Giám đốc chi nhánh điều hành toàn bộ hoạt động của một chi nhánh ở xa trụ sở: doanh số và chi phí của chi nhánh, đội ngũ tại chỗ, tuân thủ quy trình chung và quan hệ với khách hàng, đối tác địa phương. Điểm khác với trưởng phòng là giám đốc chi nhánh phải quyết nhiều việc một mình khi trụ sở không có mặt, nên JD phải nói rõ phạm vi tự chủ và gắn với giấy uỷ quyền cụ thể.
Ví dụ trong bài là một công ty phân phối thiết bị điện có trụ sở ở một thành phố lớn và 3 chi nhánh ở các tỉnh khác, mỗi chi nhánh khoảng 25 người gồm kinh doanh, kho, giao hàng và một kế toán. Mô hình chi nhánh ngân hàng, bảo hiểm hay chuỗi phòng khám có quy định chuyên ngành riêng, cần đối chiếu thêm.
Báo cáo hai tuyến: viết ra trước khi viết nhiệm vụ
Ở chi nhánh, nhân viên vừa chịu điều hành của giám đốc chi nhánh vừa chịu hướng dẫn chuyên môn của phòng ban trụ sở. Không viết rõ hai tuyến thì mỗi khi có mâu thuẫn, nhân viên không biết nghe ai. Bảng dưới là cách chia thường dùng.
| Mảng ở chi nhánh | Điều hành hằng ngày | Chuyên môn, quy trình | Ai quyết khi hai bên khác ý |
|---|---|---|---|
| Kinh doanh | Giám đốc chi nhánh | Giám đốc kinh doanh | Giám đốc kinh doanh về giá, chính sách; giám đốc chi nhánh về phân công |
| Kế toán chi nhánh | Giám đốc chi nhánh (giờ giấc, phân việc) | Kế toán trưởng công ty | Kế toán trưởng về nghiệp vụ, số liệu |
| Kho, giao hàng | Giám đốc chi nhánh | Giám đốc vận hành | Giám đốc vận hành về quy trình kho |
| Nhân sự chi nhánh | Giám đốc chi nhánh | Phòng nhân sự | Phòng nhân sự về chính sách, hợp đồng |
Bản thân giám đốc chi nhánh báo cáo cho tổng giám đốc hoặc phó tổng giám đốc phụ trách vùng. Chỉ nên có một người cấp trên trực tiếp, các giám đốc khối khác là tuyến chuyên môn.
Riêng kế toán chi nhánh, JD nên ghi giám đốc chi nhánh không được yêu cầu kế toán ghi nhận sai bản chất nghiệp vụ hay chuyển tiền ngoài quy trình. Kế toán ở xa trụ sở, chịu áp lực trực tiếp từ người quản lý tại chỗ, là điểm rủi ro cần được che chắn ngay trong văn bản.
Nhiệm vụ theo tần suất
Hằng ngày. Mở và đóng ngày làm việc: điểm danh, kiểm tra đơn hàng phải giao, xử lý khiếu nại khách trong ngày; duyệt các khoản chi nhỏ trong hạn mức; có mặt khi khách lớn đến làm việc.
Hằng tuần. Họp chi nhánh 45 phút sáng thứ Hai; rà công nợ quá hạn cùng kế toán chi nhánh; đi gặp ít nhất 3 khách hàng hoặc đại lý trên địa bàn; gửi báo cáo tuần về trụ sở trước 17 giờ thứ Sáu.
Hằng tháng. Chốt doanh số, chi phí, tồn kho chi nhánh; tham gia họp giao ban với trụ sở (trực tuyến hoặc trực tiếp); kiểm tra đột xuất quỹ tiền mặt và kho cùng kế toán; đánh giá nhanh từng nhân viên.
Hằng quý. Kiểm kê kho có biên bản; đánh giá chính thức nhân viên; đề xuất kế hoạch quý sau cho chi nhánh; rà lại các hợp đồng thuê kho, thuê văn phòng, dịch vụ tại chỗ.
Hằng năm. Lập kế hoạch kinh doanh và ngân sách chi nhánh; đề xuất định biên; gia hạn các giấy tờ hoạt động của chi nhánh theo quy định; tham gia kiểm toán nội bộ.
Khi phát sinh. Đại diện công ty làm việc với cơ quan quản lý tại địa phương trong phạm vi uỷ quyền; xử lý sự cố mất hàng, tai nạn giao hàng, khách lớn mất khả năng thanh toán; báo trụ sở trong 24 giờ với mọi sự việc có thể thành tranh chấp.
