Quản đốc phân xưởng là người chịu trách nhiệm cuối cùng về sản lượng, chất lượng, chi phí và an toàn của cả một xưởng; JD quản đốc cần ghi rõ phạm vi (bao nhiêu tổ, bao nhiêu người, bao nhiêu ca), ma trận quyền tự quyết và quyền đề xuất, cùng bốn đến sáu KPI tính trên toàn xưởng.
Ví dụ dùng trong bài là một xưởng cơ khí chế tạo 120 người, bốn tổ (cắt, gia công, hàn, lắp ráp), chạy hai ca. Quản đốc báo cáo cho giám đốc sản xuất. Bạn giữ khung, thay tên tổ và số người theo xưởng của mình.
Quản đốc chịu trách nhiệm cho kết quả nào
Tổ trưởng lo cho một ca của một tổ; quản đốc lo cho cả xưởng qua nhiều ca và nhiều tuần. Nói gọn, vị trí này tồn tại để biến kế hoạch tháng thành sản phẩm giao đúng hạn, với chi phí trong ngân sách, tỷ lệ lỗi trong ngưỡng và không có tai nạn lao động nghiêm trọng. Kèm theo đó là việc xây đội ngũ: tổ trưởng đủ năng lực, công nhân được đào tạo chéo, quy trình được chuẩn hoá để xưởng không phụ thuộc vào vài người giỏi.
Vì kết quả trải rộng như vậy, JD quản đốc dễ rơi vào kiểu "quản lý toàn bộ hoạt động sản xuất", một câu đúng mà không dùng được. Cách sửa là ghi kết quả theo bốn trục: sản lượng và tiến độ, chất lượng, chi phí (vật tư, giờ công, năng lượng), con người và an toàn. Mỗi trục có một hai chỉ số ở phần KPI, mỗi nhiệm vụ trong JD phải phục vụ ít nhất một trục. Nhiệm vụ nào không thuộc trục nào thì nhiều khả năng là việc của phòng khác đang dồn sang.
Một chi tiết nên ghi ngay ở đầu JD: quản đốc có tham gia lập kế hoạch tháng hay chỉ nhận kế hoạch. Ở phần lớn xưởng vừa và nhỏ, quản đốc được hỏi ý kiến về công suất trước khi chốt kế hoạch; nếu không, mọi trễ hạn sẽ đổ về một người không hề được hỏi.
Báo cáo cho ai, phối hợp với ai, bao lâu một lần
Thay cho đoạn văn "phối hợp chặt chẽ với các phòng ban", bảng dưới cho thấy mỗi mối quan hệ cụ thể là trao đổi cái gì.
| Bên liên quan | Nội dung trao đổi | Nhịp |
|---|---|---|
| Giám đốc sản xuất (cấp trên) | Báo cáo sản lượng, lỗi, chi phí, sự cố; xin quyết định vượt quyền | Hằng ngày ngắn, hằng tuần đầy đủ |
| Bốn tổ trưởng (cấp dưới) | Giao mục tiêu ca, nghe vướng mắc, kèm cặp | Họp 15 phút đầu ngày |
| Kế hoạch sản xuất | Nhận lệnh, phản hồi công suất, báo trễ sớm | Hằng ngày |
| QC và QA | Lỗi trong chuyền, khiếu nại khách, hành động khắc phục | Hằng ngày và khi phát sinh |
| Bảo trì | Lịch bảo dưỡng định kỳ, máy hỏng ảnh hưởng tiến độ | Hằng tuần |
| An toàn lao động | Kiểm tra hiện trường, sự cố, huấn luyện | Hằng tháng và khi phát sinh |
| Nhân sự | Tuyển bù, đào tạo, chấm công, kỷ luật | Hằng tháng |
Nếu xưởng không có một trong các bộ phận trên, quản đốc thường gánh luôn phần việc đó. Khi ấy hãy ghi vào JD một dòng "kiêm nhiệm" riêng thay vì để ngầm hiểu.
