Quản lý chuỗi cung ứng chịu trách nhiệm cho cả dòng hàng của công ty, từ dự báo nhu cầu, mua nguyên vật liệu, lưu kho đến giao tới khách, sao cho đủ hàng để bán mà không chôn quá nhiều tiền vào tồn kho. JD vị trí này phải nói rõ các mảng được quản, quyền duyệt bằng con số, cuộc họp cân đối cung cầu hằng tháng do ai chủ trì, và bộ chỉ số cân bằng giữa mức phục vụ với chi phí.
Khác nhân viên mua hàng hay điều phối giao nhận làm một khâu, người quản lý chuỗi cung ứng chịu trách nhiệm về sự ăn khớp giữa các khâu. Khung dưới đây viết cho doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng khoảng 300 người, có phòng mua hàng, kho thành phẩm và đội xe riêng, bạn chỉnh theo quy mô của mình.
Vị trí để làm gì, báo cáo cho ai, quản ai
Mục đích một câu: giữ mức phục vụ khách đã cam kết với tổng tồn kho và chi phí vận hành thấp nhất có thể, bằng cách điều phối kế hoạch giữa kinh doanh, sản xuất, mua hàng và kho vận. Người giữ vị trí này phải dám nói "không đủ hàng cho chương trình khuyến mãi này" từ sớm thay vì để thiếu hàng xảy ra rồi mới giải thích.
Tuyến báo cáo thường là giám đốc vận hành hoặc tổng giám đốc. Cấp dưới trực tiếp có thể gồm trưởng nhóm hoạch định, trưởng nhóm mua hàng, trưởng kho và quản lý vận tải. Ghi rõ danh sách này trong JD, vì ở nhiều công ty kho thuộc hành chính, mua hàng thuộc kế toán, và quản lý chuỗi cung ứng chỉ "phối hợp" mà không có quyền nào.
Phối hợp ngang cấp với trưởng phòng kinh doanh (dự báo bán, chương trình khuyến mãi), quản đốc hoặc giám đốc sản xuất (công suất, lịch máy), kế toán trưởng (giá trị tồn kho, chi phí vận chuyển), và kiểm soát chất lượng (hàng đầu vào, hàng trả về).
Với người mới nhận vị trí, nên ghi trong JD việc cần xong trong 90 ngày đầu: đo lại mức phục vụ và số ngày tồn kho thực tế của 12 tháng trước, lập danh sách 20 mã chiếm phần lớn giá trị tồn, tổ chức cuộc họp cân đối cung cầu đầu tiên có biên bản, và chỉ ra ba nguyên liệu đang chỉ có một nguồn cung. Bốn việc này cho cấp trên thấy người mới đã nắm được dòng hàng chưa, sớm hơn nhiều so với chờ chỉ số năm.
Trách nhiệm chính theo mảng và tần suất
Mỗi dòng là một trách nhiệm có đầu ra cụ thể. Tần suất là gợi ý cho doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng.
| Mảng | Việc | Tần suất |
|---|---|---|
| Cân đối cung cầu | Chủ trì họp cân đối cung cầu với kinh doanh, sản xuất, tài chính; chốt một con số kế hoạch duy nhất cho 3 tháng tới | Hằng tháng |
| Hoạch định | Duyệt dự báo nhu cầu theo nhóm hàng, so sánh dự báo tháng trước với thực bán, yêu cầu giải trình khi lệch quá 20% | Hằng tháng |
| Tồn kho | Duyệt mức tồn tối thiểu, tối đa cho nhóm hàng chính; rà danh sách hàng chậm luân chuyển trên 90 ngày, đề xuất xử lý | Hằng tháng |
| Mua hàng | Duyệt kế hoạch mua nguyên vật liệu chính, hợp đồng khung với nhà cung cấp lớn; theo dõi rủi ro nguồn chỉ có một nhà cung cấp | Hằng quý |
| Kho vận và giao hàng | Rà chi phí vận chuyển trên doanh thu, chất lượng nhà xe thuê ngoài; duyệt thay đổi mạng lưới kho | Hằng quý |
| Con người | Họp nhanh đầu tuần với các trưởng nhóm; đánh giá và lập kế hoạch đào tạo cho đội | Hằng tuần, hằng năm |
| Khi phát sinh | Thiếu nguyên liệu, nhà cung cấp ngừng giao, hàng lỗi diện rộng: lập nhóm xử lý trong 24 giờ, báo ban giám đốc phương án | Khi có sự cố |
Cuộc họp cân đối cung cầu hằng tháng là việc quan trọng nhất trong bảng. Thiếu nó, kinh doanh dự báo một con số, sản xuất làm theo con số khác, mua hàng đặt theo con số thứ ba, và kho gánh phần chênh lệch.
