; dùng được điện thoại và máy tính để quản lý nhiều kênh cùng lúc; làm theo ca |
| Yêu cầu ưu tiên | Từng bán hàng online hoặc trực tin nhắn từ 6 tháng; biết chụp, chỉnh ảnh sản phẩm cơ bản; hiểu quy định của các sàn thương mại điện tử về phản hồi và đánh giá |
| Không đưa vào | Giới tính, tuổi, ngoại hình, quê quán; "có sẵn tài khoản mạng xã hội nhiều người theo dõi" nếu công việc không dùng tài khoản cá nhân |
Dòng cuối là lỗi khá phổ biến: yêu cầu nhân viên dùng tài khoản cá nhân để bán hàng cho công ty. Nếu thật sự cần, nên tạo tài khoản của công ty; trộn tài khoản cá nhân và tài khoản công ty gây rắc rối khi người đó nghỉ việc.
KPI gợi ý cho bán hàng online
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Cần ít nhất một chỉ số đo đơn giao thành công, không chỉ đơn chốt.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Thời gian phản hồi trung bình | Lấy từ công cụ quản lý tin nhắn, tính trong giờ trực | Ngày |
| Tỷ lệ chốt | Số đơn chia số cuộc hội thoại có hỏi về sản phẩm | Tuần |
| Tỷ lệ giao thành công | Số đơn giao thành công chia số đơn đã gửi đi | Tuần |
| Tỷ lệ đơn sai | Số đơn sai địa chỉ, sai mã hàng, sai số lượng do lỗi nhập chia tổng số đơn | Tháng |
| Điểm đánh giá gian hàng | Điểm trung bình đánh giá trong tháng và số đánh giá xấu đã xử lý trong 24 giờ | Tháng |
| Giá trị trung bình mỗi đơn | Doanh số chia số đơn, để thấy việc gợi ý mua kèm có hiệu quả không | Tháng |
Ví dụ: một nhân viên chốt 70 đơn mỗi ngày nhưng tỷ lệ giao thành công 78%; người khác chốt 60 đơn với tỷ lệ 94%. Người thứ hai mang về 56 đơn thành công, người thứ nhất khoảng 55, chưa kể phí hoàn hàng. Không đo tỷ lệ giao thành công thì người thứ nhất luôn được khen hơn.
Shop nhỏ và doanh nghiệp lớn khác nhau ở đâu
Ở shop nhỏ 1 đến 3 người, nhân viên bán hàng online làm gần như mọi thứ: chụp ảnh sản phẩm, đăng bài, trả lời tin nhắn, đóng gói, gọi đơn vị giao hàng. JD nên ghi rõ các việc kiêm nhiệm và thứ tự ưu tiên, ví dụ trả lời tin nhắn luôn trước, đóng gói dồn vào khung giờ ít tin nhắn. Nên có một dòng nói rõ ai chịu trách nhiệm đăng nội dung, để không ai nghĩ việc đó "của người khác".
Ở doanh nghiệp có nhóm thương mại điện tử riêng, việc tách hẳn: người trực tin nhắn, người vận hành gian hàng (giá, tồn, chương trình trên sàn), người theo dõi vận đơn, người chăm sóc sau bán. JD của nhân viên bán hàng online lúc này hẹp hơn, tập trung vào tư vấn và chốt đơn, và có kịch bản trả lời chuẩn cho từng tình huống.
Lỗi hay gặp khi viết JD vị trí này: "tư vấn và chốt đơn qua các kênh online" mà không ghi kênh nào, giờ nào, chuẩn phản hồi bao lâu; đo bằng số đơn chốt mà bỏ qua đơn hoàn; và đặt yêu cầu "ngoại hình ưa nhìn để livestream" cho một vị trí chủ yếu trả lời tin nhắn. Nếu công việc thật sự có phần bán hàng qua phát trực tiếp, nên ghi đó là một nhiệm vụ cụ thể với số buổi mỗi tuần, và yêu cầu là "nói trước máy quay tự nhiên, giới thiệu sản phẩm rõ ràng", không phải ngoại hình.