Nhiệm vụ theo nhịp ngày, tuần, tháng và khi phát sinh
Mỗi ngày: chủ trì họp sản xuất 15 phút với tổ trưởng, xem số hôm qua (sản lượng, lỗi, dừng máy) và chốt ba việc ưu tiên hôm nay; đi hiện trường ít nhất hai lần mỗi ca, dừng lại ở công đoạn đang nghẽn; duyệt báo cáo ca và phiếu cấp vật tư vượt định mức.
Mỗi tuần: rà tiến độ từng đơn hàng với bộ phận kế hoạch, báo trước những đơn có nguy cơ trễ kèm phương án (tăng ca, chuyển tổ, đổi thứ tự); xem lại năm lỗi nhiều nhất cùng QC và giao người xử lý; kiểm tra lịch bảo dưỡng tuần tới có đụng lịch giao hàng không.
Mỗi tháng: báo cáo chi phí sản xuất so với định mức (vật tư hao hụt, giờ công, điện); đánh giá tổ trưởng theo KPI; cập nhật kế hoạch đào tạo; đề xuất một đến hai dự án cải tiến cho tháng sau, ví dụ giảm thời gian thay đồ gá ở tổ gia công.
Mỗi quý hoặc năm: tham gia lập ngân sách xưởng, đề xuất mua sắm thiết bị, rà định biên nhân sự theo kế hoạch năm.
Khi phát sinh: tai nạn lao động, cháy nổ, khiếu nại chất lượng lớn, máy chính hỏng dài ngày. JD nên ghi quản đốc là người chỉ huy tại hiện trường cho tới khi cấp trên hoặc bộ phận chuyên trách tiếp nhận.
Ma trận quyền hạn: tự quyết, đề xuất hay chỉ được báo
Đây là phần quan trọng nhất và hay thiếu nhất trong JD quản đốc. Ví dụ dưới đây dùng ba mức: Q là quản đốc tự quyết, Đ là đề xuất để cấp trên duyệt, B là được báo sau. Ngưỡng tiền chỉ là ví dụ, mỗi doanh nghiệp tự đặt.
| Việc | Quản đốc | Ghi chú |
|---|---|---|
| Điều động người giữa các tổ trong xưởng | Q | Người được điều phải đã qua đào tạo công đoạn mới |
| Tổ chức tăng ca trong kế hoạch đã duyệt | Q | Trong giới hạn Điều 107 Bộ luật Lao động 2019 và có sự đồng ý của người lao động |
| Tăng ca ngoài kế hoạch | Đ | Kèm lý do và chi phí dự kiến |
| Dừng xưởng vì an toàn hoặc chất lượng | Q | Báo cấp trên ngay sau khi dừng |
| Mua vật tư tiêu hao nhỏ phục vụ sản xuất | Q | Dưới ngưỡng tiền doanh nghiệp quy định cho mỗi lần |
| Mua thiết bị, đồ gá mới | Đ | Kèm so sánh phương án |
| Tuyển bù công nhân theo định biên | Đ | Phỏng vấn cùng nhân sự |
| Xử lý kỷ luật lao động | Đ | Theo nội quy và trình tự luật định |
| Thay đổi quy trình công nghệ | B | Kỹ sư quy trình quyết định, quản đốc được hỏi ý kiến |
Ma trận này nên được giám đốc ký cùng JD. Khi có tranh cãi về việc "ai cho phép", người ta mở ma trận ra thay vì nhớ lại cuộc nói chuyện tháng trước.
Yêu cầu bắt buộc, yêu cầu ưu tiên
Bắt buộc: đã quản lý trực tiếp ít nhất một tổ hoặc một ca có nhiều tổ; hiểu công nghệ chính của xưởng đủ để nói chuyện với kỹ sư và nhận ra khi tổ trưởng báo cáo sai; đọc được bản vẽ kỹ thuật và quy trình công nghệ; lập và đọc được báo cáo sản lượng, chi phí bằng bảng tính; nắm các yêu cầu an toàn của xưởng và đã được huấn luyện an toàn theo quy định hiện hành dành cho người quản lý.