Quyền hạn và phân cấp duyệt
Quyền phải gắn với con số. Bảng dưới là ví dụ; mức tiền tuỳ quy mô doanh nghiệp.
| Quyết định | Quản lý chuỗi cung ứng | Cấp trên |
|---|---|---|
| Đơn mua theo hợp đồng khung đã duyệt | Duyệt không giới hạn trong khung | Không cần |
| Đơn mua ngoài hợp đồng khung | Duyệt đến mức (ví dụ 500 triệu đồng mỗi đơn) | Giám đốc vận hành duyệt trên mức |
| Thêm hoặc loại nhà cung cấp chính | Đề xuất kèm đánh giá | Giám đốc duyệt |
| Thay đổi mức tồn kho an toàn | Quyết định trong khung ngân sách tồn kho | Báo cáo khi vượt khung |
| Thanh lý hàng chậm luân chuyển | Đề xuất danh sách và phương án | Ban giám đốc và kế toán trưởng duyệt |
| Tuyển, cho thôi việc trong phòng | Đề xuất, tham gia quyết định | Theo phân cấp nhân sự của công ty |
Điểm hay bị bỏ sót là quyền nói không với kế hoạch kinh doanh. Nên ghi: "Được quyền không xác nhận kế hoạch khuyến mãi khi nguồn cung không đáp ứng, kèm phương án thay thế trong 2 ngày làm việc." Nếu không, người quản lý chuỗi cung ứng chỉ có trách nhiệm mà không có tiếng nói.
Yêu cầu bắt buộc và ưu tiên
Yêu cầu xoay quanh năng lực, không nêu giới tính, tuổi, ngoại hình hay quê quán. Số năm kinh nghiệm là gợi ý, quan trọng hơn là đã từng chịu trách nhiệm cho kết quả nào.
- Bắt buộc: từ 5 năm trong mua hàng, hoạch định, kho vận hoặc sản xuất, trong đó ít nhất 2 năm quản lý đội hoặc một mảng có chỉ số riêng.
- Bắt buộc: đọc và phân tích được dữ liệu tồn kho, dự báo, chi phí; tự làm được mô hình đơn giản trên bảng tính để tính mức tồn an toàn hoặc so sánh phương án.
- Bắt buộc: đã chủ trì cuộc họp liên phòng ban và đưa ra quyết định có ghi biên bản.
- Ưu tiên: từng triển khai hoặc dùng hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp ở mảng cung ứng; có kinh nghiệm nhập khẩu nguyên liệu.
- Ưu tiên: đọc tài liệu chuyên môn và làm việc với nhà cung cấp nước ngoài bằng tiếng Anh.
Đừng ghi "tư duy chiến lược, tầm nhìn dài hạn" mà không kèm gì để kiểm. Thay bằng câu hỏi tình huống khi phỏng vấn, hoặc viết vào JD một việc cụ thể: "Lập phương án nguồn cung cho 3 năm của 5 nguyên liệu chính, trình ban giám đốc trong quý đầu tiên."
KPI gợi ý cho quản lý chuỗi cung ứng
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Bộ chỉ số phải có cặp kéo ngược nhau, ví dụ mức phục vụ và số ngày tồn kho, để không tối ưu một bên bằng cách hy sinh bên kia.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Mức phục vụ khách | Số dòng đơn giao đủ, đúng hẹn chia tổng dòng đơn | Tháng |
| Số ngày tồn kho | Giá trị tồn kho bình quân chia giá vốn hàng bán bình quân một ngày | Tháng |
| Độ chính xác dự báo | 1 trừ tổng sai lệch tuyệt đối giữa dự báo và thực bán chia tổng thực bán, theo nhóm hàng | Tháng |
| Chi phí logistics trên doanh thu | Tổng chi phí kho và vận chuyển chia doanh thu thuần | Quý |
| Tỷ lệ hàng chậm luân chuyển | Giá trị hàng không xuất trên 90 ngày chia tổng giá trị tồn | Quý |
| Số lần ngừng sản xuất vì thiếu nguyên liệu | Đếm từ báo cáo sản xuất | Tháng |
Ví dụ tính số ngày tồn kho: tồn kho bình quân tháng 12 tỷ đồng, giá vốn hàng bán trong tháng 30 tỷ đồng, tức 1 tỷ đồng mỗi ngày, vậy số ngày tồn là 12 ngày. Nếu mức phục vụ vẫn trên 95% mà số ngày tồn giảm từ 18 xuống 12 trong một năm, đó là kết quả rõ nhất của vị trí này.