Quyền hạn và giấy uỷ quyền
Quyền hạn của giám đốc chi nhánh phần lớn đến từ giấy uỷ quyền của người đại diện theo pháp luật. JD nên liệt kê quyền và ghi rõ quyền nào cần uỷ quyền bằng văn bản:
- Ký hợp đồng mua bán với khách trên địa bàn: theo giấy uỷ quyền, giá trị đến [ví dụ 2 tỷ đồng] mỗi hợp đồng, theo mẫu hợp đồng chuẩn của công ty.
- Ký hợp đồng lao động với nhân viên chi nhánh: Bộ luật Lao động quy định người giao kết phía người sử dụng lao động là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp hoặc người được uỷ quyền theo quy định của pháp luật, và người được uỷ quyền không được uỷ quyền lại cho người khác. Vì vậy chỉ ký khi có giấy uỷ quyền, và không giao tiếp cho trưởng bộ phận ký thay.
- Chi tiêu: duyệt chi trong ngân sách chi nhánh đến [ví dụ 30 triệu đồng] mỗi khoản; trên mức đó trình trụ sở.
- Giá và chiết khấu: theo khung của giám đốc kinh doanh, thường ngang trưởng kênh.
- Nhân sự: chọn ứng viên trong định biên; đề xuất khen thưởng, kỷ luật; tạm đình chỉ một nhân viên khỏi việc giữ tiền, giữ hàng khi có dấu hiệu sai phạm và báo trụ sở ngay.
- Không có quyền: vay tiền, thế chấp tài sản, mở tài khoản ngân hàng mới, ký hợp đồng thuê dài hạn trên 1 năm, thay đổi giá vốn hoặc xoá nợ.
Giấy uỷ quyền nên có thời hạn và phạm vi khớp với JD. Khi giám đốc chi nhánh nghỉ việc, công ty phải thu hồi giấy uỷ quyền và thông báo cho ngân hàng, đối tác chính; JD có thể ghi trách nhiệm bàn giao này trong phần nghĩa vụ khi thôi giữ vị trí.
Yêu cầu bắt buộc và ưu tiên
Giám đốc chi nhánh là vị trí "một người đứng mũi chịu sào" ở xa, nên yêu cầu chú trọng khả năng tự quyết và trung thực trong báo cáo.
| Nhóm | Yêu cầu | Cách kiểm khi tuyển |
|---|---|---|
| Bắt buộc | Đã quản lý một đơn vị từ 15 người, có cả bộ phận bán hàng lẫn hậu cần | Hỏi về cách chia việc giữa bán hàng và kho khi thiếu người |
| Bắt buộc | Đọc được báo cáo lãi lỗ, công nợ, tồn kho của đơn vị mình | Cho xem một báo cáo mẫu và hỏi ba điểm bất thường |
| Bắt buộc | Từng tự xử lý sự cố khi cấp trên ở xa | Kể một tình huống cụ thể, đã quyết gì, báo lên lúc nào |
| Bắt buộc | Có thể làm việc thường xuyên tại địa điểm chi nhánh | Mô tả rõ địa điểm và lịch về trụ sở |
| Ưu tiên | Hiểu thị trường và khách hàng trên địa bàn | Hỏi về đối thủ, kênh phân phối ở tỉnh |
| Ưu tiên | Từng mở mới hoặc vực dậy một chi nhánh | Số liệu trước và sau |
Không ghi "người địa phương" hay "hộ khẩu tại tỉnh". Đây là yêu cầu phân biệt vùng miền, lại không đo đúng điều cần: điều doanh nghiệp cần là người làm việc được thường xuyên tại chi nhánh và hiểu thị trường, cả hai đều kiểm được bằng câu hỏi ở cột phải.
KPI gợi ý cho giám đốc chi nhánh
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Chi nhánh nên được đo như một công ty nhỏ, có lãi lỗ riêng, cộng thêm chỉ số tuân thủ vì ở xa trụ sở.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Doanh số chi nhánh | Doanh số thuần so với kế hoạch tháng, quý | Tháng |
| Lợi nhuận đóng góp | Lãi gộp của chi nhánh trừ chi phí trực tiếp tại chi nhánh | Tháng, quý |
| Nợ quá hạn trên 30 ngày | Giá trị nợ quá hạn chia tổng công nợ của chi nhánh | Tuần |
| Chênh lệch kiểm kê | Giá trị chênh lệch kho và quỹ khi kiểm kê chia tổng giá trị kiểm | Quý |
| Báo cáo đúng hạn, đúng số | Số báo cáo tuần nộp đúng hạn và không phải sửa số sau đó | Tháng |
| Nghỉ việc tại chi nhánh | Số người nghỉ trong năm chia số bình quân | Năm |
Ví dụ lợi nhuận đóng góp: chi nhánh bán 4 tỷ trong tháng, lãi gộp 18% là 720 triệu; chi phí tại chi nhánh gồm lương, thuê kho, xe, điện nước là 520 triệu; lợi nhuận đóng góp 200 triệu. Chỉ số này cho thấy chi nhánh có tự nuôi được mình hay không, công bằng hơn đo doanh số đơn thuần.