Bản JD gọn có thể chép
Thay phần trong ngoặc theo cửa hàng bạn:
- Chức danh: Nhân viên bán hàng online, ca (sáng hoặc chiều tối).
- Báo cáo cho: trưởng nhóm bán hàng online. Phối hợp: marketing, kho và đóng gói, đơn vị giao hàng.
- Mục đích: tư vấn và chốt đơn qua (các kênh trực tuyến của cửa hàng), bảo đảm đơn được giao thành công.
- Nhiệm vụ: trả lời tin nhắn mới trong 5 phút, bình luận trong 15 phút trong giờ trực; lên đơn chính xác; đọc lại đơn giá trị lớn cho khách xác nhận; liên hệ lại đơn giao không thành công; trả lời toàn bộ đánh giá hằng tuần; xử lý đánh giá một sao trong 24 giờ; tổng hợp câu hỏi thường gặp gửi marketing hằng tuần; phân loại đơn hoàn hằng tháng.
- Quyền hạn: áp dụng mã giảm giá đang chạy, tặng quà nhỏ trong danh mục, miễn phí giao lại khi lỗi do cửa hàng.
- Yêu cầu bắt buộc: gõ nhanh, đúng chính tả, trả lời lịch sự và đúng thông tin; làm theo ca.
- Ưu tiên: từng bán hàng online từ 6 tháng; chụp ảnh sản phẩm cơ bản.
- KPI: thời gian phản hồi, tỷ lệ chốt, tỷ lệ giao thành công, tỷ lệ đơn sai, điểm đánh giá gian hàng.
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên bán hàng online khác telesales thế nào?
Nhân viên bán hàng online chủ yếu trả lời khách tự nhắn đến qua tin nhắn và bình luận, giao tiếp bằng chữ và ảnh. Telesales chủ động gọi điện cho danh sách khách, giao tiếp bằng giọng nói và thường phải mở đầu câu chuyện.
Thời gian phản hồi tin nhắn bao lâu là đạt?
Nhiều cửa hàng đặt chuẩn khoảng 5 phút cho tin nhắn mới trong giờ trực, bình luận lâu hơn một chút. Quan trọng hơn con số là có chuẩn rõ ràng, đo được bằng công cụ quản lý tin nhắn, và có tin tự động ngoài giờ.
Vì sao cần đo tỷ lệ giao thành công cho nhân viên bán hàng online?
Vì với hàng thu tiền khi nhận, đơn chốt mà khách không nhận là mất phí giao hai chiều và tồn hàng trên đường. Đo tỷ lệ giao thành công khuyến khích nhân viên xác nhận đơn kỹ thay vì chốt vội cho đủ số.
Có nên yêu cầu nhân viên bán hàng online biết livestream?
Chỉ nên khi công việc thật sự có các buổi bán hàng qua phát trực tiếp, và nên ghi rõ số buổi mỗi tuần. Khi đó yêu cầu là nói tự nhiên trước máy quay, giới thiệu sản phẩm rõ ràng, không đặt điều kiện về ngoại hình.
Nhân viên bán hàng online có được hoàn tiền cho khách không?
Thường không nên giao quyền hoàn tiền cho nhân viên, vì liên quan trực tiếp đến tiền và dễ bị lợi dụng. Nhân viên tiếp nhận, kiểm tra thông tin, đề xuất phương án, còn trưởng nhóm hoặc chủ cửa hàng quyết định.
Một nhân viên bán hàng online xử lý được bao nhiêu cuộc hội thoại mỗi ca?
Tuỳ độ phức tạp sản phẩm. Hàng đơn giản giá thấp có thể vài chục đến hơn một trăm cuộc hội thoại mỗi ca; hàng cần tư vấn kỹ như đồ điện tử thì ít hơn nhiều. Nên đo vài tuần đầu rồi mới đặt chỉ tiêu.