Trưởng phòng marketing chịu trách nhiệm về kế hoạch, ngân sách, đội ngũ và kết quả của toàn bộ hoạt động marketing: quyết định tập trung vào nhóm khách nào, kênh nào, chi bao nhiêu, ai làm việc gì, và báo cáo ban giám đốc số khách, chi phí, đóng góp vào doanh thu. Khác các vị trí chuyên viên, JD trưởng phòng phải nói rõ phân cấp duyệt chi, trách nhiệm với con người trong phòng và nhịp làm việc với ban giám đốc.
Bài lấy tình huống một công ty phân phối thiết bị điện 150 người, phòng marketing 7 người gồm nội dung, quảng cáo, thiết kế, quản trị kênh và trade marketing. Bạn sẽ có bảng trách nhiệm theo bốn nhịp thời gian, ma trận phân quyền, phần quản lý con người viết thành việc cụ thể, KPI cấp phòng và bản JD gọn.
Vị trí để làm gì, báo cáo và phối hợp
Mục đích của vị trí: biến mục tiêu kinh doanh của công ty thành kế hoạch marketing có thứ tự ưu tiên, giữ chi tiêu trong ngân sách, và xây được một đội làm việc đều tay mà không phụ thuộc vào một hai người. Người giữ vị trí này dành phần lớn thời gian cho quyết định, phân công và kiểm tra, chỉ tự tay làm ở những việc then chốt như định vị sản phẩm mới hay thông điệp chiến dịch lớn.
Báo cáo cho: giám đốc hoặc tổng giám đốc; ở tập đoàn có thể là giám đốc marketing khối. Nên ghi nhịp báo cáo: một buổi duyệt tháng, một buổi kế hoạch quý, một bản kế hoạch năm trình trước thời điểm công ty chốt ngân sách.
Phối hợp ngang cấp: giám đốc hoặc trưởng phòng kinh doanh (chỉ tiêu, định nghĩa khách đạt chuẩn, phản hồi khách), sản phẩm hoặc mua hàng (lịch hàng mới, giá), tài chính (ngân sách, quyết toán), nhân sự (tuyển, đánh giá, đào tạo người trong phòng). Quan hệ với kinh doanh là quan trọng nhất; JD nên ghi một cuộc họp chung hằng tuần để thống nhất số liệu khách hỏi và kết quả.
Trách nhiệm theo bốn nhịp thời gian
Với vị trí quản lý, chia theo tuần, tháng, quý, năm hợp hơn chia theo ngày. Việc hằng ngày chủ yếu là duyệt và gỡ vướng cho đội.
| Nhịp | Trách nhiệm | Đầu ra |
|---|---|---|
| Hằng tuần | Họp đội 45 phút: tiến độ, vướng mắc, ưu tiên tuần; họp chung với kinh doanh về khách hỏi và phản hồi | Danh sách việc ưu tiên tuần; biên bản thống nhất số liệu |
| Hằng tháng | Duyệt kết quả từng mảng, điều chỉnh ngân sách giữa các kênh, báo cáo ban giám đốc | Báo cáo tháng một đến hai trang |
| Hằng quý | Lập kế hoạch quý: chương trình, chiến dịch, ngân sách; đánh giá người trong phòng theo mục tiêu quý | Kế hoạch quý; phiếu đánh giá từng người |
| Hằng năm | Lập kế hoạch và ngân sách năm; rà bộ quy chuẩn thương hiệu; đề xuất cơ cấu nhân sự phòng | Kế hoạch năm trình ban giám đốc |
| Khi phát sinh | Quyết định khi có sự cố truyền thông, ra mắt sản phẩm ngoài kế hoạch, thay đổi đơn vị thuê ngoài | Quyết định bằng văn bản, ghi lý do |
Nếu lịch của trưởng phòng toàn việc tự tay viết bài, làm hình, chạy quảng cáo, đó là dấu hiệu phòng thiếu người hoặc trưởng phòng chưa giao việc; JD nên ghi tỷ lệ thời gian quản lý tối thiểu, ví dụ 60%.
Ma trận phân quyền duyệt
Phần này cần có trong JD trưởng phòng. Mức tiền và tỷ lệ là ví dụ; mỗi công ty đặt theo quy chế tài chính của mình.
| Việc | Trưởng phòng quyết | Giám đốc quyết |
|---|---|---|
| Phân bổ ngân sách giữa các kênh trong năm đã duyệt | Có, báo lại trong báo cáo tháng | Không |
| Chi phát sinh ngoài kế hoạch | Trong hạn mức mỗi lần do công ty đặt | Trên hạn mức |
| Ký hợp đồng thuê đơn vị ngoài | Đề xuất, đàm phán | Ký duyệt |
| Thông điệp, hình ảnh chiến dịch thường xuyên | Có | Không |
| Thông điệp liên quan giá, cam kết bảo hành, so sánh đối thủ | Đề xuất | Duyệt, kèm ý kiến pháp chế nếu cần |
| Tuyển, cho nghỉ, điều chuyển người trong phòng | Đề xuất và tham gia quyết định | Duyệt theo quy chế nhân sự |
Ma trận rõ giúp trưởng phòng không phải xin phép từng việc nhỏ, đồng thời giám đốc vẫn nắm những quyết định có rủi ro về tiền và pháp lý. Thiếu nó, hoặc mọi thứ dồn lên giám đốc, hoặc trưởng phòng tự quyết việc lớn rồi hai bên không hiểu nhau.