Công ty nhỏ, công ty lớn và các lỗi hay gặp
Ở công ty 40 đến 80 người, vị trí này thường tên là trưởng phòng mua hàng kiêm kho, và JD nên viết thẳng như vậy thay vì dùng chức danh lớn. Việc chính là đặt mức tồn tối thiểu cho các mã chủ lực, chủ trì một cuộc họp cung cầu ngắn mỗi tháng với giám đốc và trưởng kinh doanh, và giữ danh sách nhà cung cấp dự phòng. Một bảng tính tốt đủ dùng, chưa cần hệ thống lớn.
Ở tập đoàn có nhiều nhà máy, quản lý chuỗi cung ứng có thể chỉ phụ trách một ngành hàng hoặc một vùng, làm việc với bộ phận hoạch định tập trung. JD lúc đó phải ghi rõ quyết định nào thuộc cấp vùng, quyết định nào thuộc trung tâm.
Lỗi hay gặp thứ nhất là JD ghi "quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng" nhưng kho và mua hàng lại báo cáo cho người khác. Thứ hai là chỉ đo mức phục vụ, khiến tồn kho phình ra. Thứ ba là không ghi ai chốt con số kế hoạch cuối cùng, nên họp xong mỗi phòng vẫn giữ con số riêng. Câu chung chung "tối ưu chi phí chuỗi cung ứng" nên thay bằng "giảm số ngày tồn kho từ (hiện tại) xuống (mục tiêu) trong khi giữ mức phục vụ từ 95% trở lên".
Bản JD gọn có thể chép
Bản rút gọn dùng cho hồ sơ vị trí. Thay phần trong ngoặc theo công ty bạn.
- Chức danh: Quản lý chuỗi cung ứng.
- Báo cáo cho: (Giám đốc vận hành). Quản lý trực tiếp: hoạch định, mua hàng, kho, vận tải.
- Mục đích: Giữ mức phục vụ đã cam kết với tồn kho và chi phí vận hành thấp nhất có thể.
- Trách nhiệm: chủ trì họp cân đối cung cầu hằng tháng và chốt một con số kế hoạch; duyệt dự báo và mức tồn; duyệt kế hoạch mua nguyên liệu chính; rà chi phí logistics hằng quý; lập nhóm xử lý sự cố nguồn cung trong 24 giờ.
- Quyền hạn: duyệt đơn mua ngoài khung đến (mức); quyết định mức tồn an toàn trong khung ngân sách; không xác nhận kế hoạch khuyến mãi khi nguồn cung không đáp ứng.
- Yêu cầu bắt buộc: từ 5 năm trong mảng cung ứng, ít nhất 2 năm quản lý; phân tích dữ liệu tồn kho và chi phí; đã chủ trì họp liên phòng ban.
- KPI: mức phục vụ, số ngày tồn kho, độ chính xác dự báo, chi phí logistics trên doanh thu, hàng chậm luân chuyển.
Câu hỏi thường gặp
Quản lý chuỗi cung ứng khác trưởng phòng mua hàng thế nào?
Trưởng phòng mua hàng chịu trách nhiệm một khâu là mua đúng, đủ, giá hợp lý. Quản lý chuỗi cung ứng chịu trách nhiệm cả dòng hàng gồm dự báo, mua, kho và giao, và được đo bằng mức phục vụ khách cùng tồn kho tổng thể.
Công ty nhỏ có cần vị trí quản lý chuỗi cung ứng không?
Công ty nhỏ thường chưa cần chức danh riêng. Thay vào đó, giao cho trưởng mua hàng hoặc trưởng kho thêm trách nhiệm cân đối cung cầu hằng tháng và đặt mức tồn cho mã chủ lực, ghi rõ vào JD cùng chỉ số đo.
Cuộc họp cân đối cung cầu hằng tháng gồm những ai?
Thường gồm quản lý chuỗi cung ứng chủ trì, đại diện kinh doanh mang dự báo bán và chương trình khuyến mãi, sản xuất mang công suất, tài chính mang ngân sách tồn kho. Kết quả là một con số kế hoạch duy nhất mà mọi phòng cùng làm theo.
Nên đặt mục tiêu số ngày tồn kho bao nhiêu?
Không có con số chung, vì phụ thuộc ngành hàng, thời gian nhập nguyên liệu và tính mùa vụ. Nên lấy số thực tế 12 tháng gần nhất làm mốc, đặt mục tiêu giảm dần, và luôn đo kèm mức phục vụ để biết giảm tồn có làm thiếu hàng không.
Quản lý chuỗi cung ứng có cần biết phần mềm quản trị doanh nghiệp không?
Nên biết cách dữ liệu đi qua hệ thống để đọc và tin được số liệu, nhưng không cần là chuyên gia cài đặt. Ở công ty nhỏ, khả năng tự xây bảng tính phân tích tồn kho và dự báo thường quan trọng hơn kinh nghiệm một phần mềm cụ thể.