Ưu tiên: tốt nghiệp ngành kỹ thuật phù hợp (cơ khí, điện, công nghệ vật liệu); từng chạy dự án cải tiến có số đo trước và sau; từng tham gia đánh giá của khách hàng về hệ thống chất lượng; từng quản lý xưởng nhiều ca. Kinh nghiệm cùng ngành hàng giúp vào việc nhanh, nhưng không nên là điều kiện bắt buộc nếu ứng viên có nền tảng quản lý sản xuất vững.
Về cách ghi kinh nghiệm: thay vì "5 năm kinh nghiệm quản lý", hãy ghi "đã quản lý trực tiếp từ 50 công nhân trở lên qua tổ trưởng". Số năm chỉ cho biết thời gian đã trôi, số người quản lý cho biết quy mô việc đã làm.
KPI gợi ý cho quản đốc, có ví dụ tính
Gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp. Chọn bốn đến sáu chỉ số, mỗi trục ít nhất một.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Giao hàng đúng hạn | Số đơn xuất xưởng đúng ngày cam kết chia tổng số đơn đến hạn | Theo tháng |
| Hiệu suất thiết bị tổng thể ở máy nút cổ chai | Tỷ lệ thời gian chạy × tỷ lệ tốc độ × tỷ lệ hàng đạt | Theo tuần |
| Tỷ lệ lỗi nội bộ | Số sản phẩm lỗi phát hiện trong xưởng chia tổng sản lượng | Theo tuần |
| Hao hụt vật tư so với định mức | Vật tư thực xuất trừ vật tư định mức, chia vật tư định mức | Theo tháng |
| Tai nạn lao động có mất ngày công | Số vụ, mục tiêu không | Theo tháng |
| Tổ trưởng đạt KPI | Số tổ trưởng đạt chia tổng tổ trưởng | Theo quý |
Ví dụ tính hiệu suất thiết bị tổng thể cho máy cắt laser ở tổ cắt: ca 8 giờ, dừng 1 giờ vì chờ vật tư và thay đồ gá, tỷ lệ thời gian chạy là 7/8 = 87,5%; máy chạy với tốc độ bằng 90% tốc độ chuẩn; 97% sản phẩm đạt. Kết quả 0,875 × 0,9 × 0,97 ≈ 76%. Chỉ nên đo chỉ số này ở máy quyết định nhịp của cả xưởng, không cần đo mọi máy.
Quản đốc ở xưởng 40 người và nhà máy 800 người
Xưởng 40 người thường chỉ có một quản đốc, không có kỹ sư quy trình, có khi không có QC chuyên trách. Quản đốc lúc này kiêm kế hoạch ngắn hạn, kiêm kiểm hàng cuối và kiêm luôn việc trao đổi kỹ thuật với khách. JD nên ghi đủ các mảng kiêm nhiệm, đồng thời hạ số KPI xuống ba bốn chỉ số cốt lõi: giao đúng hạn, lỗi khách trả về, tai nạn, hao hụt vật tư.
Nhà máy 800 người có thể có nhiều quản đốc, mỗi người một xưởng, trên họ là giám đốc sản xuất. Vai trò của quản đốc thu hẹp về chiều rộng nhưng sâu hơn về quản trị: quản qua tổ trưởng, quản theo số liệu, làm việc với hệ thống chất lượng và hệ thống quản lý an toàn. JD cần dẫn chiếu quy trình nội bộ thay vì mô tả lại, và cần ghi rõ ranh giới với các xưởng khác ở những công đoạn chuyển tiếp.