Quản lý con người: viết thành việc cụ thể
Giao mục tiêu quý cho từng người. Mỗi người trong phòng có 3–5 mục tiêu quý gắn với KPI của vị trí, viết trước ngày đầu quý và cả hai bên cùng xác nhận.
Gặp riêng từng người. Mỗi hai tuần một buổi 20–30 phút để gỡ vướng và góp ý; ghi lại vài dòng sau mỗi buổi để cuối quý đánh giá có căn cứ, không dựa vào trí nhớ.
Đào tạo và người thay thế. Mỗi mảng có ít nhất một người khác làm thay được khi người chính nghỉ; mỗi năm đề xuất kế hoạch đào tạo cho phòng.
Cập nhật JD của người trong phòng. Khi việc thật đã đổi, trưởng phòng đề xuất sửa JD cùng nhân sự, để đánh giá theo đúng việc đang làm.
Giữ quy trình làm việc chung. Bảng theo dõi yêu cầu, quy tắc lưu trữ tệp, bộ quy chuẩn thương hiệu; trưởng phòng chịu trách nhiệm cả phòng tuân thủ, không chỉ ban hành.
Yêu cầu bắt buộc và ưu tiên
Bắt buộc:
- Đã lập và thực hiện kế hoạch marketing năm hoặc quý với ngân sách thật, trình bày được mục tiêu, phân bổ, kết quả và điều đã sửa.
- Đã quản lý trực tiếp một nhóm từ 3 người trở lên, kể cả việc đánh giá và xử lý người làm chưa đạt.
- Đọc và giải thích được số liệu từ nhiều kênh, phân biệt được tương quan và nhân quả ở mức thực hành.
- Nắm quy định về quảng cáo, khuyến mại ở mức đủ để biết khi nào phải hỏi pháp chế.
Ưu tiên:
- Kinh nghiệm trong ngành hàng hoặc mô hình bán tương tự (bán cho doanh nghiệp, bán qua đại lý, bán lẻ trực tuyến).
- Từng làm việc với đơn vị thuê ngoài: quảng cáo, sự kiện, nghiên cứu thị trường.
- Ngoại ngữ ở mức đọc tài liệu và làm việc với đối tác, nếu công ty có yếu tố nước ngoài.
Với vị trí quản lý, “số năm kinh nghiệm” thường bị đặt cao một cách hình thức. Bằng chứng về kế hoạch đã làm và đội đã dẫn nói rõ hơn. Yêu cầu không nêu tuổi, giới tính, tình trạng hôn nhân; nếu công việc cần đi công tác nhiều, ghi tần suất đi công tác thay vì suy đoán ai “phù hợp” hơn.
KPI gợi ý cấp phòng cho trưởng phòng marketing
KPI của trưởng phòng là KPI của cả phòng cộng một vài chỉ số về quản lý. Bảng là gợi ý, chỉnh theo doanh nghiệp.
| Chỉ số | Cách đo | Tần suất |
|---|---|---|
| Khách hỏi đạt chuẩn từ marketing | Số khách được kinh doanh xác nhận đạt chuẩn, so với mục tiêu | Hằng tháng |
| Chi phí marketing trên một khách hàng mới | Tổng chi marketing chia cho số khách hàng mới có nguồn marketing | Hằng quý |
| Tỷ lệ chi marketing trên doanh thu | Tổng chi marketing chia cho doanh thu cùng kỳ, so với mức ban giám đốc đặt | Hằng quý |
| Kế hoạch đúng hạn và đúng ngân sách | Số chiến dịch hoàn thành đúng hạn, không vượt ngân sách quá mức cho phép, chia cho tổng chiến dịch | Hằng quý |
| Giữ người và phát triển người | Tỷ lệ nghỉ việc trong phòng; số mảng có người làm thay được | Hằng năm |
Ví dụ tính: năm chi 1,8 tỷ đồng cho marketing, có 240 khách hàng mới có nguồn marketing, chi phí mỗi khách mới là 7,5 triệu đồng. Nếu giá trị đơn hàng trung bình trong năm đầu của mỗi khách là 60 triệu và biên lãi gộp 25%, mỗi khách mang về 15 triệu lãi gộp, gấp đôi chi phí thu hút. Đây là con số trưởng phòng nên mang vào buổi duyệt kế hoạch năm.