Không nên trừ chi phí chung của trụ sở vào lợi nhuận chi nhánh khi đánh giá giám đốc chi nhánh, vì người đó không kiểm soát được khoản này.
Chi nhánh nhỏ, chi nhánh lớn và lỗi hay gặp khi viết JD
Chi nhánh 5 đến 10 người thường không cần chức danh giám đốc; trưởng chi nhánh vừa bán hàng vừa quản lý. JD khi đó nên ghi tỷ lệ thời gian tự bán hàng, ví dụ 60%, và hạn mức quyền thấp hơn. Chi nhánh trên 100 người, hoặc có cả xưởng, gần như là một công ty con: giám đốc chi nhánh quản lý qua các trưởng phòng tại chỗ, JD thêm phần ngân sách năm, đầu tư nhỏ và quan hệ với chính quyền địa phương.
Lỗi hay gặp thứ nhất là chép JD của giám đốc kinh doanh rồi đổi tên, khiến JD chỉ nói về doanh số mà quên kho, quỹ, con người. Lỗi thứ hai là viết "toàn quyền quyết định các hoạt động của chi nhánh", câu nghe dễ chịu nhưng mâu thuẫn với giấy uỷ quyền và quy chế tài chính; nên viết "quyết định trong phạm vi uỷ quyền và hạn mức tại phụ lục". Lỗi thứ ba là thiếu nghĩa vụ báo cáo sự việc bất thường trong 24 giờ, nên trụ sở biết chuyện khi đã thành tranh chấp.
Bản gọn có thể chép. Chức danh: Giám đốc chi nhánh [tên]. Báo cáo: [Tổng giám đốc hoặc phó tổng phụ trách vùng]. Quản lý: [số người, các bộ phận]. Mục đích: điều hành chi nhánh đạt doanh số và lợi nhuận đóng góp, tuân thủ quy trình chung. Nhiệm vụ: họp chi nhánh thứ Hai; báo cáo tuần trước 17 giờ thứ Sáu; kiểm tra đột xuất quỹ, kho hằng tháng; kiểm kê quý; kế hoạch năm. Quyền hạn: ký hợp đồng bán hàng và hợp đồng lao động theo giấy uỷ quyền; duyệt chi đến [hạn mức]; chọn ứng viên trong định biên. Yêu cầu: quản lý đơn vị từ [số] người; đọc báo cáo lãi lỗ, công nợ, tồn kho; làm việc thường xuyên tại chi nhánh. KPI: doanh số, lợi nhuận đóng góp, nợ quá hạn, chênh lệch kiểm kê, báo cáo đúng hạn, nghỉ việc.
Câu hỏi thường gặp
Giám đốc chi nhánh có được ký hợp đồng lao động không?
Được khi có giấy uỷ quyền hợp lệ của người đại diện theo pháp luật. Bộ luật Lao động cũng quy định người được uỷ quyền giao kết hợp đồng lao động không được uỷ quyền lại cho người khác, nên giám đốc chi nhánh không thể giao tiếp cho trưởng bộ phận ký thay.
Kế toán chi nhánh báo cáo cho ai?
Thường báo cáo điều hành hằng ngày cho giám đốc chi nhánh và báo cáo chuyên môn cho kế toán trưởng công ty. Về nghiệp vụ và số liệu, ý kiến của kế toán trưởng là quyết định cuối cùng, JD nên ghi rõ điều này.
Có nên yêu cầu giám đốc chi nhánh là người địa phương không?
Không nên, vì đó là yêu cầu theo vùng miền và không đo đúng năng lực. Thay vào đó, ghi yêu cầu làm việc thường xuyên tại chi nhánh và hiểu thị trường trên địa bàn, rồi kiểm tra bằng câu hỏi phỏng vấn cụ thể.
KPI nào quan trọng nhất với giám đốc chi nhánh?
Lợi nhuận đóng góp của chi nhánh, tức lãi gộp trừ chi phí trực tiếp tại chi nhánh. Chỉ số này cho thấy chi nhánh có tự nuôi được mình không, và khuyến khích giám đốc chi nhánh quan tâm cả chi phí lẫn doanh số.
Khi giám đốc chi nhánh nghỉ việc cần làm gì với giấy uỷ quyền?
Công ty cần thu hồi hoặc chấm dứt giấy uỷ quyền, thông báo cho ngân hàng và các đối tác chính, đồng thời làm biên bản bàn giao quỹ, kho, hồ sơ khách hàng. JD nên ghi nghĩa vụ bàn giao này để hai bên cùng nắm.