Lỗi hay gặp khi viết JD quản đốc, và một bản gọn
Bảng sau gom những câu thường gặp nhất trong JD quản đốc mà người nhận việc không biết phải làm gì với chúng.
| Câu hay gặp | Viết lại cho rõ |
|---|---|
| Quản lý toàn bộ hoạt động sản xuất của xưởng | Chịu trách nhiệm sản lượng, chất lượng, chi phí và an toàn của xưởng cơ khí 120 người, 4 tổ, 2 ca |
| Phối hợp với các phòng ban liên quan | Họp hằng ngày với kế hoạch và QC; hằng tuần với bảo trì; hằng tháng với an toàn và nhân sự |
| Có quyền quyết định trong phạm vi được giao | Tự quyết điều động người, tăng ca trong kế hoạch, dừng xưởng vì an toàn; đề xuất mua thiết bị, tuyển bù, kỷ luật |
| Đảm bảo hoàn thành kế hoạch | Giao đúng hạn từ mức doanh nghiệp đặt trở lên, đo theo tháng trên số đơn đến hạn |
Bản JD gọn có thể chép, thay số theo xưởng của bạn:
- Chức danh: Quản đốc xưởng cơ khí. Báo cáo cho: Giám đốc sản xuất. Quản lý: 4 tổ trưởng, khoảng 120 công nhân, 2 ca.
- Mục đích: Giao hàng đúng hạn với chi phí trong định mức, lỗi trong ngưỡng, không tai nạn nghiêm trọng; xây đội tổ trưởng vững.
- Hằng ngày: họp sản xuất 15 phút; đi hiện trường mỗi ca; duyệt báo cáo ca và vật tư vượt định mức.
- Hằng tuần: rà tiến độ đơn hàng; xử lý 5 lỗi lớn cùng QC; khớp lịch bảo dưỡng với lịch giao.
- Hằng tháng: báo cáo chi phí so với định mức; đánh giá tổ trưởng; đề xuất cải tiến.
- Quyền hạn: theo ma trận quyền ký kèm JD.
- Bắt buộc: đã quản lý tổ hoặc ca; đọc bản vẽ, quy trình; lập báo cáo bằng bảng tính; đã huấn luyện an toàn theo quy định hiện hành.
- KPI gợi ý: giao đúng hạn, hiệu suất thiết bị ở máy nút cổ chai, lỗi nội bộ, hao hụt vật tư, tai nạn có mất ngày công.
Câu hỏi thường gặp
Quản đốc phân xưởng khác giám đốc sản xuất thế nào?
Quản đốc điều hành một xưởng cụ thể hằng ngày, sát hiện trường. Giám đốc sản xuất phụ trách nhiều xưởng hoặc toàn bộ khối sản xuất, lo kế hoạch dài hạn, ngân sách và đầu tư. Doanh nghiệp nhỏ một xưởng thường gộp hai vị trí làm một.
Quản đốc có được tự tổ chức tăng ca không?
Nên được tự quyết trong kế hoạch đã duyệt, với điều kiện người lao động đồng ý và số giờ làm thêm nằm trong giới hạn Điều 107 Bộ luật Lao động 2019. Tăng ca ngoài kế hoạch thì nên đề xuất kèm lý do và chi phí.
Có nên giao quản đốc chỉ tiêu doanh thu không?
Thường không nên, vì doanh thu phụ thuộc chủ yếu vào bán hàng và giá. Quản đốc nên chịu chỉ tiêu giao đúng hạn, chi phí sản xuất so với định mức, chất lượng và an toàn, là những thứ nằm trong tay họ.
Hiệu suất thiết bị tổng thể có cần đo cho mọi máy không?
Không cần. Đo ở máy hoặc công đoạn quyết định nhịp của cả xưởng là đủ, vì tăng hiệu suất ở đó mới tăng sản lượng chung. Đo mọi máy làm tốn công ghi chép mà ít giúp ra quyết định.
Quản đốc cần chứng chỉ gì?
Không có chứng chỉ chung cho chức danh quản đốc. Tuy vậy, người quản lý phụ trách an toàn tại xưởng phải được huấn luyện an toàn theo quy định hiện hành, và một số ngành có yêu cầu chuyên ngành riêng cần đối chiếu.
JD quản đốc dài bao nhiêu là vừa?
Bản dùng nội bộ nên gói trong hai trang: mục đích, báo cáo, nhiệm vụ theo nhịp, yêu cầu, KPI, cộng một trang ma trận quyền hạn. Dài hơn thường là chép lại quy trình, nên dẫn chiếu mã quy trình thay vì chép.