Công ty nhỏ và công ty lớn: JD khác nhau thế nào
Cùng chức danh nhưng phạm vi rất khác theo quy mô. Bảng dưới giúp bạn chọn trọng tâm cho JD.
| Khía cạnh | Công ty 30–80 người | Công ty vài trăm người trở lên |
|---|---|---|
| Tự tay làm | Nhiều: chiến dịch lớn, quảng cáo chính, nội dung then chốt | Ít: chủ yếu duyệt, định hướng |
| Đội ngũ | 2–4 người, nhiều người kiêm | Nhiều nhóm có trưởng nhóm riêng |
| Ngân sách | Nhỏ, đổi theo tháng | Lớn, chốt theo năm, nhiều tầng duyệt |
| Báo cáo | Trực tiếp chủ doanh nghiệp, linh hoạt | Theo mẫu, theo kỳ, cho nhiều bên |
Lỗi hay gặp khi viết JD: “xây dựng chiến lược marketing tổng thể” nên đổi thành “lập kế hoạch năm và kế hoạch quý có mục tiêu khách hỏi, ngân sách theo kênh, trình trước thời điểm chốt ngân sách”; “quản lý đội ngũ” nên đổi thành “giao mục tiêu quý, gặp riêng từng người hai tuần một lần, đánh giá cuối quý”; “chịu trách nhiệm tăng trưởng doanh thu” nên đổi thành chỉ số khách hỏi đạt chuẩn và chi phí mỗi khách mới, phần doanh thu chia trách nhiệm với kinh doanh.
Bản JD trưởng phòng marketing gọn
- Chức danh: Trưởng phòng marketing. Báo cáo: (giám đốc). Quản lý: (nội dung, quảng cáo, thiết kế, quản trị kênh, trade marketing).
- Mục đích: biến mục tiêu kinh doanh thành kế hoạch marketing, giữ chi trong ngân sách, xây đội làm việc đều tay.
- Hằng tuần: họp đội; họp chung với kinh doanh về khách hỏi.
- Hằng tháng: duyệt kết quả, điều chỉnh ngân sách giữa kênh, báo cáo ban giám đốc.
- Hằng quý: kế hoạch quý; đánh giá người trong phòng.
- Hằng năm: kế hoạch và ngân sách năm; rà quy chuẩn thương hiệu; đề xuất cơ cấu phòng.
- Quyền hạn: theo ma trận duyệt: phân bổ ngân sách trong năm, chi phát sinh trong (hạn mức), duyệt thông điệp thường xuyên, đề xuất tuyển và điều chuyển.
- Bắt buộc: đã lập và thực hiện kế hoạch có ngân sách thật; đã quản lý nhóm từ 3 người; đọc số liệu đa kênh.
- Ưu tiên: cùng mô hình bán; làm việc với đơn vị thuê ngoài.
- KPI: khách hỏi đạt chuẩn, chi phí mỗi khách mới, tỷ lệ chi trên doanh thu, chiến dịch đúng hạn và ngân sách, giữ và phát triển người.
Câu hỏi thường gặp
Trưởng phòng marketing có nên tự chạy quảng cáo không?
Ở công ty nhỏ có thể phải tự chạy kênh chính một thời gian, nhưng JD nên ghi tỷ lệ thời gian quản lý tối thiểu và kế hoạch giao lại cho chuyên viên. Trưởng phòng ôm việc tay chân lâu dài thì không còn thời gian lập kế hoạch và phát triển đội.
Có nên gắn KPI doanh thu cho trưởng phòng marketing không?
Có thể gắn một phần, ví dụ doanh thu từ khách có nguồn marketing, nhưng nên kèm chỉ số khách hỏi đạt chuẩn và chi phí mỗi khách mới. Doanh thu còn phụ thuộc kinh doanh, giá và hàng, nên trách nhiệm cần chia rõ với giám đốc kinh doanh.
Ma trận phân quyền duyệt chi nên đặt ở đâu?
Có thể đặt ngay trong JD hoặc làm phụ lục kèm quy chế tài chính. Quan trọng là trưởng phòng và kế toán cùng có bản giống nhau, và cập nhật khi công ty đổi hạn mức, để không ai phải đoán khoản chi nào cần trình giám đốc.
Trưởng phòng marketing và giám đốc marketing khác nhau thế nào trong JD?
Trưởng phòng thường quản lý một phòng, chịu trách nhiệm kế hoạch và đội ngũ trong phạm vi ngân sách được giao. Giám đốc marketing ở công ty lớn chịu trách nhiệm cả chiến lược thương hiệu, nhiều phòng hoặc nhiều đơn vị, và tham gia quyết định chung của ban điều hành.
Nên đánh giá trưởng phòng marketing mới sau bao lâu?
Nên có mục tiêu cho 90 ngày đầu tập trung vào nắm số liệu, rà đội ngũ và đưa ra kế hoạch quý, chưa nên đánh giá bằng kết quả kinh doanh ngay. Đánh giá theo KPI cấp phòng nên bắt đầu từ quý thứ hai hoặc thứ ba.